Otwórz menu główne

Zdzisław Trześniowski ps. „Tatar” (ur. 19 lutego 1868 w Kotorynach, zm. 25 czerwca 1921 w Krakowie) – major piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Zdzisław Trześniowski
Tatar
Ilustracja
major piechoty major piechoty
Data i miejsce urodzenia 19 lutego 1868
Kotoryny
Data i miejsce śmierci 25 czerwca 1921
Kraków
Przebieg służby
Lata służby 1914–1921
Siły zbrojne Legiony Polskie,
Wojsko Polskie
Jednostki 1 Pułk Piechoty,
3 Pułk Piechoty,
1 Pułk Strzelców Lwowskich,
7 Pułk Piechoty Legionów,
240 Ochotniczy Pułk Piechoty,
20 Pułk Piechoty
Stanowiska dowódca plutonu,
dowódca kompanii,
dowódca batalionu
Główne wojny i bitwy I wojna światowa (bitwa pod Łowczówkiem),
wojna polsko-ukraińska (obrona Lwowa),
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Krzyż Zasługi Wojskowej
Zdzisław Trześniowski odznaczony austriackim Krzyżem Zasługi Wojskowej

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 19 lutego 1868[1]. Jego ojciec Witold brał udział w powstaniu styczniowym. Został urzędnikiem kolejowym. Działał w Związku Walki Czynnej. Pełnił funkcję komendanta oddziału Związku Strzeleckiego w Stanisławowie, gdzie pracował jako urzędnik kolejowy.

Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich. Został dowódcą jednej z czterech kompanii, które 4 sierpnia 1914 wyruszyły jako oddział strzelecki pod dowództwem Mieczysława Norwida-Neugebauera z Krzeszkowic na teren Królestwa. Od 8 sierpnia 1914 był dowódcą 2 kompanii w III batalionie 1 pułku piechoty w składzie I Brygady. Został awansowany na chorążego piechoty 29 listopada 1914, a wkrótce na podporucznika piechoty 9 października 1914. Od 22 października 1914 był dowódcą 2 kompanii. W grudniu 1914 brał udział w bitwie pod Łowczówkiem. Awansowany do stopnia porucznika piechoty 1 stycznia 1915. Po zachorowaniu na tyfus przebywał na leczeniu w 1915. Od lutego 1917 służył w 3 pułku piechoty w składzie II Brygady. Po kryzysie przysięgowym z 1917 służył w Polskim Korpusie Posiłkowym. Został wówczas awansowany na kapitana piechoty 1 września 1917 oraz został dowódcą kompanii. Po przejściu frontu w bitwie pod Rarańczą w połowie lutego 1918 został internowany przez Austriaków i przebywał w obozach Huszt i Dulfalva na Węgrzech. Po odzyskaniu wolności przebywał we Lwowie, gdzie organizował zalążek Wojska Polskiego, podległego Sztabowi Generalnemu Wojsk Polskich w Warszawie na czele z gen. Tadeuszem Rozwadowskim. U schyłku wojny w nocy z 31 października na 1 listopada 1918 był pierwszym dowódcą załogi szkoły im. Henryka Sienkiewicza podczas obrony Lwowa w trakcie wojny polsko-ukraińskiej[2][3][4][5]. Wówczas kierował obroną szkoły i odparł atak Ukraińców. Na wieść o skutecznej obronie placówki przez kpt. Tatara w to miejsce kierowała się polska ludność miasta, głównie młodzież, z zamiarem podjęcia walki. Od 2 do 5 listopada był komendantem Rzęsny Polskiej[5], od 5 do 22 listopada był komendantem I grupy (składającej się z 1 i 2 odcinka) oraz dowódca II grupy wojsk polskich w Szkole św. Marii Magdaleny[5][6][7]. Pod koniec listopada 1918 został dowódcą batalionu 1 pułku Strzelców Lwowskich[5]. Od 2 maja 1919 do 2 czerwca 1920 pełnił funkcję dowódcy 7 pułku piechoty Legionów. Następnie podczas wojnie polsko-bolszewickiej od 12 lipca 1920 dowodził batalionem 240 Pułku Piechoty w składzie Armii Ochotniczej. Został zweryfikowany do stopnia majora piechoty.

16 czerwca 1921 został przeniesiony do rezerwy. Kierowany tym powodem 25 czerwca 1921 dokonał zabójstwa pełniącego w zastępstwie funkcję dowódcy 20 pułku piechoty podpułkownika Henryka Madurowicza z broni palnej w krakowskim garnizonie w Krowodrzach, a następnie sam popełnił samobójstwo. Sprawie tej towarzyszyła aura tajemnicy i braku pełnego wyjaśnienia. Początkowo informowano, że ppłk. Madurowicza zastrzelił ppor. tudzież mjr Siemicki w południe w kancelarii pułku, a powodem miała być niekorzystna opinia wydana w podaniu o awans[8][9].

Major Trześniowski został pochowany 28 czerwca 1921 bez honorów wojskowych[10]. Spoczął na Cmentarzu Obrońców Lwowa (kwatera II, miejsce 24)[11]. Z inicjatywy okręgu lwowskiego Związku Legionistów Polskich w 1935 powstał komitet budowy nagrobka-pomnika mjr. Tatar-Trześniowskiego, którego ustanowienie zaplanowano po uprzednio przeprowadzonej ekshumacji i przeniesieniu w inne miejsce na Cmentarzu Obrońców Lwowa[12]. Grób majora jest położony w kwaterze II w miejscu nr 40.

Jego żoną została Bronisława z domu Majerska, z którą miał cztery córki i dwóch synów.

UpamiętnienieEdytuj

Po śmierci Zdzisława Trześniowskiego przy jego grobie odbywały się corocznie uroczystości upamiętniające[13]. W 19. rocznicę podjęcia walk w obronie Lwowa, 31 października 1937 jedna z ulic we Lwowie została uroczyście nazwana imieniem kpt. Zdzisława Tatara-Trześniowskiego[14]. W wydaniu „Gazety Lwowskiej” z 3 listopada 1937 napisano, iż Zdzisław Trześniowski będzie zawsze dla Lwowa tym, kim dla Warszawy był Piotr Wysocki 29 listopada 1930 w chwili wybuchu powstania listopadowego[15]. Po utworzeniu państwa Ukrainy ulica została przemianowana na Boberśkoho[16].

W 1937 imię Zdzisława Trześniowskiego przyjęto do nazwy Koła Nr. 5 Związku Rezerwistów we Lwowie[17].

Odznaczenia i orderyEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Oficerowie. Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. [dostęp 2015-09-29].
  2. Jan Gella: Ruski miesiąc 1/XI – 22/XI 1918. Ilustrowany opis walk listopadowych we Lwowie z 2 mapami. Lwów: Komitet Obywateli Miasta Lwowa, ok. 1919, s. 7, 21, 22, 23, 71, 138, 139, 140, 162, 178, 180, 181, 183, 184, 211.
  3. Legioniści w Obronie Lwowa. „Panteon Polski”, s. 9, Nr 16 z 1 listopada 1925. 
  4. Spis uczestników Obrony Lwowa w Szkole im. Sienkiewicza. „Panteon Polski”, s. 10, Nr 16 z 1 listopada 1925. 
  5. a b c d Semper Fidelis. Obrona Lwowa w obrazach współczesnych. Lwów / Warszawa: Straż Mogił Polskich Bohaterów / Oficyna Wydawnicza Volumen, 1930 / 1990, s. Tab. 12.
  6. Lwowskie spotkania. lwow.com.pl. [dostęp 2015-11-01].
  7. Przebieg walk listopadowych. „Pobudka”, s. 2-3, 22 listopada 1928 (pol.). [dostęp 5 listopada 2015]. 
  8. Z całej Polski. Morderstwo i samobójstwo. „Postęp”, s. 2, Nr 131 z 3 lipca 1921. 
  9. Z dalszych stron. Kraków. „Lech. Gazeta Gnieźnieńska”, s. 3, Nr 154 z 8 lipca 1921. 
  10. Kronika. Dwa pogrzeby. „Nowy Dziennik”, s. 6, Nr 167 z 30 czerwca 1921. 
  11. Groby dowódców i działaczy. W: W szesnastą rocznicę. Lwów: Towarzystwo Straży Mogił Polskich Bohaterów we Lwowie, 1934, s. 29.
  12. Komitet budowy pomnika ś.p. majora Tatar-Trześniowskiego. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 52 z 5 marca 1935. 
  13. Wieńczenie mogiły ś. p. Tatar-Trześniowskiego. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 145 z 27 czerwca 1936. 
  14. Kapitan Tatar. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 249 z 31 października 1937. 
  15. Uroczyste mianowanie ulicy im. kapitana Zdzisława Tatar-Trześniowskiego. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 250 z 3 listopada 1937. 
  16. Nazwy ulic Lwowa. lwow.com.pl. [dostęp 2015-11-01].
  17. 14 kół Związku Rezerwistów we Lwowie otrzyma nazwy po poległych obrońcach Lwowa. „Wschód. Prasowa Agencja Informacyjna”, s. 1, Nr 1627 z 13 listopada 1937. 
  18. Lwowianie odznaczeni Krzyżem i Medalem Niepodległości. „Wschód. Prasowa Agencja Informacyjna”, s. 1, Nr 424 z 8 listopada 1933. 
  19. Jan Gella: Ruski miesiąc 1/XI – 22/XI 1918. Ilustrowany opis walk listopadowych we Lwowie z 2 mapami. Lwów: Komitet Obywateli Miasta Lwowa, ok. 1919, s. (zdjęcia).

BibliografiaEdytuj