Otwórz menu główne

Zdzisław Straszewicz herbu Odrowąż (ur. 7 grudnia 1897 w Tykocinie, zm. 14 sierpnia 1920 w Warszawie) – polski student, ochotnik w wojnie polsko-bolszewickiej, bohaterski uczestnik Bitwy Warszawskiej.

Zdzisław Straszewicz
Ilustracja
Porcelanowa fotografia Zdzisława Straszewicza na jego grobie na Powązkach
podporucznik podporucznik
Data i miejsce urodzenia 7 grudnia 1897
Tykocin
Data i miejsce śmierci 14 sierpnia 1920
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1916–1917, 1918–1920
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego,
Wojsko Polskie
Jednostki 10 Kaniowski Pułk Artylerii Lekkiej,
2 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka,
Bitwa Warszawska
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie)
Armata 75 mm typu będącego na wyposażeniu pułku, w którym walczył Straszewicz
Grób rodzinny Zdzisława Straszewicza na warszawskich Powązkach

ŻyciorysEdytuj

Zdzisław Straszewicz po uzyskaniu matury rozpoczął studia na Politechnice w Petersburgu. W 1916 roku został powołany do rosyjskiego wojska, gdzie ukończył Michajłowską Szkołę Artyleryjską i w lipcu 1917 roku został mianowany chorążym. Po wybuchu rewolucji październikowej wrócił do Polski, gdzie kontynuował studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. 11 listopada 1918 roku wstąpił ochotniczo do Wojska Polskiego i został skierowany do 4 baterii 10 pułku artylerii polowej, a następnie do 4 baterii 2 pułku artylerii polowej Legionów.

Jego dowódca, gen. Jan Bokszczanin tak opisywał jego udział w bitwie z bolszewikami w 1920 roku:

 
Znajdował się w pierwszej linii, zaciekle bronił Pułtuska, a następnie linii Domosław-Pokrzywnica-Dzbanica-Laski, broniąc dostępu do serca Polski, Warszawy[1].

Wszystkie, wielokrotnie ponawiane, natarcia bolszewickie pod Pułtuskiem zostały odparte przez polską artylerię ...

 
...dzięki fachowemu i umiejętnemu kierowaniu przez ppor. Straszewicza, oraz jego osobistej odwadze i zimnej krwi (...). Ppor. Straszewicz, nie zważając na silny ogień nieprzyjacielskiej artylerii pozostał dalej na punkcie obserwacyjnym, prowadząc intensywny ogień, dzięki temu dając możność odmaszerowania własnej piechocie bez kontaktu z nieprzyjacielem, który nadaremnie próbował się posunąć[1].

Mimo, że został ranny, pozostał na stanowisku pod wsią Domosław i dalej kierował ogniem artylerii. Dopiero telefoniści wynieśli go na rękach i wsadzili na konia. Dwa dni był transportowany do Warszawy. Zmarł 14 sierpnia 1920 roku w Szpitalu Ujazdowskim na rękach matki.

Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 26, rząd 6, miejsce 29,30)[2][3].

OdznaczeniaEdytuj

30 października 1920 roku Naczelny Wódz nadał ppor. Straszewiczowi:[1]

UpamiętnienieEdytuj

W latach 20. XX wieku sumptem matki Zdzisława Straszewicza w miejscu śmiertelnego ranienia Zdzisława, w lesie na terenie Leśnictwa Pokrzywnica koło Domosławia położono skromny kamień. Na kamieniu wyryto słowa: Dnia 12-tego sierpnia 1920 / w miejscu tem oddał swe / życie w obronie ziemi ojczystej / Zdzisław Straszewicz / ppor. artylerji kawaler / Krzyża Virtuti Militari / i trzech Krzyży Walecznych. / Żył lat 22. / Kamień ten kładzie matka (pisownia oryginalna). Położony w lesie kamień zainteresował w 2012 roku sekcję 13 Pułku Piechoty Pułtuskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego i Nadleśnictwa Pułtusk. Przy wsparciu Nadleśnictwa Pułtusk kamień został odnowiony w 2013 roku i od tej pory co roku 12 sierpnia lokalna społeczność obchodzi przy tym kamieniu rocznicę Bitwy Warszawskiej i śmierć bohaterskiego porucznika[5].

Życie rodzinneEdytuj

Zdzisław Straszewicz pochodził z rodziny szlacheckiej, był synem Tadeusza i Marii z domu Szaniawskiej. Miał 2 młodszych braci: Czesława i Zbigniewa[2]. Jego stryjami byli m.in. Ludwik Straszewicz (ojciec Bohdana Straszewicza) i Zygmunt Straszewicz. Jego bratem ciotecznym (synem siostry ojca, która wyszła za Ksawerego Sporzyńskiego) był m.in. Adam Sporzyński, a braćmi stryjecznymi – m.in. Jan Straszewicz i Stefan Straszewicz[2].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Godziemba: Bohaterscy studenci 1920 roku. Blogpress, 2011-08-16. [dostęp 2014-11-02].
  2. a b c Profil Zdzisława Straszewicza na stronie Wielkiej Genealogii Marka Minakowskiego. [dostęp 2014-11-2].
  3. a b Karta ewidencyjna pomnika na grobie Zdzisława Straszewskiego. Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne. [dostęp 2014-11-02].
  4. Dekret Wodza Naczelnego L. 3390 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 41, s. 1608)
  5. Przypomniany bohater 1920 r.. „Tygodnik Ciechanowski”, 2014-08-18. [dostęp 2014-11-02].