Ziemia łęczycka

Ziemia łęczycka (łac. terra Lanciciensis) – jednostka terytorialna średniowiecznego państwa polskiego, kraina historyczna i region etnograficzny[potrzebny przypis], opisany przez Oskara Kolberga w jego monumentalnym dziele „Lud” w tomie „Łęczyckie”, położona między Wielkopolską (Kaliskiem) a Mazowszem.

HistoriaEdytuj

Największym miastem jest Łęczyca. Po śmierci Bolesława III Krzywoustego stała się oprawą wdowią jego żony, księżnej Salomei. Po jej śmierci (1144) stała się częścią dzielnicy senioralnej i przypadła Bolesławowi IV Kędzierzawemu. W latach 1231–1352 na obszarze ziemi łęczyckiej istniało Księstwo łęczyckie. W 1264 roku nastąpił jego podział na Księstwo Łęczyckie i Księstwo Sieradzkie. Weszła w skład Królestwa Polskiego po jego zjednoczeniu przez Władysława I Łokietka. Obecnie w niemal w całości leży na obszarze województwa łódzkiego, niewielki obszar należy do województwa mazowieckiego (powiat gostyniński) i województwa wielkopolskiego (gmina Kłodawa i gmina Grzegorzew). W okresie od 1352 r. do 1793 r. ziemia ta stanowiła odrębne Województwo Łęczyckie, które wchodziło w skład Prowincji Wielkopolskiej. Dzieliło się na 3 powiaty ze stolicami w Łęczycy, Orłowie i Brzezinach. Województwo Łęczyckie delegowało do Senatu aż 5 przedstawicieli. Byli to: wojewoda łęczycki, kasztelan łęczycki, oraz kasztelani: inowłodzki, konarski i brzeziński[1].

HerbEdytuj

 
Herb województwa łęczyckiego

Jan Długosz zawarł opis herbu ziemi łęczyckiej w XV-wiecznej kronice w tych słowach[2]:

Lanciciensis terra que pro medietate clipei leonis rubei coronati in campo albo, et pro altera medietate medietatem aquile in campo rubeo, dorsis se invicem contingentibus portat.

Herb stanowiła tarcza herbowa dzielona w pas, gdzie w prawym srebrnym polu połulew czerwony i w lewym czerwonym polu połuorzeł srebrny razem ukoronowane.

Herb był używane następnie przez województwo łęczyckie. Obecnie do herbu nawiązuje jeden z elementów herbu województwa łódzkiego.

Miasta ziemi łęczyckiejEdytuj

W ziemi łęczyckiej leżą następujące miasta:

Lp. Miasto Liczba mieszkańców[3] Dawny powiat[4] Obecne województwo
1   Łódź[a] 672 185 brzeziński   łódzkie
2   Tomaszów Mazowiecki[b] 61 338 brzeziński   łódzkie
3   Zgierz 55 673 łęczycki   łódzkie
4   Kutno[c] 43 332 łęczycki   łódzkie
5   Aleksandrów Łódzki 21 754 łęczycki   łódzkie
6   Ozorków 19 128 łęczycki   łódzkie
7   Konstantynów Łódzki 18 335 łęczycki   łódzkie
8   Łęczyca 13 786 łęczycki   łódzkie
9   Koluszki 12 776 brzeziński   łódzkie
10   Brzeziny 12 365 brzeziński   łódzkie
11   Żychlin 7964 orłowski   łódzkie
12   Poddębice 7245 łęczycki   łódzkie
13   Kłodawa 6355 łęczycki   wielkopolskie
14   Krośniewice 4258 łęczycki   łódzkie
15   Stryków 3428 brzeziński   łódzkie
16   Dąbie 1982 łęczycki   wielkopolskie
17   Piątek 1690 łęczycki   łódzkie

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Z wyjątkiem osiedla Ruda Pabianicka, które należy do ziemi sieradzkiej[4].
  2. Do ziemi łęczyckiej należy część Tomaszowa Mazowieckiego położona na zachód od Pilicy i na północ od Wolbórki, zawierająca dzielnicę Niebrów z przyległymi osiedlami[4].
  3. Do ziemi łęczyckiej należy część Kutna położona na południe od Ochni, zawierająca dzielnicę Łąkoszyn z przyległymi osiedlami[4].

PrzypisyEdytuj

  1. Geografia historyczna..., literat.ug.edu.pl [dostęp 2017-01-09].
  2. Insigniorum clenodiorum Regis et Regni Polonie descriptio. W: Jan Długosz: Insignia seu Clenodia Regis et Regni Poloniae. Z kodeksu kórnickiego wydał dr. Z. Celichowski. Poznań: 1885, s. 16.
  3. Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2020) (pol.). stat.gov.pl, 30 kwietnia 2021. [dostęp 2021-07-22].
  4. a b c d Atlas historyczny Polski. Mapy szczegółowe XVI wieku, t. 5: Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku, cz. 2: Komentarz, indeksy, red. Stanisław Trawkowski, Wydawnictwo Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 1998, ISBN 83-86301-75-9.