Otwórz menu główne

Zdzisław Orłowski

Zdzisław Orłowski (ur. 10 października 1892 w Zaworach koło Śremu, zm. 7 czerwca 1982 w Poznaniu) – podpułkownik Wojska Polskiego, uczestnik powstania wielkopolskiego i III powstania śląskiego oraz II wojny światowej.

Zdzisław Orłowski
podpułkownik
Data i miejsce urodzenia 10 października 1892
Zawory koło Śremu
Data i miejsce śmierci 7 czerwca 1982
Poznań
Przebieg służby
Siły zbrojne Armia Cesarstwa Niemieckiego
Armia Wielkopolska
Wojsko Polskie
Polskie Siły Zbrojne
Stanowiska dowódca IV Okręgu Wojskowego (powstanie wielkopolskie), prezes Związku Powstańców Wielkopolskich
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
powstanie wielkopolskie
powstania śląskie
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Śląski Krzyż Powstańczy Wielkopolski Krzyż Powstańczy

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w majątku Zawory koło Śremu, w rodzinie właściciela ziemskiego i powstańca styczniowego Leonarda i Walerii z domu Karge. Wcielony do armii niemieckiej walczył w I wojnie światowej, od 1917 r. randze podporucznika w jednostkach artylerii.

Przed zakończeniem działań wojennych już 1 listopada 1918 r. wrócił do Wielkopolski, gdzie na prośbę kuzyna Włodzimierza Raczyńskiego podjął w Stajkowie działania konspiracyjne nad przygotowaniem powstanie przeciw Niemcom. 7 stycznia 1919 r. został mianowany przez głównodowodzącego powstaniem wielkopolskim mjr. Stanisława Taczaka dowódcą IV Okręgu Wojskowego, który obejmował powiaty czarnkowski, chodzieski, szamotulski i obornicki i kilka innych. Orłowski zorganizował kompanie powstańcze w Czarnkowie i Lubaszu. Na czele podległych mu oddziałów bronił skutecznie odcinka czarnkowskiego.

Jeszce w trakcie walk w Wielkopolsce przeniósł się do swojej „broni właściwej” (jak napisał we wspomnieniach), czyli artylerii. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej, dowodząc najpierw baterią a potem dywizjonem 14 pułku artylerii polowej. Za niezwykłe męstwo, zniszczenie bolszewickich karabinów maszynowych ogniem na wprost, został odznaczony Orderem Wojennym Virtuti Militari V klasy. Na froncie awansowano go do stopnia kapitana. Brał udział w III powstaniu śląskim, pełniąc służbę w Dowództwie Obrony Plebiscytu jako szef IV oddziału. W 1939 r. został prezesem Zarządu Głównego Związku Powstańców Wielkopolskich.

W sierpniu 1939 r. został zmobilizowany jako major rezerwy. Przydzielono go do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VII w charakterze szefa biura cenzury wojskowej. 17 września przekroczył granicę polsko-węgierską. W Polskich Siłach Zbrojnych służył m.in. jako dowódca kompanii zaopatrzenia.

Po zakończeniu działań wojennych został zdemobilizowany i w 1947 r. wrócił do kraju. W 1957 r. został awansowany na stopień podpułkownika. Zmarł w 1982 roku, pochowany został w rodzinnym grobowcu Włodzimierza Raczyńskiego w Lubaszu. Czarnków i Lubasz przyznały mu honorowe obywatelstwo, od 2003 r. jest także patronem Gimnazjum w Lubaszu[1].

W 1930 r. ożenił się z Wandą Łodzia-Michalską. Ślub cywilny miał miejsce w Poznaniu, a kościelny odbył się na Jasnej Górze.

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Informacja na stronie gimnazjum
  2. Dekret Naczelnika Państwa z 19 lutego 1922 r. L. 11429/V.M. Adj. Gen. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 10, s. 320)
  3. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2142 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 72)

BibliografiaEdytuj

  • Bogusław Polak: Powstańcy Wielkopolscy-tom III. Poznań: Towarzystwo Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918-1919, 2007. ISBN 978-83-920103-8-8. (pol.)
  • A. Furier, Zdzisław Orłowski /1892-1982/. Powstańcze wspomnienia, Szczecin 2014.