Zakrzówek (kamieniołom)

Kamieniołom Zakrzówek – nieczynny kamieniołom wapienia na wzniesieniu Krzemionki Zakrzowskie w będącej częścią Krakowa Dzielnicy VIII Dębniki[1]. Znajdował się w północno-wschodniej części wzniesienia, pomiędzy ulicami Ruczaj, Wyłom i Salezjańska. Obecnie na jego miejscu jest Zalew Zakrzówek[2].

Na Krzemionkach Zakrzowskich wapienie wydobywano od wielu wieków w kilku miejscach. Oprócz Zakrzówka istniały kamieniołomy Łom Bergera, Kapelanka i Skałki Twardowskiego. Zakrzówki były wśród nich największe i powstały najpóźniej – krótko przed wybuchem II wojny światowej. Należały do Krakowskich Zakładów Sodowych Solvay. Eksploatowano je na czterech poziomach wydobywczych[3]. Materiały wybuchowe dla kamieniołomu gromadzono w wykonanej przez Austriaków Kawernie Magazyn[4]. W 1957 roku wyrobisko osiągnęło powierzchnię 23 ha i głębokość do 45 m. Od tego czasu zaczęło się zapełniać wodą, wskutek czego powstał obecnie istniejący Zalew Zakrzówek. Zakłady zamknięto ostatecznie w 1991 r., a teren wyrobiska stał się terenem rekreacyjnym Krakowa i wchodzi w skład Uroczyska Skałki Twardowskiego[1]. Wokół kamieniołomu prowadzi ścieżka spacerowa.

Wapienie kamieniołomu pochodzą z jury późnej. W trzeciorzędzie w wyniku silnej erozji i zjawisk krasowych powstał w nich skomplikowany system jaskiń mający połączenie z Wisłą. Oprócz niego istnieją także pojedyncze, izolowane studnie, schroniska i kominy. Wszystkie zostały wytworzone przez wody płynące po powierzchni, które wnikały w szczeliny skały powiększając je nie tylko mechanicznie, ale również chemicznie przez rozpuszczanie kwasem węglowym powstałym wskutek rozpuszczania dwutlenku węgla z powietrza. Przez jakiś czas wody płynęły tymi podziemnymi przepływami[3].

W kamieniołomie Zakrzówek lub w sąsiedniej Kapelance pracował podczas II wojny światowej jako pracownik fizyczny Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II[1].

Wyrobisko kamieniołomu ZakrzówekEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Jerzy Górecki, Edyta Sermet, Kamieniołomy Krakowa – dziedzictwo niedocenione [dostęp 2019-10-05].
  2. Geoportal. Mapa topograficzna i lotnicza [dostęp 2019-10-03].
  3. a b Zakrzówek [dostęp 2019-10-05].
  4. Mariusz Szelerewicz, Kawerna Magazyn, [w:] Jaskinie Polski [online], Państwowy Instytut Geologiczny [dostęp 2019-10-06].