Zofia Grzesik

polska harcerka, działaczka kultury

Zofia Grzesik, ps. Zosia (ur. 25 grudnia 1916 w Łodzi, zm. 9 czerwca 2007 tamże) – harcerka, nauczycielka, sanitariuszka i działaczka Szarych Szeregów, wychowawczyni młodzieży i propagatorka kultury, podporucznik Wojska Polskiego.

Zofia Grzesik
Zosia
Data i miejsce urodzenia 25 grudnia 1916
Łódź
Data i miejsce śmierci 9 czerwca 2007
Łódź
Stopień instruktorski harcmistrz
Data przyrzeczenia harcerskiego 1928[1]
Organizacja harcerska Związek Harcerstwa Polskiego, Szare Szeregi
członek Komisji Historycznej Chorągwi Łódzkiej ZHP
Okres sprawowania od 1960
członek Komendy Chorągwi Łódzkiej Harcerek
Okres sprawowania od 26 września 1946
do 1 września 1949
komendantka Hufca Łódź-Południe
Okres sprawowania od maj 1945
do 25 września 1946
drużynowa II ŁDH im. Narcyzy Żmichowskiej
Okres sprawowania od 1935
do 1940
Poprzednik dh. Amelia Balicka-Patorowa
Następca
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Wojska (czterokrotnie) Krzyż Armii Krajowej Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939” Krzyż Oświęcimski Srebrny Krzyż „Za Zasługi dla ZHP”
Odznaka Grunwaldzka

ŻyciorysEdytuj

Urodziła się 25 grudnia 1916 roku w Łodzi. Z harcerstwem związana od 1924 roku początkowo jako Zuch, a od 1927 roku jako harcerka[1]. W 1935 roku została drużynową II ŁDH im. Narcyzy Żmichowskiej[1][2]. W następnym roku ukończyła Seminarium Nauczycielskie im. Anieli Szycówny w Łodzi[3].

Po ataku niemieckiej III Rzeszy na Polskę, razem z całą drużyną, uczestniczyła w Pogotowiu Harcerek początkowo brała udział w organizacji punktu kantyny dla jednostek dyżurujących w Łodzi. W nocy z 4 na 5 września opuściła placówkę w związku z jej likwidacją[2]. Następnie od 10 października, jako wolontariuszka, pracowała w Szpitalu Polskich Jeńców Wojennych przy ul. Leczniczej 6 w Łodzi, aż do jego likwidacji w styczniu 1940 roku[2][4]. Wtedy też II ŁDH im. Narcyzy Żmichowskiej przestała istnieć[2].

Wiosną 1940 przystąpiła do działalności konspiracyjnej jako kurierka[5]. Przenosiła korespondencję, części do krótkofalówek i podziemną prasę pomiędzy Łodzią, a Warszawą, Piotrkowem, Sieradzem, Pabianicami i Kaliszem. 15 kwietnia 1941 roku została aresztowana przez Niemców podczas przekraczania granicy z Generalnym Gubernatorstwem w okolicach Piotrkowa[6]. Została skazana na miesiąc więzienia. Karę odbywała w Kaliszu. Po zakończeniu wyroku została wywieziona na roboty przymusowe do Havekostu w Niemczech[6]. Nadal utrzymywała kontakt z Państwem Podziemnym, rozprowadzając wśród Polaków książki i pomagała w przekazywaniu korespondencji pomiędzy nimi, a ich rodzinami pozostałymi na terenach okupowanej Polski. Ponownie aresztowano ją 13 maja 1944 roku i osadzono w więzieniu we Wrocławiu[1], skąd 26 maja przetransportowano ją do Obozu Koncentracyjnego Ravensbrück[1]. 26 czerwca przeniesiono ją do Obozu Buchenwald[1], gdzie przebywała aż do wyzwolenia, które nastąpiło w kwietniu 1945 roku. 8 maja wróciła do Łodzi po trwającej dziesięć dni pieszej podróży[5].

Po powrocie rozpoczęła pracę przy odbudowywaniu struktur ZHP. Została komendantką Hufca Łódź-Południe[6]. Od 26 września 1946 roku pełniła obowiązki kierownika Wydziału Propagandy Komendy Chorągwi Łódzkiej Harcerek. 8 października 1946 roku została mianowana podharcmistrzynią[7], a 15 czerwca 1948 roku harcmistrzynią[8]. 28 września 1948 roku została zastępcą kierownika organizacyjnego Komendy Chorągwi, następnie pełniła funkcję kierownika Akcji Letniej i kierownika Wydziału Organizacyjnego Komendy Chorągwi, którym była do 1 września 1949 roku. W związku ze zmianami ideologicznymi odeszła z harcerstwa, do którego powróciła w 1960 roku jako członek komisji historycznej Komendy Chorągwi Łódzkiej[6].

Po odejściu z ZHP na przełomie lat 1949/50 rozpoczęła pracę w Zakładach Przemysłu Bawełnianego nr 8 im. Sz. Harnama w Dziale Organizacji Pracy i Płacy[9]. W czasie wolnym udzielała się w Przyzakładowym Domu Kultury, poświęcając się wychowywaniu młodzieży i krzewieniu kultury. Od 1952 roku związana była też z Zespołem Tańca Ludowego „Harnam”, uczestniczyła w jego prowadzeniu, pomagając w sprawach organizacyjnych i technicznych. Zajmowała się również zespołowym archiwum[9].

18 marca 1976 roku została członkiem zwyczajnym Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, w 1992 roku także członkiem Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę, a w 1993 Stowarzyszenia Szarych Szeregów[6]. Za działalność podczas II wojny światowej została wyróżniona licznymi odznaczeniami, a 1 czerwca 2001 roku została mianowana na stopień podporucznika Wojska Polskiego[6]. Za społeczną pracę w Zespole Tańca Ludowego „Harnam” uhonorowana została m.in: Odznaką m. Łodzi[10] i Złotym Krzyżem Zasługi[11].

Zmarła 9 czerwca 2007 roku w Łodzi[9].

OdznaczeniaEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Legitymacja Nr 35703

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, BIOGRAM Zasłużony dla ZHP i Chorągwi Łódzkiej ZHP.
  2. a b c d Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, Zofia Grzesik: II ŁDH im. Narcyzy Żmichowskiej rok 1935 - 1945, Łódź 1991.
  3. Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, Zofia Grzesik: Życiorys, Łódź 1991.
  4. Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, Zaświadczenie o pracy w Szpitalu Polskich Jeńców Wojennych, Łódź 1940.
  5. a b Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, Hieronim Michalski: Wyciąg z pracy magisterskiej Grzegorza Sokólskiego p.t. "Konspiracyjna działalność Związku Harcerstwa Polskiego w Łodzi w latach 1939 - 1944" napisana w Łodzi w 1973 roku, Łódź 1973.
  6. a b c d e f Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓.
  7. Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, Zaświadczenie o mianowaniu na podharcmistrzynię, Łódź 1947.
  8. Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, Zaświadczenie o mianowaniu na harcmistrzynię, Łódź 1948.
  9. a b c d Pietrzyk i Formański 2007 ↓, s. 191.
  10. a b Uchwała Nr 36/376/62 Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi z dnia 10 października 1962 r. w sprawie nadania Odznaki Honorowej m. Łodzi (Dz. Urzędowy Rady Narodowej m. Łodzi Nr 12 poz. 83 z 1962 r.)
  11. Pietrzyk i Formański 2007 ↓, s. 36.
  12. Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, Legitymacja Medalu Wojska Nr 24634, Londyn 1948.
  13. Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, Legitymacja Honorowej Odznaki m. Łodzi Nr 645, Łódź 1962.
  14. Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, Legitymacja Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski Nr 551-73-20, Warszawa 1973.
  15. Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, Legitymacja Odznaki Grunwaldzkiej Nr 20504/74, Warszawa 1975.
  16. Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, Legitymacja Odznaki „Zasłużony Działacz Kultury” Nr 759-78-5, Warszawa 1978.
  17. Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, Legitymacja Krzyża Armii Krajowej Nr 21216, Londyn 1979.
  18. Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, Legitymacja Odznaki „Za udział w wojnie obronnej 1939” Nr 370-82-22 MW, Warszawa 1982.
  19. Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, Legitymacja Krzyża Oświęcimskiego Nr 169-86-24 KO, Warszawa 1986.
  20. Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, Legitymacja Krzyża „Za zasługi dla ZHP” Nr 965, Warszawa 1987.
  21. Akta osobowe: GRZESIK Zofia (3910/WSK) ↓, Patent Nr 48457.

BibliografiaEdytuj