Zielonki (województwo małopolskie)

wieś w województwie małopolskim

Zielonkiwieś w południowej Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Zielonki.

Artykuł 50°7′3″N 19°55′15″E
- błąd 39 m
WD 50°6'41"N, 19°55'17"E, 50°7'15.28"N, 19°55'17.62"E
- błąd 1955 m
Odległość 325 m
Zielonki
wieś
Ilustracja
Fort nr 45 Marszowiec
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Zielonki
Wysokość ok. 224–300 m n.p.m.
Liczba ludności (31.12.2020) 6743 (bez Osiedla Łokietka: 5770)[1]
Strefa numeracyjna 12
Kod pocztowy 32-087
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0344389
Położenie na mapie gminy Zielonki
Mapa konturowa gminy Zielonki, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Zielonki”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Zielonki”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Zielonki”
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa konturowa powiatu krakowskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Zielonki”
Ziemia50°07′03″N 19°55′15″E/50,117500 19,920833

Miejscowość jest siedzibą gminy Zielonki, przebiega przez nią droga wojewódzka nr 794.

Integralna część miejscowości: Marszowiec[2].

W Zielonkach, od 1954 roku, ma siedzibę biblioteka publiczna. Od 2009 roku biblioteka jest samodzielną placówką kultury. Posiada trzy filie w Węgrzcach, Przybysławicach i Bibicach.

PołożenieEdytuj

Zielonki położone są w dolinie Prądnika oraz jego lewego dopływu – potoku Garliczka, przy drodze wojewódzkiej nr 794 (KrakówSkała)[3][a]. Obszar ten według regionalizacji fizycznogeograficznej znajduje się na styku dwóch mezoregionów – północna i środkowa część miejscowości leży na Wyżynie Olkuskiej (341.32), należącej do makroregionu Wyżyna Krakowsko-Częstochowska (341.3), a część południowa na obszarze Pomostu Krakowskiego (512.33), należącego do makroregionu Brama Krakowska (512.3)[4][b].

Wieś, z wyjątkiem jej części południowej i południowo-zachodniej[c], znajduje się ponadto na terenie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie[d] lub w otulinie tegoż parku[e][5].

Pod względem administracyjnym miejscowość Zielonki zlokalizowana jest w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w południowo-zachodniej części gminy Zielonki, około 6 km w linii prostej na północ od centrum Krakowa. Graniczy z następującymi jednostkami[3][6]:

Biorąc pod uwagę powierzchnię wynoszącą 613,93 ha[7] Zielonki są drugą (po Bibicach) największą miejscowością gminy Zielonki, obejmującą 12,64% jej powierzchni[3][6][f].

Najwyżej położony obszar wsi znajduje się przy granicy z Bibicami, na terenie fortu Zielonki, na wysokości około 300 m n.p.m., a położony najniżej na krańcu południowo-wschodnim, przy granicy z Krakowem, w pobliżu doliny Prądnika, na wysokości około 224 m n.p.m.[3][6]

Pod względem historycznym, w drugiej połowie XVI wieku, wieś położona była w powiecie proszowickim województwa krakowskiego[8] i należała do wielkorządów krakowskich (wieś królewska)[9].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

DemografiaEdytuj

Liczba mieszkańców Zielonek w ciągu ostatnich siedemnastu lat niemal się podwoiła, przekraczając poziom 6,7 tys. osób w roku 2020.

Źródła danych oraz rodzaje (nazwy) i terminy spisów, jeśli dostępne:

ZabytkiEdytuj

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[14]:

TransportEdytuj

Do Zielonek kursuje 6 linii autobusowych (w tym jedna nocna), należących do Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Krakowie.

Osoby związane z ZielonkamiEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Garliczka wpada do Prądnika (Białuchy) w pobliżu centrum miejscowości.
  2. Granica między regionami na obszarze Zielonek przebiega w pobliżu budowanej obecnie Północnej obwodnicy Krakowa.
  3. Obszar położony na południe od ul. Długopolskiej.
  4. Obszar położony na północ od linii ulic: ks. Adama Zięby – Krakowskie Przedmieście – Galicyjska.
  5. Obszar położony pomiędzy ul. Długopolską, a linią ulic: ks. Adama Zięby – Krakowskie Przedmieście – Galicyjska.
  6. Miejscowość Zielonki obejmuje dwa sołectwa: Zielonki i Osiedle Łokietka.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Strona gminy Zielonki – Ludność. [dostęp 2021-07-08].
  2. GUS. Rejestr TERYT
  3. a b c d Wydawnictwo COMPASS: Mapa turystyczna gminy Zielonki. [dostęp 2021-12-05].
  4. Zielonki na mapie Geoserwisu GDOŚ >> Warstwa: Mezoregiony fizycznogeograficzne. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2021-12-05].
  5. Zielonki na mapie Geoserwisu GDOŚ >> Warstwa: Formy ochrony przyrody. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2021-12-05].
  6. a b c Geoportal krajowy. geoportal.gov.pl. [dostęp 2021-12-05].
  7. Strona gminy Zielonki: struktura powierzchni wg sołectw. [dostęp 2021-12-05].
  8. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 1, Mapy, plany, Warszawa 2008, k. 1.
  9. Franciszek Leśniak, Wielkorządcy krakowscy XVI-XVIII wieku, Kraków 1996, s. 18-19.
  10. a b Wyżga 2009 ↓, s. 79.
  11. a b Wyżga 2009 ↓, s. 135.
  12. a b GUS Bank Danych Lokalnych - dane dla jednostek terytorialnych. [dostęp 2021-07-08].
  13. BIP gminy Zielonki - informacje o jednostkach pomocniczych. [dostęp 2021-07-07].
  14. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2021-09-30.

BibliografiaEdytuj

  • Mateusz Wyżga: W tej pięknej ziemi. Gmina Zielonki od średniowiecza do czasów współczesnych. Zielonki: Urząd Gminy Zielonki, Wydawnictwo Attyka, 2009. ISBN 978-83-926248-7-5.

Linki zewnętrzneEdytuj