Zmysł temperatury

Zmysł temperatury, czucie temperatury, termorecepcjazmysł, przez który organizm odbiera temperaturę. U większych zwierząt termorecepcja przeważnie odbywa się przez skórę. Szczegóły tego jak funkcjonują receptory temperatury nadal są w trakcie badań. Ssaki mają co najmniej dwa typy termoreceptorów: te, które odpowiedzialne są za czucie gorąca (tj. temperatury powyżej stałej temperatury ciała) i te, które odpowiadają za czucie zimna (tj. temperatury poniżej stałej temperatury ciała).

Z szczególnie wyspecjalizowanej formy termorecepcji korzystają węże grzechotniki i dusiciele (tzw. pit vipers), które widzą promieniowanie podczerwone, emitowane przez gorące obiekty. Łeb u węży ma parę prążkowanych otworów, wgłębień (ang. pits[1]) z sensorami temperatury. Sensory te pośrednio wykrywają promieniowanie podczerwone przez efekt cieplny na skórze, wewnątrz wgłębienia. Dzięki temu mogą zorientować się, która część wgłębień jest najcieplejsza i z ich pomocą zlokalizować źródło ciepła, które może być potencjalną, stałocieplną ofiarą. Poprzez połączenie informacji z obu wgłębień węże mogą oszacować odległość od obiektu.

Wampir zwyczajny (łac. Desmodus rotundus) także ma wyspecjalizowane sensory podczerwieni na nosie[2]. W jego mózgu zlokalizowano ośrodek podczerwieni o podobnym położeniu i histologii co u węży.

Innymi zwierzętami z wyspecjalizowanymi detektorami ciepła są chrabąszcze poszukujące płonących lasów (Melanophilia acuminata), które swoje jaja składają w drzewach iglastych, które dopiero co zostały strawione przez płomienie. Ciemno ubarwione motyle Pachliopta aristolochiae i Troides rhadamathus używają specjalnych detektorów ciepła, by uniknąć uszkodzenia podczas ekspozycji na słońce. Wysysające krew pluskwiaki Triatoma infestans także posiadają wyspecjalizowane organy zmysłu temperatury.

PrzypisyEdytuj

  1. fotografia pokazująca pits
  2. The Vampire Bat. [dostęp 2007-10-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-11-04)].

BibliografiaEdytuj

  • Kishida R, Goris RC, Terashima S, Dubbeldam JL. (1984) A suspected infrared-recipient nucleus in the brainstem of the vampire bat, Desmodus rotundus. Brain Res. 322:351-5.
  • Campbell A, Naik RR, Sowards L, Stone MO. (2002) Biological infrared imaging and sensing. Micron 33:211-225. pdf.