Zdzisław Stroński

Zdzisław Karol Stroński (Doliwa-Stroński) (ur. 24 października 1894 w Stryju, zm. 28 grudnia 1972 w Warszawie) – polski historyk, prezydent Stanisławowa, poseł na Sejm II, III i IV kadencji w II Rzeczypospolitej.

Zdzisław Karol Stroński
Ilustracja
Zdzisław Stroński około 1935 roku
Data i miejsce urodzenia 24 października 1894
Stryj
Data i miejsce śmierci 28 grudnia 1972
Warszawa
Poseł na Sejm II, III i IV kadencji
(II Rzeczypospolitej)
Okres od 1928
do 1938
Przynależność polityczna BBWR, OZN
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Odznaka pamiątkowa „Orlęta” Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” Złota Odznaka ZNP
Prezydium BBWR z wizytą u marszałka Senatu Juliana Szymańskiego w 1929 roku. Od lewej siedzą: Hipolit Gliwic, Walery Sławek, Julian Szymański, Marian Zyndram-Kościałkowski, Walery Roman; stoją: Henryk Loewenherz, Karol Polakiewicz, Jakub Bojko, Zdzisław Stroński, Zdzisław Lechnicki, Adam Piasecki

ŻyciorysEdytuj

Uczył się w Filii C. K. Gimnazjum w Stryju, gdzie w 1914 ukończył VIII klasę i zdał egzamin dojrzałości (w jego klasie byli m.in. Ludwik Iwaszko, Wiktor Pikulski, Władysław Tadeusz Podoski)[1]. W Stryju należał do: Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” (od 1910 roku), Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (skazany za członkostwo), od 1912 roku w skautingu i Związku Strzeleckim „Strzelec”. Po wybuchu I wojny światowej wszedł w skład Legionu Wschodniego.

We wrześniu 1914 roku został aresztowany w Nowym Sączu przez żandarmerię austriacką i wcielony do 20 pułku piechoty Austro-Węgier, później do 9 pułku piechoty Austro-Węgier. Ze względu na stan zdrowia został zwolniony z wojska i wyjechał do Wiednia, gdzie ponownie włączył się w działalność niepodległościową. Jesienią 1915 roku podjął studia na Uniwersytecie Lwowskim, znów wcielony do wojska austriackiego, wznowił studia w zimie 1918 roku, tym razem na Uniwersytecie Jagiellońskim.

31 października 1918 roku wstąpił do tworzącego się 33 pułku strzelców (późniejszego 20 pułku piechoty Ziemi Krakowskiej), z którym wziął udział w wojnie polsko-ukraińskiej. W kwietniu 1919 roku został awansowany do stopnia plutonowego. W tym roku został zdemobilizowany i kolejny raz powrócił na Uniwersytet Jagielloński. W tym czasie zasiadał w zarządzie krakowskiego „Strzelca”.

Od lipca do października 1920 roku służył ochotniczo w Wojsku Polskim w obliczu wojny polsko-bolszewickiej. Był przydzielony do Inspektoratu Armii Ochotniczej w Krakowie.

31 października 1922 roku doktoryzował się z historii na Wydziale Filozoficznym UJ, po czym powrócił do Lwowa, gdzie podjął pracę w Archiwum Ziemskim oraz jako nauczyciel w Gimnazjum Żeńskim Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu.

W późnych latach 20. współorganizował we Lwowie Związek Zawodowy Nauczycielstwa Polskich Szkół Średnich. Wchodził w skład wielu organizacji naukowych i oświatowych.

W 1926 roku współtworzył Związek Naprawy Rzeczypospolitej. W 1927 roku został wybrany na radnego Rady Miasta Lwowa i radnego powiatu lwowskiego. 15 marca 1932 roku został wiceprezydentem Lwowa. W wyborach samorządowych 1934 ponownie uzyskał mandat radnego rady miejskiej we Lwowie, startując z ramienia listy nr 1 (prorządowej)[2]. W kwietniu 1935 został prezydentem Stanisławowa. 14 kwietnia 1937 roku zrezygnował z tej funkcji[3] w związku ze skandalem obyczajowym[4]. Po jego ustąpieniu na urząd prezydenta został wybrany Franciszek Kotlarczuk[5].

Politycznie był związany z BBWR. W 1928 roku został członkiem Rady Województw Południowo-Wschodnich i Rady Grodzkiej BBWR we Lwowie. Po rozwiązaniu BBWR, jesienią 1935 roku, został członkiem powołanego w 1937 roku Obozu Zjednoczenia Narodowego.

W wyborach parlamentarnych w 1928 roku został wybrany posłem na Sejm II kadencji (1928–1930) z ramienia BBWR w okręgu nr 51 (Lwów – powiat). Wszedł w skład Prezydium i został skarbnikiem klubu parlamentarnego BBWR, pracował w komisji prawniczej[4][6].

W wyborach parlamentarnych w 1930 roku został ponownie wybrany posłem na Sejm III kadencji (1930–1935) z tego samego okręgu (nr 51). W kadencji tej pracował w komisjach: administracyjnej (był jej wiceprzewodniczącym), oświatowej i budżetowej[4][6].

W wyborach parlamentarnych w 1935 roku został znów wybrany posłem na Sejm IV kadencji (1935–1938) 78 132 głosami z okręgu nr 66, obejmującego powiaty: stanisławowski, tłumacki i nadwórniański. Pracował w komisjach administracyjno-samorządowej i budżetowej[7].

W czasie II wojny światowej był żołnierzem AK.

Po 1945 roku był dyrektorem Centrali Handlu Drewnem „Paged”, następnie pracował w Technikum Budowlanym nr 1 w Warszawie. Był członkiem Prezydium Zarządu Stołecznego TPPR.

OdznaczeniaEdytuj

Życie rodzinneEdytuj

Był synem Alfreda (urzędnika Kolejowego) i Karoliny.

Był dwukrotnie żonaty:

  • ok. 1920 roku ożenił się z Marią Korniłłowicz (1895–1944, działaczką niepodległościową i nauczycielką, zmarłą w Auschwitz-Birkenau[8]), z którą miał córkę Annę (1922–1977), zamężną Strońską-Jodłowską oraz syna Andrzeja Marka (1931–1933)
  • drugą żoną była Zofia Krystyna Broniewska[9][4].

Został pochowany 4 stycznia 1973 roku na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera CII28-2-9)[10].

PrzypisyEdytuj

  1. Sprawozdanie Kierownictwa Filii C. K. Gimnazyum w Stryju za rok szkolny 1914. Stryj: 1914, s. 44, 56-57.
  2. Oficjalne wyniki wyborów do Rady Miejskiej we Lwowie. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 130 z 31 maja 1934. 
  3. Olga Ciwkacz: Skarby archiwum kresowych: szopka stanisławowska z roku pańskiego MCMXXXVII. W: Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej. T. II. Białystok: 2010, s. 319.Sprawdź autora rozdziału:1.
  4. a b c d Adrian Tyszkiewicz: Stroński (Doliwa-Stroński) Zdzisław Karol. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 44: Strepa Jakub – Strutyński Jan. Warszawa – Kraków: Polska Akademia Nauk – Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla, 2006, s. 390–392. ISBN 83-88909-48-7.
  5. Nowy prezydent m. Stanisławowa. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 227 z 6 października 1937. 
  6. a b Biblioteka sejmowa – Parlamentarzyści RP: Zdzisław Stroński. [dostęp 2012-07-15].
  7. Scriptor (opr.): Sejm i Senat 1935–1938 IV kadencja. Warszawa: nakładem Księgarni F. Hoesicka, 1936, s. 223.
  8. Olga Ciwkacz: Skarby archiwum kresowych: szopka stanisławowska z roku pańskiego MCMXXXVII. W: Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej. T. II. Białystok: 2010, s. 320.Sprawdź autora rozdziału:1.
  9. Zdzisław Karol Stroński w Wielkiej genealogii Minakowskiego. [dostęp 2012-07-15].
  10. Miejsce pochówku. [dostęp 2020-02-14].