Otwórz menu główne

Zjawa (film)

amerykański film historyczno - przygodowy z 2015

Zjawa (ang. The Revenant) – amerykański film historyczno-przygodowy z 2015, którego reżyserem, współautorem i współproducentem jest Alejandro Gonzalez Iñárritu. Scenariusz autorstwa Iñárritu i Marka L. Smitha częściowo opiera się na powieści Michaela Punke pod tym samym tytułem. Opowiada, częściowo opartą na faktach, historię trapera i „człowieka pograniczaHugh Glassa, który w 1823 roku przemierzał tereny dzisiejszej Montany i Dakoty Południowej. W rolach głównych występują Leonardo DiCaprio jako Glass, a także Tom Hardy, Domhnall Gleeson i Will Poulter[1].

Zjawa
The Revenant
Logo filmu
Logo filmu
Gatunek dramat, film przygodowy
Rok produkcji 2015
Data premiery Stany Zjednoczone 8 stycznia 2016
Polska 29 stycznia 2016
Kraj produkcji USA
Język angielski
Czas trwania 156 min
Reżyseria Alejandro González Iñárritu
Scenariusz Mark L. Smith
Alejandro G. Iñárritu
Główne role Leonardo DiCaprio
Tom Hardy
Domhnall Gleeson
Will Poulter
Muzyka Ryūichi Sakamoto
Alva Noto
Bryce Dessner
Zdjęcia Emmanuel Lubezki
Montaż Stephen Mirrione
Produkcja Arnon Milchan
Steve Golin
David Kanter
Alejandro G. Iñárritu
Mary Parent
James W. Skotchdopole
Keith Redmon
Wytwórnia Anonymous Content
Appian Way
M Productions
New Regency Pictures
RatPac-Dune Entertainment
Regency Enterprises
Dystrybucja 20th Century Fox
Budżet 135 mln dolarów
Nagrody
3 Oscary (z 12 nominacji)

Prace nad filmem rozpoczęły się w sierpniu 2001 roku, kiedy producent Akiva Goldsman kupił prawa do rękopisu Punkego. W sierpniu 2011 Iñárritu podpisał kontrakt na wyreżyserowanie filmu na jego podstawie. Ze względu na inne filmy kręcone w tym czasie przez reżysera początek zdjęć był kilkukrotnie opóźniany, jednak ostatecznie w kwietniu 2014 Iñárritu potwierdził, że pracuje nad scenariuszem, i że w postać Glassa wcieli się DiCaprio. Zdjęcia rozpoczęły się w październiku 2014; problemy z lokalizacją i ekipą przeciągnęły zakończenie prac, planowane pierwotnie na maj 2015, na sierpień tego roku.

Premiera Zjawy odbyła się 16 grudnia 2015 w Grauman’s Chinese Theater w Los Angeles. Po niej nastąpiła seria pokazów dla ograniczonej widowni rozpoczęta 25 grudnia, a 8 stycznia 2016 film trafił do szerokiej dystrybucji na całym świecie.

Film otrzymał pozytywne recenzje, chwalono zarówno obsadę, jak i reżyserię i zdjęcia. Film zdobył trzy Złote Globy, pięć nagród BAFTA, a podczas 88. ceremonii wręczenia Oskarów Iñárritu, DiCaprio i Lubezki otrzymali statuetki odpowiednio za najlepszą reżyserię, najlepszą grę aktorską i najlepsze zdjęcia[2]. DiCaprio zdobył także Złoty Glob dla najlepszego aktora, nagrodę Gildii Aktorów Filmowych za wybitną rolę męską, nagrodę Critics’ Choice oraz nagrodę BAFTA dla najlepszego aktora pierwszoplanowego.

Spis treści

ObsadaEdytuj

FabułaEdytuj

Akcja filmu rozgrywa się w 1823. Na niebezpiecznych obszarach przyszłego Terytorium Dakoty grupa traperów i myśliwych pod dowództwem kapitana Andrew Henry’ego przeprowadza polowanie w celu zdobycia wartościowych futer. Indianie Arikarowie, których wodza córka, Powaqa, została uprowadzona przez traperów, urządzają na nich zasadzkę, z której uchodzi tylko mała część osób. Uciekając przed Indianami, jeden z doświadczonych traperów, Hugh Glass, zostaje poważnie ranny podczas starcia z niedźwiedziem grizzly. Grupa niesie go na prowizorycznych noszach, jednakże zły stan rannego spowalnia marsz. Jeden z traperów, John Fitzgerald, sugeruje, że jego śmierć mogłaby rozwiązać problem. Henry początkowo się z nim zgadza i sam chce zastrzelić Glassa, ale nie jest w stanie tego zrobić. Oferuje więc pieniądze temu, kto zostanie z rannym do czasu, aż umrze. Kiedy na ochotników zgłaszają się dwaj chłopcy – syn Glassa Hawk i Jim Bridger – Fitzgerald mówi, że w ten sposób zginie prawdopodobnie cała trójka. Henry podnosi więc nagrodę na tyle, że na ochotnika zgłasza się jeszcze sam Fitzgerald. Pozostawiony z Glassem usiłuje go zabić, ale zostaje powstrzymany przez Hawka. Dochodzi między nimi do szamotaniny, w wyniku, której chłopak ginie. Gdy Bridger wraca, Fitzgerald mówi mu, że nie wie, gdzie jest Hawk. Wymyśla też historię o Indianach, których miał zobaczyć po drugiej stronie rzeki, by pod tym pretekstem pozostawić Glassa. Odchodząc z Fitzgeraldem, Bridger pozostawia na piersiach Glassa swoją menażkę z wodą.

Kapitan Henry tymczasem wraz z grupą ocalałych myśliwych powraca do Fortu Kiowa. Wkrótce docierają tam również Bridger i Fitzgerald, który opowiada Henry’emu, co się rzekomo wydarzyło. Za swoje zasługi otrzymuje od niepodejrzewającego niczego kapitana obiecaną nagrodę. Bridger nagrody nie przyjmuje. Tymczasem Glass, motywowany przez wizje żony (Pauniska), zamordowanej kilka lat wcześniej przez amerykańskich żołnierzy, przez kilka dni z trudem czołga się po lesie i żywi korzonkami. W końcu zostaje wytropiony przez Arikarów, ale udaje mu się uciec i spotkać przyjaźnie nastawionego Indianina (Paunisa, jak jego żona), którego rodzina została niedawno wymordowana przez traperów. Hikuc, pomaga mu przeżyć poprzez zbudowanie prowizorycznego schronienia i obłożenie ran (zadanych przez niedźwiedzia) larwami, które wygryzają zgniłe ciało ze skaleczeń. Gdy Glass w końcu przebudza się z letargu, zauważa, że został sam, a w pobliżu rozbili obóz francuscy traperzy, którzy powiesili Hikuca na pobliskim drzewie. Traper postanawia odzyskać konia Hikuca i wtedy dostrzega gwałconą dziewczynę. Okazuje się, że jest to córka wodza Arikarów, Powaqa. W czasie następującego zamieszania i walki, każde z nich ucieka w inną stronę. Glass gubi menażkę Bridgera oraz traci konia, spadając ze stromego zbocza, którego wnętrze wykorzystuje później, jako schronienie przed nadciągającą zamiecią śnieżną. W międzyczasie Arikarowie likwidują francuskich traperów i odzyskują Powaqa.

Kilkanaście dni później jeden z pozostałych przy życiu francuskich traperów, zmierzając do Fortu Kiowa, znajduje menażkę, który zgubił Glass. To sprawia, że kpt. Henry rozpoczyna poszukiwania, w wyniku których odnajduje trapera. Ujawnia również prawdziwy przebieg wydarzeń. Tymczasem Fitzgerald ucieka z fortu, okradając przy okazji sejf dowódcy. Glass chcąc pomścić syna, rozpoczyna wraz z Henrym pościg. Zbliżając się do niego w zasypanym śniegiem lesie, rozdzielają się. Fitzgerald zabija i skalpuje Henry’ego. Wystrzał nakierowuje Glassa na Fitzgeralda, ściera się z nim, rani i nie zabijając wpycha do mroźnego górskiego potoku, pamiętając, co powiedział Hikuc („zemsta pozostaje w rękach Stwórcy”). W tym momencie do drugiej strony potoku nadciągają Arikarowie wraz z uwolnioną Powaqa. Dobijają Fitzgeralda, skalpują i oddalają się, pozostawiając Glassa samemu sobie, który ponownie doznaje wizji zmarłej żony.

Aspekty dotyczące ludności tubylczejEdytuj

Film został także zauważony za niezwyczajną w praktyce Hollywood dbałość o realistyczne przedstawienie Indian (ostatnim filmem, który uzyskał aklamacje z tego powodu był Tańczący z wilkami sprzed ćwierć wieku[7]), a jednym z pierwszych filmów, gdzie przedstawiono Indian w pozytywnym ujęciu był Fort Apache (1948) Johna Forda. Dyrekcja filmu zatrudniła tubylców w rolach Indian oraz kilku tubylczych doradców. Craig Falcon (Czarne Stopy)[8] był odpowiedzialny za kulturową wiarygodność fragmentów z ich udziałem, a Loren Yellow Bird (Arikara)[8] uczył aktorów zamierających języków Arikarów i Paunisów, na co dzień pracujący w skansenie Fort Union w Płn. Dakocie, a więc na obszarze, gdzie toczy się akcja filmu, co w jakimś sensie dodaje mu autentyczności. Glass w komunikacji z żoną, synem oraz Hikuc posługuje się także częściowo językiem Paunisów. Zadbano też o wiarygodność strojów, rytualnego malowania oraz użyto strzał do łuków, wyprodukowanych przez indiańskiego rzemieślnika Eric’a Smith (Czikasaw)[9].

Craig Falcon, zapytany czym należy tłumaczyć tę zmianę tonu w przedstawianiu Indian, powiedział, że być może reżyser, jako Meksykanin (większość ma pochodzenie indiańskie) posiada w sobie szczątki DNA, który pozwalają mu zrozumieć znaczenie tego pokrewieństwa.

ProdukcjaEdytuj

PrzygotowaniaEdytuj

Pierwsze próby realizacji filmu, rozpoczęły się w sierpniu 2001, gdy producent Akiva Goldsman nabył prawa do nieopublikowanego rękopisu Michaela Punke’a[10], na podstawie którego David Rabe napisał scenariusz[11]. Reżyserią miał się zająć Park Chan-wook, a główną rolę zagrać Samuel L. Jackson[12]. Park porzucił jednak projekt, który został wstrzymany do 2010. Wówczas Mark L. Smith napisał nową adaptację powieści dla producenta Steve’a Golina. W maju 2010 Smith ujawnił, że reżyserią zajmie się John Hillcoat, a Christian Bale prowadzi negocjacje, by zagrać główną rolę[13]. Jednakże w październiku tego samego roku Hillcoat zrezygnował z realizacji filmu. Na jego następcę rozważano Jean-François Richeta, ale kontrakt ostatecznie podpisał w sierpniu 2011 Alejandro G. Inárritu[14]. Potwierdzono również udział Goldsmana i jego wytwórni Weed Road Pictures. W listopadzie reżyser ujawnił, że do głównych ról chciałby zaangażować Leonardo DiCaprio i Seana Penna[15].

W marcu 2012 produkcja została wstrzymana, ponieważ wytwórnia New Regency Productions wynajęła Inárritu do wyreżyserowania adaptacji jednej z powieści Jennifer Vogel[16]. W grudniu reżyser ogłosił, że jego kolejnym filmem będzie Birdman, za którego zdobył Oscara w 2015. Ostatecznie ustalono, że zdjęcia do Zjawy ruszą po zakończeniu produkcji Birdmana.

ZdjęciaEdytuj

Główne zdjęcia ruszyły w październiku 2014 roku. Podczas produkcji reżyser był stanowczo za tym, by scenerie były całkowicie naturalne, a nie generowane komputerowo, co miało podkreślić ambitną naturę filmu[17]. W grudniu zaplanowano dwutygodniową przerwę, która przedłużyła się do sześciu tygodni, przez co aktor Tom Hardy musiał zrezygnować z innego projektu. W lutym 2015 roku Inárritu stwierdził, że produkcja potrwa do końca kwietnia lub maja, ponieważ ekipa filmowa realizuje zdjęcia w tak odległych miejscach, że czas na dotarcie na miejsce i powrót zajmuje im czterdzieści procent całego dnia[18]. Ostatecznie główne zdjęcia zakończono w sierpniu 2015 roku[19].

Film kręcono w 12 różnych miejscach i trzech krajach – Kanadzie (Alberta, Kolumbia Brytyjska), USA (Montana) i Argentynie Ziemia Ognista (archipelag).

Początkowo zakładano, że cały film zostanie zrealizowany w Kanadzie, jednakże ze względu na zbyt ciepłą aurę i brak śniegu, końcowe zdjęcia przeniesiono do Argentyny[17].

Większość filmu nakręcono na obszarze parków znajdujących się w Kananaskis Country (min. Bow Valley, Spray Lakes Road z Castle Rock gdzie zbudowano palisadowy Fort, Fortress Mountain Ski Resort) usytuowanych u podnóża kanadyjskich Górach Skalistych na zachód od Calgary (Alberta) w pobliżu Parku Narodowego Banff oraz w Badlands of Drumheller (na płn. wschód od Calgary) i w Dead Man’s Flats koło Canmore na zachód od Calgary.

W Indian Morley Reserve, część rezerwatu Stoney Nakoda First Nation – nagrano sceny otwierające (napad Arikarów na obóz traperów).

W Squamish Valley (Kolumbia Brytyjska) – w Derringer Forest sfilmowano scenę ataku niedźwiedzia. W tej samej dolinie w miejscu Squamish Rainforest zwanym Shovehouse Creek filmowano idących, polujących i zakładających obozowiska traperów.

W Kootenai Falls near Libby (Montana) nagrywano 10 dni sceny na rzece z wodospadem.

Ostatnie sceny filmu zostały ujęte nad małą rzeką Olivia w pobliżu miasta Ushuaia na Ziemi Ognistej w Argentynie.

Nic dziwnego, że w lipcu 2015 roku ogłoszono, że początkowy budżet filmu ustalony na 60 mln dolarów wzrósł do 95, ale m.in. z powodu opóźnień ostatecznie zamknął się w kwocie 135 mln dolarów[20]. Na koniec marca 2016 dochody z kin osiągnęły prawie $510 mln[21].

Prapremiera odbyła się 16 grudnia 2015 roku w Grauman's Chinese Theatre, a w ograniczonym zakresie film pojawił się w amerykańskich kinach 25 grudnia, ze względu na rozdanie Oscarów w 2016 roku[22]. Natomiast ogólnokrajowa premiera w USA i Kanadzie odbyła się 8 stycznia 2016.

PrzypisyEdytuj

  1. Adam Chitwood, Alejandro González Iñárritu Explains Why The Revenant Is a 9-Month Shoot, Collider, 3 lutego 2016 [dostęp 2016-03-04] (ang.).
  2. Oscary 2016: Triumf „Spotlight”, Oscar dla DiCaprio, film.interia.pl [dostęp 2016-03-05].
  3. a b c Regency Enterprises (autor korporatywny), The Revenant [w:] Regency Enterprises [online], newregency.com, 25 grudnia 2015 [dostęp 2016-03-04] (ang.).
  4. RTE (autor korporatywny), Gleeson joins DiCaprio in The Revenant teaser, RTE.ie, 20 lipca 2015 [dostęp 2016-03-04] (ang.).
  5. Jen Yamato, ‘Zeroville’ Adds Seth Rogen, Megan Fox & More; Brad Carter Lands ‘The Revenant;’ Noah Segan Enlists In ‘War Pigs’, Deadline, 24 października 2014 [dostęp 2016-03-04] (ang.).
  6. Rovi, The Revenant (2015) Cast and Crew, Fandango, 25 grudnia 2015 [dostęp 2016-03-04].
  7. How ‘The Revenant’ Team’s Mission for Native American Authenticity Created its Stunning Look | SSN Insider, ssninsider.com [dostęp 2016-03-27].
  8. a b RENÉE JEAN, A special advisor to DiCaprio in The Revenant is from the MonDak, Williston Herald [dostęp 2016-03-27].
  9. Bows made by Chickasaw Chosen for “The Revenant,” “Lewis and Clark”, Native News Online [dostęp 2016-03-27] (ang.).
  10. Jim „Stax” Vejvoda: Akiva Goldsman Mauled by Grizzly! (ang.). ign.com, 2001-08-09. [dostęp 2015-12-31].
  11. Borys Kit: Leonardo DiCaprio, Alejandro Gonzalez Inarritu Team Up for ‘Revenant’ (ang.). hollywoodreporter.com. [dostęp 2015-12-31].
  12. Angie Han: Tom Hardy in Talks for Alejandro González Iñárritu’s ‘The Revenant’ (ang.). slashfilm.com. [dostęp 2015-12-31].
  13. Brad Miska: The Cross of Cong (ang.). bloody-disgusting.com. [dostęp 2015-12-31].
  14. Joshua L. Weinstein: Alejandro Gonzalez Inarritu Attached to Direct Warner’s ‘The Revenant’ (Exclusive) (ang.). thewrap.com. [dostęp 2015-12-31].
  15. Mike Fleming Jr: Leonardo DiCaprio, Sean Penn Wanted Men For New Regency’s ‘The Revenant’ (ang.). deadline.com. [dostęp 2015-12-31].
  16. Justin Kroll: New Regency backing Inarritu pic (ang.). variety.com. [dostęp 2015-12-31].
  17. a b Kim Masters: How Leonardo DiCaprio’s ‘The Revenant’ Shoot Became 'A Living Hell (ang.). hollywoodreporter.com. [dostęp 2015-12-31].
  18. Adam Chitwood: Alejandro González Iñárritu Explains Why The Revenant Is Taking 9 Months to Shoot (ang.). collider.com. [dostęp 2015-12-31].
  19. New Regency Slams Leonardo DiCaprio ‘Fleas in Beard’ Rumors Amid The Revenant Filming (ang.). dailymail.co.uk. [dostęp 2015-12-31].
  20. Sharon Waxman: The Revenant Budget Soars to $135 Million As New Regency Foots the Bill (Exclusive) (ang.). thewrap.com. [dostęp 2015-12-31].
  21. The Revenant (2015) – Box Office Mojo, boxofficemojo.com [dostęp 2016-03-28].
  22. The Revenant Trailer: Leonardo DiCaprio and Tom Hardy in the Christmas Release (ang.). comingsoon.net. [dostęp 2015-12-31].

Linki zewnętrzneEdytuj