Zbór

lokalna wspólnota wiernych kościołów protestanckich oraz Świadków Jehowy

Zbór – określenie stosowane m.in. w Polsce, Czechach (cz. sbor) i na Białorusi (biał. збор) w odniesieniu do lokalnej wspólnoty wiernych kościołów protestanckich (parafia, gmina, zgromadzenie, kongregacja) i niektórych ugrupowań nieprotestanckich, historycznie wywodzących się z protestantyzmu, np. przez Świadków Jehowy.

Znaczenie w Kościele protestanckimEdytuj

 
Budynek parafii ewangelicko- reformowanej (kalwińskiej) w Warszawie

Słowo zbór (znaczenie współczesne – zgromadzenie) jest zbliżone znaczeniem do słowa wspólnota i oznacza wiernych podstawowej jednostki organizacyjnej danego Kościoła protestanckiego. Członków zboru określa się mianem zborowników. Na czele zboru stoi zwykle proboszcz, pastor lub rada starszych[a]. W zależności od eklezjologii danego wyznania zbór jest postrzegany jako odpowiednik katolickiej parafii lub diecezji (w znaczeniu kościoła partykularnego).

UżycieEdytuj

Budynek (kościół)Edytuj

W kontaktach z przedstawicielami wyznań protestanckich niepoprawne jest używanie słowa „zbór” dla oznaczenia budynku (kościoła lub kaplicy – określanych też jako dom modlitwy) jako miejsca kultu. Takie nazewnictwo ma korzenie jeszcze w czasach dawnych waśni międzywyznaniowych, kiedy to katolicy odmawiali świątyniom protestanckim rangi miejsca świętego, a więc i przysługującego takiemu miejscu określenia kościół. Niemniej wyraz zbór jako świątynia protestancka funkcjonuje w publikacjach historycznych oraz we współczesnych słownikach języka polskiego i jest często stosowane w mowie potocznej. Bywa też używany w takim znaczeniu także przez samych protestantów. (Oficjalnie ta nazwa dla budynku jest używana przez Czechosłowacki Kościół Husycki).

W kręgach ewangelikalnych zdania są podzielone – można napotkać niechęć do określania budynków zborowych mianem „zborów”, która ma podłoże teologiczne (jednak użycie tego określenia zdarza się często w języku potocznym). Wynika ona z akcentowania faktu, że zborem (kościołem) w znaczeniu biblijnym jest wspólnota wierzących, nie zaś dom modlitwy, w którym się ona spotyka. Z drugiej strony – wśród polskich zielonoświątkowców można często usłyszeć nazywanie miejsca zgromadzeń właśnie „zborem”.

Lokalna wspólnota wiernychEdytuj

W odniesieniu do podstawowej jednostki administracyjnej, Kościoły ewangelickie (m.in. luterańskie) posługują się także terminem „parafia” (przy czym pojęcie „zbór” ma charakter szerszy, gdyż odnosi się również do filiałów), natomiast Kościoły ewangelikalne (np. baptyści czy zielonoświątkowcy) konsekwentnie stosują określenie zbór zarówno w życiu wewnętrznym społeczności, jak również w dokumentach prawnych[1].

Nazwy zborówEdytuj

Praktyka nazywania zborów (w znaczeniu lokalnej wspólnoty wiernych) jest w protestantyzmie powszechna i w kościołach ewangelikalnych stanowi odpowiednik katolickiej praktyki nadawania parafii wezwania w celu identyfikacji. Nie oznacza to jednak powierzenia zboru opiece patrona, ani też nie ma związku z innym przejawem kultu świętych. Zazwyczaj w ewangelikalizmie nazwy zborów nie pochodzą od imion ludzi, ale wywodzą się od pojęć biblijnych. Nazwy zborów, ze względu na pochodzenie, podzielić możemy m.in. na:

Pojęcia biblijne w językach oryginalnychEdytuj

  • „koinonia”
  • „filadelfia”
  • „eklezja”
  • „maranatha”

Miejsca i miejscowości biblijneEdytuj

Inne pojęcia i związkiEdytuj

  • „droga sprawiedliwych”
  • „dom Boży”

W ewangelicyzmie, podobnie jak w katolicyzmie, budynki kościelne bywają nazywane od imion postaci biblijnych lub wydarzeń (np. „Parafia Wniebowstąpienia Pańskiego” w Warszawie).

Zbór u Świadków JehowyEdytuj

Świadkowie Jehowy mianem „zboru”[2] w szerszym znaczeniu nazywają ogół Świadków Jehowy ze wszystkich krajów świata – „ogólnoświatowy zbór”[3], a w węższym znaczeniu: lokalne zgromadzenie wyznawców (podstawowa jednostka podziału administracyjnego). W tym drugim znaczeniu każdemu zborowi przewodzi grono starszych zboru, mające do pomocy sług pomocniczych[4][5][6]. Nazwa zboru najczęściej powiązana jest z nazwą miejscowości, jej częścią, dzielnicą lub ulicą, na terenie których się zbór znajduje (np.: Opole-Północ, Poznań-Winogrady, Warszawa-Nowolipki itp.) lub w przypadku zborów innojęzycznych z językiem, jakim się w nim posługują (np.: Kraków-Angielski, Katowice-Rosyjski, Warszawa-Migowy itp.). W 2020 roku na świecie działało ogółem 120 387 zborów w 240 krajach i terytoriach zależnych (w Polsce – 1274[b][7]). Każdy zbór ma za zadanie dotrzeć z działalnością ewangelizacyjną do osób na określonym obszarze[c] [8]. „Zbory liczą zazwyczaj około 100 głosicieli i korzystają z Sal Królestwa[c] [9][6] (zbudowane lub wyremontowane obiekty, dzierżawione pomieszczenia lub prywatne mieszkania), w których odbywają się regularne zebrania religijne (w wyjątkowych sytuacjach zebrania nie odbywają się w Sali Królestwa tylko w formie wideokonferencji)[10].

UwagiEdytuj

  1. Zależy to od struktury organizacyjnej danej wspólnoty.
  2. W roku 2021 w Polsce oprócz zborów polskojęzycznych, działa 13 zborów i 35 grup (jednostki społeczności, niebędące jeszcze zborami) polskiego języka migowego oraz 46 zborów i 50 grup innojęzycznych (16 języków).
  3. a b W związku z pandemią COVID-19 od marca 2020 roku publiczna działalność ewangelizacyjna oraz działalność od domu do domu została zawieszona (prowadzona jest tylko listownie, telefonicznie i w formie elektronicznej). W związku z tym do odwołania zawieszono wymagania godzinowe dla pionierów pełnoczasowych (stałych, specjalnych i misjonarzy), a także szkolenia i kursy (oprócz Kursu Służby Pionierskiej, przeprowadzanego w formie wideokonferencji). Zebrania zborowe odbywają się w formie wideokonferencji lub są przekazywane przez stacje radiowe i telewizyjne (nie odbywają się w Sali Królestwa). Wizyty nadzorców odbywają się w formie wideokonferencji. Wstrzymano organizowanie kongresów regionalnych, specjalnych i zgromadzeń obwodowych. Ich program jest zamieszczany w oficjalnym serwisie internetowym jw.org (od marca 2021 program niektórych zgromadzeń obwodowych przedstawiany jest online na platformie JW Stream–Studio). Wstrzymano również wszelkie budowy i remonty Sal Królestwa i Sal Zgromadzeń.

PrzypisyEdytuj

  1. Por. Statut Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan. kech.pl. [dostęp 2007-11-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-09)].
  2. Watchtower, Zbór, „Słowniczek pojęć”, Towarzystwo Strażnica, 2020.
  3. Watchtower, Masz szczególny powód do radości, „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, Towarzystwo Strażnica, 1 marca 2011, s. 19, ISSN 1234-1150.
  4. Watchtower, Zbór, który wysławia Jehowę, „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, Towarzystwo Strażnica, 15 kwietnia 2007, s. 20–24, ISSN 1234-1150.
  5. Watchtower, Jak Świadkowie Jehowy są zorganizowani?, jw.org [dostęp 2014-10-02].
  6. a b Watchtower, Czy Świadkowie Jehowy mają duchownych, którzy pobierają opłaty za swoje posługi?, jw.org [dostęp 2014-10-02].
  7. Watchtower, Sprawozdanie z działalności Świadków Jehowy w poszczególnych krajach w roku 2020, jw.org.
  8. Jak jest zorganizowana nasza działalność ewangelizacyjna?, [w:] Kto dzisiaj spełnia wolę Jehowy? [online], jw.org, 2018, s. 15.
  9. Co się dzieje w Sali Królestwa?, jw.org.
  10. Jak wygląda program naszych zebrań?, [w:] Kto dzisiaj spełnia wolę Jehowy? [online], 2018, s. 10.