Otwórz menu główne

Zajazd Dziekanka – zabytkowy budynek znajdujący się przy ul. Krakowskie Przedmieście 56 w Warszawie.

Zajazd Dziekanka
Obiekt zabytkowy nr rej. 249 z 01.06.1965
Ilustracja
Dziekanka – elewacja frontowa
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Krakowskie Przedmieście 56
Architekt Mieczysław Kuźma i Zygmunt Stępiński
Kondygnacje 4
Rozpoczęcie budowy XVI wiek
Ważniejsze przebudowy wielokrotnie przebudowywana do 1948 roku
Zniszczono pożar w 1657 roku,

spalona podczas akcji niszczenia Warszawy w 1944 roku

Odbudowano po II wojnie światowej
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Zajazd Dziekanka
Zajazd Dziekanka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zajazd Dziekanka
Zajazd Dziekanka
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Zajazd Dziekanka
Zajazd Dziekanka
Ziemia52°14′38,6880″N 21°00′55,8000″E/52,244080 21,015500
Tablica informacyjna – odbudowa Dziekanki
Budynek i jego otoczenie w czasie okupacji niemieckiej
Elewacja frontowa (widok z lewej)
Elewacja frontowa (widok z prawej)
Tablica upamiętniająca Józefa Elsnera, który mieszkał i pracował w tym budynku
Tablica pamiątkowa poświęcona historii budynku

Spis treści

HistoriaEdytuj

Dziekanka powstała w XVI w. jako piętrowy, murowany dwór. Wzniesiono go w głębi działki. Pierwszym jej właścicielem był ówczesny proboszcz parafii św. Jana. Dziedziniec Dziekanki oskrzydlały dwie oficyny: stajenna i kuchenna, a od frontu zamykał go parkan. W wyniku pożaru w 1657 r. dwór uległ spaleniu. Był to przełomowy moment w historii budowli, gdyż już nigdy nie odzyskała ona pierwotnej formy. Do II połowy XVIII w. na działce wznosiły się zabudowania drewniane. Usytuowane były one wzdłuż boków i od frontu posesji.

Zajazd Dziekanka wzniesiono na krótko przed 1784 r. Był to kompleks składający się z budynku frontowego i trzech, znacznie niższych od niego oficyn. Lokalizacja przy wąskiej ulicy – gdzie powożenie było bardzo utrudnione – znacząco wpłynęła na kształt budynku. Stąd jego oryginalna forma. W 1865 r. wyburzono jedno ze skrzydeł kompleksu. Zmieniło to zarówno kształt jak i orientację budowli. Dziekanka „zwróciła się” ku Krakowskiemu Przedmieściu.

W 1944 r. podczas akcji niszczenia stolicy przez wojska niemieckie, Dziekanka została spalona. Ze zgliszczy wyłaniały się jedynie osmolone mury. W 1946 r. rozebrano tylną ścianę budynku frontowego, która najbardziej ucierpiała wskutek pożaru. Podczas akcji Cała Polska buduje swoją stolicę, środki zebrane w Krakowie przeznaczono także na odbudowę Dziekanki.

Prace zakończono w sierpniu 1948 r. Autorami projektu architektonicznego byli Mieczysław Kuźma i Zygmunt Stępiński. Zaproponowali oni zmianę funkcji części oficyn, z gospodarczej na mieszkalną. Frontowej, czterokondygnacyjnej elewacji, nadali wygląd renesansowego dworu z attyką. Starannie odtworzyli okapowe dachy i drewniane galerie od strony dziedzińca.

Obok starej wybudowano „Nową Dziekankę”. Razem stanowią dziś ośrodek bursowy. Mimo, że powstały w odstępie 200 lat, harmonizują ze sobą architektonicznie. Obecnie mieści się tu akademik dla studentów Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina.

Dziekanka połączona jest także z budynkiem klasztornym Karmelitów charakterystyczną bramą, która wiedzie drogą spacerową poprzez ulicę Murarską.

Mieszkał tu Józef Elsner, nauczyciel Fryderyka Chopina i twórca Warszawskiego Konserwatorium.

Architektura budynkuEdytuj

Dziekanka to czterokondygnacyjny budynek murowany. Posiada stromy, najeżony kominami dach pokryty dachówką ceramiczną. Prostą w formie elewację przecinają wąskie, poziome gzymsiki. Okna są prostokątne, najmniejsze na pierwszym piętrze; poza parterem, ozdobione płaskimi opaskami. W centralnej części elewacji znajduje się olbrzymia, łukowato zakończona nisza, sięgająca ostatniego piętra, wykończona, podobnie jak okna, prostą opaską. W niszy znajduje się brama wjazdowa, ozdobiona płaskimi kolumnami (odtworzonymi przed 1937). Wnętrze niszy podzielone jest na pięć części. Na wysokości trzeciej kondygnacji, powyżej kolejnej listwy gzymsu łuki stają się płaskimi żebrami, gwiaździście zbiegającymi się. Ostatnie okno prostokątne, zlokalizowane na wysokości piętra, ozdobione jest płaską opaską, identycznie jak pozostałe okna tej kondygnacji. W sąsiednich częściach na dwóch kondygnacjach przebito wąskie okienka szczelinowe. W niszach po prawej i lewej stronie umieszczone są tablice informacyjne: jedna mówi o Dziekance, druga poświęcona jest Józefowi Elsnerowi.

BibliografiaEdytuj

  • "Warszawski trakt Zamek – Belweder", Kobelski Dobrosław, wyd. Krajowa Agencja Wydawnicza RSW "Prasa – Książka – Ruch", 1977
  • Jarosław Zieliński, Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy, Michał Pilich (oprac.), Jan Szuliński (oprac.), Margerita Szulińska (oprac.), Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 2001, ISBN 83-88372-14-9, OCLC 69507449.
  • "Stolica" – Warszawski tygodnik ilustrowany, Stefan Rassalski – "Dwie Dziekanki", 14 maja 1950, rok V, nr 19 (182)
  • "Stolica" – Warszawski tygodnik ilustrowany, autor: R.E. – "Skwer pod Dziekanką", 21 kwietnia 1957, rok XII, nr 16 (485)

Linki zewnętrzneEdytuj