Zofia Charlotta z Meklemburgii-Strelitz

królowa Hanoweru oraz Wielkiej Brytanii i Irlandii

Zofia Charlotta Mecklenburg-Strelitz (Sophie Charlotte; ur. 19 maja 1744 w Mirow, zm. 17 listopada 1818 w pałacu Kew) – niemiecka księżniczka Meklemburgii-Strelitz, królowa Wielkiej Brytanii w latach 1761–1818 oraz królowa Hanoweru w latach 1814–1818 jako żona Jerzego III.

Charlotta z Meklemburgii-Strelitz
Sophie Charlotte
Ilustracja
Wizerunek herbu
podpis
Królowa Wielkiej Brytanii i Irlandii
Okres

od 8 września 1761
do 17 listopada 1818

Jako żona

Jerzego III

Koronacja

22 września 1761
Opactwo Westminsterskie, Londyn

Poprzedniczka

Karolina z Ansbachu

Następczyni

Karolina Brunszwicka

Królowa Hanoweru
Okres

od 12 października 1814
do 17 listopada 1818

Jako żona

Jerzego III

Poprzedniczka

Karolina z Ansbachu

Następczyni

Karolina Brunszwicka

Dane biograficzne
Dynastia

meklemburska

Data i miejsce urodzenia

19 maja 1744
Mirow

Data i miejsce śmierci

17 listopada 1818
Kew

Ojciec

Karol Ludwik Fryderyk

Matka

Elżbieta z Saksonii-Hildburghausen

Mąż

Jerzy III Hanowerski

Dzieci

Jerzy IV
Fryderyk August
Wilhelm IV
Charlotta
Edward August
Augusta Zofia
Elżbieta
Ernest August I
August Fryderyk
Adolf
Maria
Zofia
Oktawiusz
Alfred
Amelia

Życiorys

edytuj

Urodziła się 19 maja 1744 w Mirow jako najmłodsze dziecko Karola Ludwika Fryderyka, księcia Meklemburgii-Strelitz (1708–1752), oraz jego żony, Elżbiety z Saksonii-Hildburghausen (1713–1761). Księstwo Meklemburgii-Strelitz, z którego pochodziła, było wówczas niewielkim księstwem, które wchodziło w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego[1].

Zyskała podstawową wiedzę z botaniki, nauk przyrodniczych i języków. Uczono ją zarządzania domem[2]. Obowiązki książęce zaczęła pełnić w 1752, gdy jej brat Adolf Fryderyk objął tron książęcy[1].

Zaskoczeniem dla Charlotty była propozycja małżeństwa od brytyjskiego króla, Jerzego III[3]. Wybrano ją m.in. ze względu na przekonanie, że pochodząca z niewielkiego księstwa siedemnastolatka nie będzie się zajmować pałacowymi intrygami i interesować polityką. W lipcu 1761 ogłoszono zaręczyny. Do Meklemburgii-Strelitz przyjechała angielska delegacja na czele z hrabią Simonem Harcourtem, który podpisał z księciem Adolfem Fryderykiem IV kontrakt ślubny. Dwa dni później, 17 sierpnia 1761, Charlotta wraz z bratem i angielską eskortą wyruszyła do Wielkiej Brytanii[1].

W dniu przybycia do Londynu, 8 września 1761, poślubiła Jerzego III[1]. Uroczystość odbyła się w kaplicy królewskiej w Pałacu św. Jakuba. Ceremonii przewodniczył arcybiskup Canterbury, Thomas Secker, a jedną z druhen była Sarah Lennox, była sympatia pana młodego. Uroczystość odbyła się w całości po angielsku, a jedynymi słowami, jakie wypowiedziała Charlotta były: „Ich will” („Będę”). Koronacja Jerzego i Charlotty na króla i królową Wielkiej Brytanii i Irlandii odbyła się dwa tygodnie później, 22 września 1761[4].

Przez pewien czas panowało napięcie między nową królową a matką króla. Pomimo braku sympatii teściowej i tego, że król był przed ślubem związany z wieloma kobietami[2], małżeństwo było szczęśliwe[5]. Jerzy III i Zofia mieli 15 dzieci, w tym dwóch przyszłych królów Wielkiej Brytanii[1].

Pałac św. Jakuba, gdzie odbył się ślub, funkcjonował jako oficjalna rezydencja pary królewskiej. Krótko po ślubie król nabył pobliską posiadłość, Buckingham. Około 1762 para królewska przeniosła się do tej rezydencji. Pierwotnie miało to być prywatne miejsce odosobnienie. Charlotta upodobała sobie rezydencję i spędzała tam tak dużo czasu, że posiadłość stała się znana jako „Dom Królowej” (ang. Queen’s House). Wszystkie dzieci Charlotty (oprócz najstarszego syna) urodziły się w Buckingham, chociaż pałac św. Jakuba pozostał oficjalną i ceremonialną rezydencją królewską[1][6][7]. Para królewska spędzała też czas w domku myśliwskim w Windsorze, który urządziła Charlotta[1][8].

Królowa Charlotta była żywo zainteresowana sztuką, wspierała Johanna Christiana Bacha, który był jej nauczycielem muzyki. Swój utwór poświęcił jej Wolfgang Amadeus Mozart. Ceniła twórczość Georga Friedricha Händla[1]. Królowa zakładała domy i szpitale dla przyszłych matek oraz sierocińce[5][9]. Charlotta była także amatorką botaniczką. W królewskich ogrodach gromadziła rzadkie gatunki roślin[1]. Dużą wagę przywiązywała do edukacji – szczególnie swoich córek[5][10]. Szybko nauczyła się języka angielskiego[1].

Przypisuje się jej sprowadzenie do Wielkiej Brytanii bożonarodzeniowego drzewka. Ustawiła je w grudniu 1800 w myśliwskim pałacyku w Windsorze[1].

Królowa utrzymywała serdeczne stosunki z Marią Antoniną, królową Francji. Obie kochały muzykę i sztukę. Gdy we Francji wybuchła rewolucja, Charlotta szykowała dla Marii Antoniny i jej rodziny apartamenty. Kobiety nigdy się nie spotkały. Charlotta mocno przeżyła śmierć korespondencyjnej przyjaciółki[5].

Królowa starała się wpływać na politykę prowadzoną przez Jerzego III, ale czyniła to dyskretnie. Interesowała się sprawami niemieckimi, np. wojną o sukcesję bawarską w latach 1778–1779[11].

Związek z Jerzym III był obarczony chorobą króla, porfirią, choć błędnie uważano, że oszalał[12]. Po wystąpieniu u króla objawów choroby trafił pod opiekę żony, która jednak nie mogła go często odwiedzać ze względu na jego gwałtowne zachowanie. Pomimo tego królowa wspierała męża w chorobie. Choć to ich syn Jerzy miał pełnię władzy (był uznanym przez parlament regentem), Charlotta była prawną opiekunką Jerzego III od 1811 aż do swojej śmierci. Choroba męża doprowadziła królową do depresji[1].

Zmarła 17 listopada 1818 w Kew i została pochowana w kaplicy św. Jerzego na zamku w Windsorze(inne języki)[13].

Małżeństwo i potomstwo

edytuj

8 września 1761 roku wyszła za mąż za króla Wielkiej Brytanii Jerzego III. Miała z nim piętnaścioro dzieci[potrzebny przypis]:

Upamiętnienie

edytuj

Hipoteza o pochodzeniu

edytuj

Produkcje Netflixa, seriale Bridgertonowie i Królowa Charlotta: Opowieść ze świata Bridgertonów do kreacji postaci królowej używają hipotezy o pochodzeniu królowej. W 1940 jamajsko-amerykański pisarz J.A. Rogers w książce Sex and Race zwrócił uwagę, że portret królowej namalowany w 1761 przez Allana Ramsaya ukazuje szerokie nozdrza i wydatne wargi władczyni. Z tego wysnuł tezę, że wśród przodków i przodkiń Charlotty mogły być osoby o afrykańskich korzeniach[25]. Tezę miała popierać opinia Horace’a Walpole’a, który, opisując królową, zwrócił uwagę, że ma nozdrza rozszerzające się zbyt szeroko; usta mające tę samą wadę[5]. Współcześni mieli opisywać Charlottę jako królową o twarzy mulatki, zwracając uwagę na jej brązową skórę[26]. Tezę o Charlottcie jako pierwszej czarnej królowej Wielkiej Brytanii spopularyzował historyk Mario de Valdes y Cocom. Według niego Niemka Zofia Charlotta pochodziła z czarnej gałęzi portugalskiej rodziny królewskiej[27]. Przodkinią Charlotty miała być Margarita de Castro e Souza, portugalska szlachcianka z XV wieku, potomkini króla Portugalii Afonsa III (XIII wiek) i jednej z jego kochanek – Madragany(inne języki)[5], Maurki[28] lub Mozarabki[29]. Nie ma na to żadnych dowodów. Teza nie zyskała poparcia historyków[25][27].

Genealogia

edytuj
Pradziadkowie

Adolf Fryderyk I
(1588–1658)
∞1635
Maria Katarzyna z Brunszwika-Lüneburga-Dannenbergu
(1616–1665)

Krystian Wilhelm I Schwarzburg-Sondershausen
(1647–1721)
∞1673
Antonia Sybilla Barby-Mühlingen
(1641–1684)

Ernest (książę Saksonii-Hildburghausen)
(1655–1715)
∞1680
Zofia Henrietta Waldeck-Eisenberg
(1662–1702)

Jerzy Ludwik Erbach-Erbach
(1643–1693)
∞1664
Amalia Katarzyna Waldeck
(1640–1697)

Dziadkowie

Adolf Fryderyk II (1658–1708)
∞1705
Krystyna Emilia von Schwarzburg-Sondershausen (1681–1751)

Ernest Fryderyk I (1681–1724)
∞1704
Zofia Albertyna Erbach-Erbach (1683–1742)

Rodzice

Karol Ludwik Fryderyk z Meklemburgii-Strelitz (1708–1752)
∞1735
Elżbieta z Saksonii-Hildburghausen (1713–1761)

Charlotta z Meklemburgii-Strelitz (1744–1818), królowa Wielkiej Brytanii

Przypisy

edytuj
  1. a b c d e f g h i j k l m Wojtek Duch, Królowa Charlotta. Zofia Charlotta z Meklemburgii-Strelitz i jej historia małżeństwa z Jerzym III [online], historia.org.pl, 30 kwietnia 2023 [dostęp 2023-05-07] (pol.).
  2. a b Percy Hetherington Fitzgerald, The Good Queen Charlotte, Downey, 1899 [dostęp 2023-05-07].
  3. Will Cuppy, Życie i upadek prawie wszystkich, 2005, s. 225, ISBN 83-7163-409-9, Cytat: Przypisywano [Charlotcie] następujące urocze powiedzonko: Ach, któż, zechce taką biedną, małą księżniczkę, jak ja? Ledwie wypowiedziała te słowa, a już u bramy pojawił się listonosz, niosąc oświadczyny od Jerzego, który w ogóle nie brał pod uwagę możliwości odmowy. Tak więc biedna, mała księżniczka zaczęła skakać z radości, wbiła się w zupełnie nowiuśkie i eleganckie suknie i pożeglowała na królewskim jachcie prosto do Anglii, gdzie nie zwlekając podążyła z Jerzym do ołtarza, aby przez kolejne 60 lat zastanawiać się, czy aby na pewno dobrze zrobiła.
  4. Moniek Bloks, Royal Wedding Recollections – King George III and Charlotte of Mecklenburg-Strelitz [online], History of Royal Women, 8 września 2021 [dostęp 2021-09-22] (ang.).
  5. a b c d e f Katarzyna Nowakowska, Królowa Zofia Charlotta. Czy miała ciemną skórę, jak w serialu „Bridgertonowie”? [online], OnetKobieta, 27 grudnia 2020 [dostęp 2023-05-07] (pol.).
  6. Westminster: Buckingham Palace | British History Online [online], www.british-history.ac.uk [dostęp 2021-09-23].
  7. Rebecca Russell, The strangest things you didn’t know about Buckingham Palace [online], MyLondon, 8 lipca 2021 [dostęp 2021-09-23] (ang.).
  8. RBH: History of the Queen’s Lodge, Windso, Berkshire [online], www.berkshirehistory.com [dostęp 2023-05-07].
  9. a b Thomas Ryan, The history of Queen Charlotte’s Lying-in Hospital. From its foundation in 1752 to the present time, with an account of its objects and present state, [London: The Hospital], 1885 [dostęp 2023-05-07].
  10. Michael A. Beatty, The English royal family of America, from Jamestown to the American Revolution, Jefferson, N.C.: McFarland & Co, 2003, ISBN 0-7864-1558-4, OCLC 51647541 [dostęp 2023-05-07].
  11. Clarissa Campbell Orr, Queenship in Europe, 1660–1815 : the role of the consort, Cambridge: Cambridge University Press, 2004, ISBN 0-521-81422-7, OCLC 53144575 [dostęp 2023-05-07].
  12. Timothy M Cox i inni, King George III and porphyria: an elemental hypothesis and investigation, „The Lancet”, 366 (9482), 2005, s. 332–335, DOI10.1016/S0140-6736(05)66991-7 [dostęp 2023-05-07] (ang.).
  13. The Queens and Princesses in St George’s Chapel’s Royal Vault [online], History of Royal Women, 17 kwietnia 2021 [dostęp 2021-09-22] (ang.).
  14. John Van der Kiste, George III’s Children., New York: The History Press, 2013, ISBN 978-0-7509-5382-5, OCLC 855503970 [dostęp 2023-05-07].
  15. Our History | Rutgers University [online], timeline.rutgers.edu [dostęp 2023-05-07].
  16. Michael C. Barr, Edward Wilkens, National Register of Historic Places Inventory Nomination Form for Queens Campus at Rutgers, The State University of New Jersey, 1973.
  17. Alison Millington, Inside Queen Charlotte’s Ball, the glamorous, Champagne-filled event for affluent debutantes from around the world [online], Business Insider [dostęp 2023-05-07] (ang.).
  18. Strelitzia reginae. [w:] plantzafrica.com [on-line]. South African National Biodiversity Institute. [dostęp 2016-05-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-05-18)].
  19. Sculptures [online], Bloomsbury Squares & Gardens, 14 czerwca 2012 [dostęp 2023-05-07] (ang.).
  20. Commemorative Landscapes of North Carolina [online], docsouth.unc.edu, 19 marca 2010 [dostęp 2023-05-07] (ang.).
  21. Commemorative Landscapes of North Carolina [online], docsouth.unc.edu, 19 marca 2010 [dostęp 2023-05-07] (ang.).
  22. K.J. Yossman, K.J. Yossman, Ricky Gervais, ‘Bridgerton’ Queens Golda Rosheuvel and Julia Quinn Set to Appear at Netflix ‘Stories Festival’ in London [online], Variety, 2 września 2021 [dostęp 2021-09-22] (ang.).
  23. Golda Rosheuvel: get to know the Bridgerton actress [online], Closer [dostęp 2021-09-22].
  24. Sophia Moir, Queen Charlotte: A Bridgerton Story – Who’s in the cast of Netflix’s Bridgerton prequel? Here’s everything fans can expect [online], bt.com, 2 maja 2023 [dostęp 2023-05-04] (ang.).
  25. a b Planujesz obejrzeć „Królową Charlottę” Netfliksa? Przeczytaj nasz przewodnik po serialu [online], www.wirtualnemedia.pl [dostęp 2023-05-07] (pol.).
  26. Natalia Hluzow, „Bridgertonowie”: Czarnoskóra królowa Zofia Charlotta to nie wymysł Netfliksa? – Antyradio [online], www.antyradio.pl, 29 grudnia 2020 [dostęp 2023-05-07] (pol.).
  27. a b Zuzanna Kuffel, Najpierw miłość, potem seks? W przypadku królowej Charlotty i Jerzego jest raczej odwrotnie [online], www.wysokieobcasy.pl, 5 maja 2023 [dostęp 2023-05-07].
  28. Primeira parte das Chronicas dos reis de Portvgal [online], purl.pt [dostęp 2023-05-07] (ang.).
  29. António Caetano de Sousa, Historia genealogica da casa real portugueza, desde a sua origem ate’ o presente, com as familias illustres, que procedem dos reys, e dos serenissimos duques de Bragança .., Liavo Occidental, Na officina de J.A. da Silva, 1735 [dostęp 2023-05-07].