Otwórz menu główne

Zofia Gomułkowa

polska działaczka komunistyczna, pierwsza dama

Zofia Gomułkowa, właściwie Liwa Szoken, później Zofia Szoken (ur. 12 maja 1902 w Warszawie, zm. 27 listopada 1986 tamże[1]) – polska działaczka komunistyczna, żona Władysława Gomułki.

Zofia Gomułkowa
Data i miejsce urodzenia 12 maja 1902
Warszawa
Data i miejsce śmierci 27 listopada 1986
Warszawa
Małżonek Władysław Gomułka
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Odznaka im. Ludwika Waryńskiego
Grób Zofii Gomułkowej na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

ŻyciorysEdytuj

Urodziła się w rodzinie żydowskiej. Ze względów finansowych przerwała naukę w gimnazjum i pracowała jako robotnica w fabryce zapałek „Płomyk” na warszawskiej Pelcowiźnie. Należała do Związków Zawodowych Robotników Przemysłu Chemicznego oraz nielegalnej Komunistycznej Partii Robotniczej Polski (od 1920). W latach 20. była więziona przez dwa lata za działalność antypaństwową. Pełniła obowiązki członka egzekutywy i sekretarza okręgów Warszawa i Łódź.

Od 1928 była w związku z Władysławem Gomułką, ale dopiero 21 kwietnia 1951 para wzięła ślub cywilny (jako ateiści nie chcieli zawierać małżeństwa kościelnego, a w Polsce międzywojennej nie były możliwe małżeństwa cywilne)[2]. Po dwóch latach urodził się ich jedyny syn Ryszard (Strzelecki). W połowie lat 30. została ponownie aresztowana, po czym zwolniona na mocy amnestii z października 1936. W czasie II wojny światowej przebywała wraz z mężem we Lwowie (1939−1942), a od wiosny 1942 w Warszawie (u Mariana i Jadwigi Jabłońskich), gdzie podjęła pracę w fabryce oraz działała w podziemnej PPR jako łączniczka. Od 1944 pracowała w KC PPR, w następnym roku została wybrana delegatką powiatu grudziądzkiego na I Zjazd PPR. W latach 40. pracowała jako sekretarka męża w Ministerstwie Ziem Odzyskanych[3]. Podczas pobytu w Krynicy, w sierpniu 1951, została aresztowana wraz z mężem przez grupę pułkownika Józefa Światły. Więzienie opuściła trzy lata później. Po 1956 pełniła funkcje publiczne, między innymi członka komisji kontroli partyjnej przy Komitecie Dzielnicowym PZPR Warszawa–Śródmieście.

Zmarła w Warszawie. Została pochowana 3 grudnia 1986 na cmentarzu Komunalnym na Powązkach. Na pogrzebie pożegnalną mowę nad jej grobem wygłosił Ignacy Loga-Sowiński. Kierownictwo PZPR reprezentowała Zofia Stępień, członkini Biura Politycznego KC PZPR.

OdznaczeniaEdytuj

Została odznaczona za działalność społeczną i polityczną między innymi:

PrzypisyEdytuj

  1. Zmarli, „Stolica”, nr 11 (2034), rok XLII, Warszawa, 15 marca 1987, s. 16 (tutaj: 23 listopada); „Trybuna Ludu”, zob. Nekrolog, nr 279 (13135), 29/30 listopada 1986, s. 6
  2. Piotr Pytlakowski: Historia pierwszych dam, „Polityka”, nr 40 (2265), 30 września 2000, s. 102–106
  3. Niech będzie pochwalony ksiądz i jego dzwony, wolnemedia.net, 27 stycznia 2008
  4. Zmarli, „Stolica”, nr 11 (2034), rok XLII, Warszawa, 15 marca 1987, s. 16

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej Werblan, Władysław Gomułka sekretarz generalny PPR, Warszawa 1988
  • (red. Bronisław Syzdek), Władysław Gomułka we wspomnieniach, Lublin 1989
  • Nekrolog, „Trybuna Ludu”, nr 279 (13135), 29/30 listopada 1986, s. 6; Pogrzeb Zofii Gomułkowej, tamże, nr 283 (13139), 4 grudnia 1986, s. 2
  • Zofia Gomułka died, „The New York Times” z 30 listopada 1986

Linki zewnętrzneEdytuj

  • Michał Ogórek: Pierwsze damy, 8 października 2005, wysokieobcasy.pl