Otwórz menu główne
Emil Zillmann
Georg Zillmann
Podpis Zillmanów
Szpital Kliniczny nr 2 w Poznaniu, dawny dom macierzysty diakonisek, 1909-1911
Kościół św. Anny w Katowicach Nikiszowcu, 1914-1927
Os. Nikiszowiec w Katowicach
Willa Brachta w Giszowcu w 2006 roku
Cechownia dawnej kopalni Deutsch-Bleischarley w Bytomiu w 2017 roku

Zillmannowie: Emil (ur. 20 czerwca 1870 w Międzyrzeczu, zm. 22 maja 1937 w Berlinie)[1] i Georg (ur. 9 lipca 1871 w Międzyrzeczu, zm. 25 listopada 1958 w Berlinie)[1] – niemieccy architekci, kuzyni, projektanci m.in. osiedla robotniczego Nikiszowiec.

Spis treści

ŻyciorysyEdytuj

Byli kuzynami[1], a ich ojcowie braćmi utrzymującymi się z pracy na roli. Jako pierwsi w rodzinie podjęli studia wyższe w Królewskiej Wyższej Szkoły Technicznej (Königliche Technische Hochschule) w Charlottenburgu. Po skończeniu studiów pozostali w Charlottenburgu, gdzie wybudowali dom, w którym Georg zamieszkał[2], a w części budynku było ich wspólne biuro projektowe.

10 listopada 1899 roku Emil poślubił pochodzącą z Neustadt (Dosse) Marianne Amalie Agnes Graefe; miał z nią czworo dzieci[1]. 9 października 1915 roku Georg poślubił Pauline Danner z Katowic, nie mieli dzieci[3].

Pracowali oddzielnie, Emil specjalizował się w budynkach sakralnych, Georg zaś projektował szpitale. Początkowo nie odnotowywali wielkich sukcesów, ale koniunktura przełomu XIX i XX wieku na Śląsku przyniosła poważne zlecenia[4]. Pracujący dla koncernu Georg von Giesches Erben tajny radca górniczy Anton Uthemann, zlecił im zaprojektowanie Giszowca[5]. Spółka spadkobierców Gieschego nie była ich jedynym zleceniodawcą. Realizowali projekty rozsiane po całym Górnośląskim Okręgu Przemysłowym[6]. Pracowali w swoim biurze pod Berlinem, ale często przebywali na Górnym Śląsku[7].

Czarny czwartek na nowojorskiej giełdzie, który był początkiem światowego kryzysu gospodarczego, odbił się także na Rzeszy, nawet na bogatym Śląsku. Zillmannowie utracili prawie cały swój majątek, ulokowany głównie w akcjach i obligacjach. Po śmierci Emila w 1937 roku, rodzina pokłóciła się, a firmy nikt nie reaktywował.

ProjektyEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Dzieła Emila i Georga Zillmannów.

Osiedla[8]:

Domy, kamienice:

Zabudowania kopalni:

Szpitale:

Inne:

UpamiętnienieEdytuj

 
Skwer Zillmannów

W 2008 obchodzono 100-lecie powstania Nikiszowca. Z tej okazji oprócz wielu innych lokalnych imprez 25 października 2008 w kościele św. Anny odsłonięto tablicę upamiętniającą projektantów górniczego osiedla Emila i Georga Zillmannów. Na uroczystość przybył, odnaleziony przez Joannę Tofilską z Giszowca pracującą w Muzeum Historii Katowic, Jörn Zillmann[19] – wnuk Emila Zillmanna.

W 2009 z inicjatywy Stowarzyszenia „Razem dla Nikiszowca” placowi położonemu w Nikiszowcu u zbiegu ulic Zofii Nałkowskiej, Zamkowej i placu Wyzwolenia, obok kościoła pw. św. Anny, nadano nazwę „Skwer Emila i Georga Zillmannów”.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Joanna Tofilska, Katowice Nikiszowiec: miejsce, ludzie, historia, Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, ISBN 978-83-87727-68-0.
  2. a b Giszowiec – osiedle ogród, www.giszowiec.info [dostęp 2018-02-06] (pol.).
  3. Henryka Wach-Malicka, Historia z kufra i internetu, „Onet Podróże”, 10 grudnia 2010 [dostęp 2018-02-06].
  4. Łukasz Skop, Kuzyni Zillmannowie – Twórcy industrialnych perełek architektonicznych, „slaskie.naszemiasto.pl”, 11 stycznia 2015 [dostęp 2018-02-06] (pol.).
  5. Anita Aigner, Vernakulare Moderne: Grenzüberschreitungen in der Architektur um 1900. Das Bauernhaus und seine Aneignung, transcript Verlag, 2014, s. 196, ISBN 978-3-8394-1618-1 (niem.).
  6. Emil i Georg Zillmannowie – twórcy industrialni, www.malanowicz.eu [dostęp 2018-02-06].
  7. „Spotkanie w czarnym ogrodzie”, „PolskieRadio.pl” [dostęp 2018-02-06].
  8. Historia miasta, www.mhk.katowice.pl [dostęp 2018-02-06] (pol.).
  9. Katarzyna Pachelska, Kawiarnia na Nikiszowcu Zillmann Tea and Coffee już działa, „katowice.naszemiasto.pl”, 22 sierpnia 2013 [dostęp 2018-02-06] (pol.).
  10. Barbara Szmatloch, 150 lat Katowic. Mistrz tańca i podniecony narzeczony, katowice.wyborcza.pl, 1 grudnia 2015 [dostęp 2018-02-06].
  11. Marek Wojcik: Spacerem po Rozbarku. W: Rozbark, Nikiszowiec: na wspólnym szlaku. Małgorzata Krakowiak (red.). Katowice: Stowarzyszenie Fabryka Inicjatyw Lokalnych, 2016, s. 65, 69. ISBN 978-83-946514-0-4.
  12. Zillmann Emil i Zillmann Georg. W: Secesja w architekturze Polski. Motywy. Tematy. Inspiracje [on-line]. Międzynarodowe Centrum Zarządzania Informacją. [dostęp 2017-09-18].
  13. Emil i Georg Zillmannowie, www.gliwiczanie.pl [dostęp 2018-02-06].
  14. Kopalnia Węgla Kamiennego Katowice, fotopolska.eu.
  15. Dawny Powiatowy Zakład dla Inwalidów w Zabrzu Rokitnicy, slaskie.travel.
  16. Anna Malinowska, Tajemnica piwnicy Huty Uthemanna, katowice.wyborcza.pl, 15 października 2011 [dostęp 2018-02-06].
  17. EC Szombierki – Industrialna katedra ma już 95 lat, bytomski.pl [dostęp 2018-02-06] (pol.).
  18. Przemysław Jedlecki, Policja w budynku Zillmannów, „katowice.wyborcza.pl”, 28 listopada 2015 [dostęp 2018-02-06] (pol.).
  19. Małgorzata Szejnert: Czarny ogród. Wyd. pierwsze. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 2007, s. 547. ISBN 978-83-240-0896-4.