Zaniemyśl

wieś w województwie wielkopolskim

Zaniemyśl (niem. Santomischel) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Zaniemyśl. Siedziba gminy Zaniemyśl. Dawniej miasto; uzyskał lokację miejską w 1742, zdegradowany w 1934, ponowne nadanie praw miejskich w 1941, degradacja w 1948[3]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Zaniemyśl
wieś
Ilustracja
Pomnik powstańców
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

średzki

Gmina

Zaniemyśl

Wysokość

70 m n.p.m.

Liczba ludności (2021)

2 573

Strefa numeracyjna

61

Kod pocztowy

63-020[2]

Tablice rejestracyjne

PSR

SIMC

0598546

Położenie na mapie gminy Zaniemyśl
Mapa konturowa gminy Zaniemyśl, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Zaniemyśl”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Zaniemyśl”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Zaniemyśl”
Położenie na mapie powiatu średzkiego
Mapa konturowa powiatu średzkiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Zaniemyśl”
Ziemia52°09′22″N 17°09′51″E/52,156111 17,164167[1]
Strona internetowa
Pomnik Ryszarda Berwińskiego

Miejscowość leży przy drodze wojewódzkiej nr 432.

Historia edytuj

Pierwszą informacją, która pojawiła się w dokumentach jest wzmianka z 1239 o miejscowości Niezamyśl, która później została włączona do granic Zaniemyśla. Pierwszymi właścicielami majątku byli Doliwowie. W 1331 miejscowa ludność pokonała tutaj 3 tys. oddział krzyżacki (Obrona łuku Warty). Jan Długosz w Rocznikach napisał, że przy tej okazji ludność zbudowała między jeziorami wały obronne[4][5]. Umocnienia te określa się jako Wały Zaniemyskie[6][7].

21 maja 1742 dzięki staraniom Mateusza Ponińskiego król August III nadał prawa miejskie osadzie pod nazwą Zaniemyśl. Osada posiadała znajdujący się w centrum rynek, na którym umożliwiono organizację jarmarków. W 1815 Edward Raczyński otrzymał od Józefa Jaraczewskiego wyspę zwaną Wyspą Edwarda. W latach 1840-1842 wybudowano kościół św. Wawrzyńca, którego fundatorami byli Raczyński i Jaraczewski. W drugiej połowie XIX wieku w granice miasta włączono wieś Niezamyśl. W latach 1854-1855 wybudowano kolejny kościół pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny. W 1910 w Zaniemyślu powstała wąskotorowa linia kolejowa łącząca go ze Środą Wielkopolską.

W 1918 niektórzy mieszkańcy Zaniemyśla i okolic uczestniczyli w powstaniu wielkopolskim. Dwadzieścia lat później wzniesiono pomnik Powstańców Wielkopolskich, który zniszczony przez Niemców został odbudowany w 1999.

W 1934 Zaniemyśl utracił prawa miejskie.

W trakcie II wojny światowej wielu mieszkańców straciło życie w walce z niemieckimi okupantami. Ku czci poległych na zaniemyskim cmentarzu utworzono zbiorową mogiłę poległych oraz głaz z tablicą upamiętniającą żołnierzy Armii Krajowej z terenu miejscowości.

Po wojnie Zaniemyśl ponownie zaliczono do miast, status ten utracił w 1948[8].

Sport edytuj

W Zaniemyślu działa klub piłkarski UKS Kłos Zaniemyśl.

Komunikacja edytuj

Do miejscowości dojeżdżają dwie linie autobusowe do Poznania, obsługiwane przez Kombus (560 i 561), które zaczynają swój bieg na przystanku Zaniemyśl/Kościół, a kończą na pętli Franowo. Zaniemyśl znajduje się w strefie taryfowej D ZTM Poznań[9].

Atrakcje turystyczne i kulturowe edytuj

Obiekty:

Imprezy kulturalne:

  • Zaniemyskie Bitwy Morskie,
  • Dożynki,
  • Festyn dla niepełnosprawnych.

Szlaki turystyczne:

Przypisy edytuj

  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 158407
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1604 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 84-85.
  4. Dlugossi Ioannis Annales seu Cronicae incliti Regni Poloniae..., Lib. IX, Warszawa 1978 s. 162, tłum. polskiej. Mrukówna 1975, komentarze do 1331 r. S. Cynarski, s. 202-203
  5. Tadeusz Marian Nowak Władysław Łokietek-polityk i dowódca, wyd. Książka i Wiedza 1978, s. 212-213
  6. Fogel J., W kwestii "Wałów zaniemyskich", Studia i Materiały do Dziejów Wielkopolski i Pomorza, t. IX, 1975, s.235-238
  7. http://www.archeo.uw.edu.pl/swarch/Swiatowit-r1986-t36-s83-89.pdf
  8. Rocznik Statystyczny (stan na 1 kwietnia 1947) wylicza Zaniemyśl jako jedno ze 131 miast województwa poznańskiego (także mapa Polski WIG z 1945 podaje Zaniemyśl jako miasto). Według Rocznika Statystycznego z 1948 liczba miast województwa poznańskiego wynosi już 129 (bez Brójec i Górzycy, wymienionych w wykazie miast z 1947, następnie zniesionych, vide Zmiany administracyjne miast i osiedli 1918-1963, Warszawa, 1964). Liczba miast woj. poznańskiego spada do 128 dopiero w 1950 (Rocznik Statystyczny), co jest przesłanką o zniesieniu statusu miejskiego Zaniemyśla (brak odpowiedniego Dziennika Ustaw)
  9. Strona główna » KPA Kombus, www.kombus.pl [dostęp 2021-04-06].
  10. Średzka Kolej Powiatowa - szczegółowe informacje
  11. Powiat Średzki, www.powiatsredzki.pl [dostęp 2019-10-23] [zarchiwizowane z adresu 2019-10-23].
  12. Włodzimierz Łęcki, Znakowane piesze szlaki turystyczne Województwa Wielkopolskiego - ocena stanu istniejącego -projekt nowego układu, Poznań 2011.

Linki zewnętrzne edytuj