Zdzisław Maklakiewicz

polski aktor

Zdzisław Maklakiewicz (ur. 9 lipca 1927 w Warszawie, zm. 9 października 1977 tamże) – polski aktor teatralny i filmowy. Syn ekonomisty Władysława Maklakiewicza, i Czesławy z domu Normark; bratanek kompozytorów Jana, Franciszka i Tadeusza[1].

Zdzisław Maklakiewicz
Data i miejsce urodzenia 9 lipca 1927
Warszawa
Data i miejsce śmierci 9 października 1977
Warszawa
Zawód aktor
Lata aktywności 1950–1977
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Rondo Zdzisława Maklakiewicza w Warszawie
Grób Zdzisława Maklakiewicza na Cmentarzu Powązkowskim

ŻyciorysEdytuj

Podczas II wojny światowej służył w Armii Krajowej. Brał udział w powstaniu warszawskim (pseud. „Hanzen”), walcząc w Śródmieściu jako strzelec w „kompanii motorowej Iskrabatalionu „Kiliński”. Po kapitulacji powstańczej Warszawy przewieziony do niemieckiego obozu jenieckiego (stalag XVIII-C Markt Pongau, nr jeniecki: 105022)[2], skąd powrócił do Polski we wrześniu 1945.

W 1947 roku podjął studia aktorskie w Krakowie, potem w PWST w Warszawie – dyplom uzyskał w 1950 roku. Próbował studiować reżyserię, lecz nie skończył studiów. Był aktorem Teatru Syrena, Teatru Polskiego, Teatru Ludowego w Warszawie. Występował w Teatrze Ludowym w Nowej Hucie. Od 1958 do 1962 był aktorem w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku. W latach 1962–1964 grał w Teatrze Kameralnym i Teatrze Polskim we Wrocławiu. W latach 1967–1969 występował w Teatrze Starym w Krakowie, w latach siedemdziesiątych – w Teatrze Narodowym i Teatrze Rozmaitości w Warszawie[3].

Aktor był uzależniony od alkoholu[4]. 9 października 1977 r. świętował ze znajomymi przyznanie Złotej Kamery filmowi „Przepraszam, czy tu biją?” Marka Piwowskiego, potem wyszedł się przejść, usiadł na ławeczce, przysnął. Obudziły go dziewczyny lekkich obyczajów, które chciały wejść do Kamieniołomów, knajpy w podziemiach Hotelu Europejskigo, i poprosiły, żeby je tam wprowadził. Zawsze był szarmancki, więc postanowił im pomóc. Przy wejściu nawiązała się szarpanina z ochroniarzami, pojawiła się milicja. Podobno ktoś uderzył go pałką. Ojciec leżał nieprzytomny na Krakowskim Przedmieściu i wszyscy myśleli, że jest pijany, a on cierpiał na nieleczoną cukrzycę. Nie wiedział nawet, że choruje... A może wiedział, tylko się tym nie przejmował? Kilka dni później zmarł – wyznała Marta Maklakiewicz w rozmowie z magazynem „Pani”[5]. Pochowano go na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 3-3-29/30/31)[6].

Pierwszą żoną aktora była Renata Firek, z którą miał córkę Martę Maklakiewicz[7].

W wielu filmach (m.in. Andrzeja Kondratiuka) grywał razem z Janem Himilsbachem, którego był przyjacielem.

2 sierpnia 2009 prezydent Lech Kaczyński pośmiertnie odznaczył Maklakiewicza Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za działalność na rzecz środowisk kombatanckich, za osiągnięcia w pracy społecznej[8].

FilmografiaEdytuj

ScenarzystaEdytuj

  • 1974: Jak to się robi

AktorEdytuj

Aktor gościnnieEdytuj

Aktor niewymieniony w czołówceEdytuj

Film dokumentalnyEdytuj

  • Ludzie kina – Zdzisław Maklakiewicz – reżyseria: Łukasz Kos, Jacek Papis, scenariusz: Jacek Papis, Łukasz Kos

UpamiętnienieEdytuj

  • W styczniu 2013 nazwę rondo Zdzisława Maklakiewicza nadano skrzyżowaniu ulic w warszawskim Śródmieściu, położonemu po wschodniej stronie alei Jana Pawła II pomiędzy rondem Zgrupowania AK „Radosław” a ulicą Ludwika Rydygiera[10].
  • 3 lutego 2015 nakładem wydawnictwa Prószyński i S-ka ukazała się książka poświęcona Maklakiewiczowi autorstwa córki aktora, Marty Maklakiewicz – Maklak. Oczami córki.
  • 19 listopada 2015 w Warszawie uroczyście odsłonięto mural „Kadry z filmów z Himilsbachem i Maklakiewiczem”. Mural wykonano na ścianie wiaduktu pod al. Jana Pawła II w Warszawie, pomiędzy rondem Jana Himilsbacha i rondem Zdzisława Maklakiewicza. Mural w formie taśmy filmowej o wymiarach około 60 m x 5 m, oprócz 7 foto-realistycznie oddanych kadrów z filmów, zawiera biogramy Zdzisława Maklakiewicza i Jana Himilsbacha. Pomysłodawczynią i autorką projektu muralu jest architekt krajobrazu Katarzyna Łowicka[11].
  • W Konstancinie-Jeziornie (pod Warszawą) organizowany jest Festiwal filmowy "Świat Maklaka i jego przyjaciół" poświęcony popularyzacji dokonań artystycznych Zdzisława Maklakiewicza oraz jego przyjaciół, kultowych aktorów, reżyserów… ikon polskiego filmu.[12] Organizatorem festiwalu jest Konstanciński Dom Kultury.

PrzypisyEdytuj

  1. Zdzisław Maklakiewicz w bazie e-teatr.pl. [dostęp 2010-12-16].
  2. Dane według: Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego, tom 6. Redaktor naukowy Piotr Rozwadowski. Dom Wydawniczy „Bellona”, Warszawa 2004. ​ISBN 83-11-09586-8
  3. Zdzisław Maklakiewicz w serwisie Culture.pl
  4. Tygodnik „To & Owo” nr 51, 20.12.2016, s. 20-21
  5. Córka Maklakiewicza o tajemniczej śmierci ojca, Fakt.pl, 22 sierpnia 2017 [dostęp 2020-10-09] (pol.).
  6. Cmentarz Stare Powązki: STALEWSCY, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-12-19].
  7. Tygodnik Życie na gorąco nr 4, 22 stycznia 2015, s. 16-17
  8. Prezydent odznaczył uczestników Powstania. prezydent.pl, 2009-08-02. [dostęp 2019-03-24].
  9. Akademia Polskiego Filmu, ŻYWOT MATEUSZA, Witold Leszczyński (wywiad), Warszawa 2005, Akademia Polskiego Filmu [dostęp 2020-07-03].
  10. Uchwała nr XLIX/1417/2013 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 17 stycznia 2013 r. w sprawie nadania nazw skrzyżowaniom ulic w Dzielnicach Śródmieście i Wola m.st. Warszawy. edziennik.mazowieckie.pl, Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego 2013 nr 1521. [dostęp 2014-06-02].
  11. Projekt muralu – Kadry z filmów z Janem Himilsbachem i Zdzisławem Maklakiewiczem – Katarzyna Łowicka, „Katarzyna Łowicka”, 13 marca 2014 [dostęp 2017-10-28] (pol.).
  12. O FESTIWALU – FESTIWAL MAKLAKA [dostęp 2020-03-03] (pol.).

BibliografiaEdytuj

  • Wojciech Otto: Zdzisław Maklakiewicz. Ludzie polskiego kina, Biblioteka Więzi, 2008 ​ISBN 978-83-60356-60-9

Linki zewnętrzneEdytuj