Otwórz menu główne

Zamek w Tarnowskich Górach

zabytkowy budynek w Tarnowskich Górach

Stary Zamek w Tarnowskich Górach – nieistniejący już w swojej pierwotnej formie zamek w Tarnowskich Górach na Górnym Śląsku.

Stary Zamek w Tarnowskich Górach
Ilustracja
Widok współczesny od strony południowej
Państwo  Polska
Miejscowość POL Tarnowskie Góry flag.svg Tarnowskie Góry (Śródmieście-Centrum)
Adres ul. Zamkowa 12
Typ budynku budynek mieszkalny
Ukończenie budowy 1575
Pierwszy właściciel Jerzy Fryderyk Hohenzollern
Kolejni właściciele (...)
August Carl Friedrich von Boscamp-Lasopolski,
nadinspektor hutniczy Birnbaum,
pastor Naglo,
sędzia górniczy Krickende,
Friedrich Wilhelm Grundmann
(...)
Obecny właściciel Urząd Miejski w Tarnowskich Górach
Położenie na mapie Tarnowskich Gór
Mapa lokalizacyjna Tarnowskich Gór
Stary Zamek
Stary Zamek
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stary Zamek
Stary Zamek
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Stary Zamek
Stary Zamek
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
Stary Zamek
Stary Zamek
Ziemia50°26′33,94″N 18°51′17,73″E/50,442761 18,854925

Spis treści

PołożenieEdytuj

Budynek znajduje się w tarnogórskiej dzielnicy Śródmieście-Centrum przy ulicy Zamkowej 12.

 
Widok Tarnowskich Gór od strony południowej uwieczniony przez Knödela w 1700. Zamek (oznaczony literą A) znajduje się po prawej stronie ryciny.

OpisEdytuj

Stary Zamek został wzniesiony przez margrabiego Jerzego Fryderyka Hohenzollerna w 1575. Jest uwidoczniony na najstarszych tarnogórskich widokówkach (np. autorstwa Knödela z 1700 roku). Budynek był prostokątny w swoim rzucie i posiadał czworoboczną wieżę na osi, składał się z dwóch sklepionych pomieszczeń z sienią i klatki schodowej w wieży[1].

W 1670 na Zamku przebywała małżonka króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego – królowa Eleonora Habsburżanka[1].

W czasach fryderycjańskich na Zamku urzędował sędzia (wójt) mianowany przez pana stanowego ziemi bytomskiej, którym był hrabia Henckel von Donnersmarck[2].

W ciągu wieków Zamek był gruntownie przebudowany i zaniedbywany, a obecnie bardziej przypomina kamienicę – nie istnieje czworoboczna wieża zamkowa, a od strony wschodniej dobudowano inny budynek. Gmach jednak nadal posiada bardzo grube mury, zachowały się trzy sklepione piwnice, a w niektórych pomieszczeniach częściowe sklepienia kolebkowe oraz kolebkowe z lunetami. Ponadto od strony ulicy Zamkowej widoczne są filary wspierające arkady krużganka sklepionego żaglasto (pierwotnie krzyżowo-żebrowe). Podwórze jest odgrodzone oryginalnym murem (zmodyfikowanym i wzbogaconym o bramę w 2016)[3][1].

Obecnie dawny Zamek pełni funkcje mieszkalne i jest wpisany do Gminnej Ewidencji Zabytków[4].

WolnomularstwoEdytuj

Od 1800 roku Zamek był rezydencją Augusta Carla Friedricha von Boscamp-Lasopolskiego, wolnomularza, inicjatora powstania tarnogórskiej loży masońskiej Silberfels (pol. Srebrna Skała) i to właśnie w nim mieściła się pierwsza siedziba tejże loży. Między 1834 a 1858 spotkania masonów odbywały się jednocześnie na Zamku i w wynajętym przez sędziego Krickende budynku 245 na Lyszczu (obecnie ul. Górnicza 38)[5]. W 1858 loża została przeniesiona do nowo wybudowanego budynku przy ulicy Jana III Sobieskiego[6].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Zamek w Tarnowskich Górach (pol.). 2005-02-18. [dostęp 2011-09-01].
  2. Przemysław Nadolski: Miasto pod panowaniem pruskim i w obrębie II Rzeszy Niemieckiej (1763-1918). W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 223. ISBN 83-911508-3-6.
  3. Zofia Krzykowska: Tarnowskie Góry w okresie habsburskim (1526-1763). Najstarsze zabytki sztuki i architektury. W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 140–141. ISBN 83-911508-3-6.
  4. BIP – Urząd Miejski w Tarnowskich Górach: Gminna Ewidencja Zabytków (pol.). 2013-09-06. [dostęp 2016-07-12].
  5. Przemysław Nadolski: Miasto pod panowaniem pruskim i w obrębie II Rzeszy Niemieckiej (1763-1918). W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 249. ISBN 83-911508-3-6.
  6. Edward Wieczorek: Masoneria w Tarnowskich Górach (pol.). w: Montes Tarnovicensis nr 41. [dostęp 2011-09-01].