Zelków

wieś w województwie małopolskim

Zelkówwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Zabierzów. Jest jednym z 23 sołectw tej gminy[2].

Artykuł 50°09'39"N 19°47'54"E
- błąd 39 m
WD 50°12'N, 19°46'E, 50°9'33.52"N, 19°47'43.08"E
- błąd 19574 m
Odległość 701 m
Zelków
wieś
Ilustracja
Krzyż wotywny w Zelkowie
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Zabierzów
Wysokość około 400 m n.p.m.
Liczba ludności (2013) 759
Strefa numeracyjna 12
Kod pocztowy 32-082[1]
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0344030
Położenie na mapie gminy Zabierzów
Mapa lokalizacyjna gminy Zabierzów
Zelków
Zelków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zelków
Zelków
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Zelków
Zelków
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krakowskiego
Zelków
Zelków
Ziemia50°09′39″N 19°47′54″E/50,160833 19,798333
Kapliczka w Zelkowie poświęcona w maju 2019 w podzięce Matce Boskiej w stulecie odzyskania niepodległości Polski, przy wschodnim wjeździe do wsi od Doliny Kluczwody, 50°09′44,4″N 19°48′07,3″E/50,162333 19,802028
Tablica pamięci mieszkańców Zelkowa wywiezionych na przymusowe roboty do Niemiec w latach 1939–1945, odsłonięta 2 września 2019 przy ul. Tadeusza Kościuszki, 50°09′41,8″N 19°48′22,0″E/50,161600 19,806100

Wieś królewska w tenucie ojcowskiej w powiecie proszowskim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku[3].

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Zelków[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0344053 Gacki przysiółek
0344047 Wyźrał część wsi

HistoriaEdytuj

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1402. W 1581 Zelków należał do starostwa ojcowskiego[6]. W 1635 został nadany Janowi Wizemberkowi z Czajowic. W 1794 Maciej Rysakowski z ówczesnego przysiółka Wyźroł, zginął w bitwie pod Racławicami. W 1870 wieś liczyła 420 mieszkańców. W 1890 we wsi znajdowały się 2 karczmy[7]. W czasie zaborów Zelków leżał przy granicy z Rosją. Granica przebiegała przez Wąwóz Zelkowski i Dolinę Kluczwody, u których wylotu są zaznaczone dawne miejsca słupów granicznych. W 1923 powstała szkoła. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego. W 1999 ze względu na niż demograficzny szkoła zawiesiła swoją działalność do 2010, kiedy to została otwarta jako niepubliczna. Na pamiątkę dwukrotnego (1972 i 1978) pobytu kardynała Karola Wojtyły w Zelkowie wzniesiono przed budynkiem szkolnym pomnik Jana Pawła II autorstwa Władysława Dudka, ucznia Mariana Koniecznego, poświęcony 25 września 1999 roku przez kardynała Franciszka Macharskiego. W XXI wieku wieś rozrasta się, głównie poprzez napływ mieszkańców pobliskiego Krakowa[8].

TurystykaEdytuj

Wieś położona jest na wzniesieniu Wyżyny Olkuskiej, pomiędzy Doliną Bolechowicką i Doliną Kluczwody. Od północy sąsiaduje z Wierzchowiem, od południa z leżącymi poniżej niej Bolechowicami. Wszystkie te tereny znajdują się na obszarze Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. Położenie miejscowości sprawia, że jest wygodnym punktem do zwiedzania tych dolin, szczególnie najbliższych: Bolechowickiej, Kobylańskiej i Doliny Będkowskiej. Przebiegające przez miejscowość szlaki turystyki pieszej i rowerowej umożliwiają zwiedzenie również dalszych z tych dolin: Doliny Szklarki, Racławki i Eliaszówki.

Szlak turystyczny:

  żółty – z Ojcowskiego Parku Narodowego przez górną część Doliny Kluczwody, Zelków, Dolinę Bolechowicką, Karniowice, Będkowice, Dolinę Będkowicką, Dolinę Szklarki, rezerwat przyrody Dolina Racławki do Paczółtowic.

Szlaki rowerowe:

  czerwony – zataczający pętlę szlak z Bolechowic przez Zelków, górną część rezerwatu przyrody Dolina Kluczwody, Wierzchowie, Bębło, Dolinę Będkowską (w dół), Łączki, Kobylany, Dolinę Kobylańską (w górę), Las Krzemionka, Dolinę Bolechowicką (w dół) do Bolechowic.
  niebieski – szlak brzozowy z Zabierzowa przez Ujazd, Gacki, Zelków, Las Krzemionka, Dolinę Kobylańską, Karniowice do Bolechowic.

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Pucek ↓.
  3. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 95.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, hasło „Zelków”, Warszawa: nakładem Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880–1914, s. 565 [dostęp 2020-03-06].
  7. Hapanowicz Piotr, Piwowarski Stanisław, Monografia Gminy Zabierzów, Zabierzów: Urząd Gminy Zabierzów, 2009, s. 127, ​ISBN 978-83-913222-2-2
  8. Kozera 2011 ↓.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Zelkowem.