Zorro

postać fikcyjna
Ten artykuł dotyczy postaci fikcyjnej. Zobacz też: inne znaczenia tego terminu.
Plakat z filmu Znak Zorro z 1920 z Douglasem Fairbanksem

Zorro (hiszp. Lis) − postać fikcyjna, która po raz pierwszy pojawiła się w powieści Johnston McCulleya The Curse of Capistrano z roku 1919. Jest to obrońca mieszkańców Kalifornii (ówczesnej kolonii hiszpańskiej) uciśnionych przez lokalnych gubernatorów i dowódców wojskowych. Pojawia się jako jeździec w czarnej masce i pelerynie. Dobrze włada szpadą.

Okoliczności powstaniaEdytuj

Postać Zorro została stworzona przez amerykańskiego pisarza Johnstona McCulleya. Po raz pierwszy pojawiła się w jego powieści The Curse of Capistrano (polskie wydanie pt. Zorro), która ukazała się w 1919 roku w pięciu wydaniach magazynu All-Story Weekly[1]. Inspiracją do stworzenia tej postaci były opowieści o kalifornijskim banicie Joaquínie Murieta[2]. W 1920 roku powieść została zekranizowana[3]. Film Znak Zorro okazał się sukcesem i przyniósł sławę także autorowi pierwowzoru literackiego. McCulley napisał jeszcze ponad 60 innych opowiadań i kilka powieści o Zorro[4]. Ostatnia z nich - The Mask of Zorro - została opublikowana dopiero w 1959, po śmierci autora.

Postać Zorro wielokrotnie pojawiała się w filmach, serialach telewizyjnych oraz w komiksach. Wiele z nich miało niewiele wspólnego z pierwowzorem literackim. Głośnymi filmami z Zorro były oprócz wspomnianego Znaku Zorro (1920) z Douglasem Fairbanksem w roli głównej: Znak Zorro z 1940 roku oraz Maska Zorro z 1998 roku z Anthony Hopkinsem, Antonio Banderasem i Catherine Zeta-Jones w rolach głównych[5].

Spośród licznych seriali telewizyjnych o tej postaci bardzo popularny był serial z 1957 z Guyem Williamsem w roli tytułowej wytwórni Walta Disneya[6].

FabułaEdytuj

Historia rozgrywa się w Kalifornii na początku XIX wieku, w czasach hiszpańskich rządów kolonialnych. Młody szlachcic, Diego de la Vega, jest synem szanowanego mieszkańca miasteczka Los Angeles, szlachcica Alejandro de la Vega. Powróciwszy z Hiszpanii do Kalifornii, młody don Diego przekonuje się, że w jego mieście niepodzielna władzę sprawuje kapitan Monastario, gnębiący podatkami miejscową ludność. Wstrząśnięty tym postanawia walczyć z niesprawiedliwością. Od tej pory zaczyna prowadzić podwójne życie: oficjalnie jest bogatym próżniakiem, wiejskim dżentelmenem Don Diego de la Vegą, który prowadzi spokojne życie bez ambicji politycznych[7]. Kiedy trzeba walczyć z niesprawiedliwością, zakłada czarną pelerynę i maskę i ze szpadą w dłoni pod pseudonimem Zorro rusza na ratunek. Jego znakiem rozpoznawczym jest litera Z. Koń na którym jeździ nazywa się Tornado. Korzysta z doskonałych umiejętności szermierki. Tajemnicę swego pana, który nocą przeistacza się w dzielnego obrońcę uciśnionych, zna tylko towarzysz jego wypraw, niemy sługa Bernardo[8]. Przygodę tę wzbogaca historia miłosna Zorro i Lolity Pulido, którą Zorro musi ocalić z rąk wrogów. Jego wielkim przeciwnikiem jest Don Rafael Moncada, który w filmach jest również nazywany Rafael Montero.

Zorro w kulturzeEdytuj

Utwory literackie o ZorroEdytuj

Utwory literackie Johnstona McCulleyaEdytuj

  • The Curse of Capistrano - powieść publikowana była na łamach czasopisma All-Story Weekly w pięciu częściach, od 9 sierpnia 1919 do 6 września 1919. W całości opublikowana została przez wydawnictwo Grosset & Dunlap w 1919, i ponownie pod tytułem The Mark of Zorro w 1924 przez tego samego wydawcę. Polski przekład z 1997 roku nosił tytuł Zorro i opublikowany został przez wydawnictwo Siedmioróg w tłumaczeniu Jana Jackowicza.
  • The Further Adventures of Zorro - publikowana w sześciu częściach na łamach Argosy (późniejsza nazwa All-Story Weekly) w 1922 roku
  • Zorro Rides Again - Argosy w czterech częściach w 1931
  • Zorro Saves A Friend - Argosy, 1932
  • Zorro Hunts A Jackal - Argosy, 1933 (tytuł alternatywny: Zorro Hunts by Night)
  • Zorro Deals With Treason - Argosy, 1934
  • Mysterious Don Miguel - Argosy Weekly (jeszcze późniejsza nazwa All-Story Weekly), 1935 (dwie części)
  • Zorro Hunts By Night - Cavalier Classics, 1940 (tytuł alternatywny: Zorro Hunts a Jackal)
  • The Sign of Zorro - Argosy, 1941 (5 części)
  • Zorro Draws a Blade - West Magazine, 1944
  • Zorro Upsets a Plot - West Magazine, 1944
  • Zorro Strikes Again - West Magazine, 1944
  • Zorro Saves a Herd, - West Magazine, 1945
  • Zorro Runs the Gauntlet - West Magazine, 1945
  • Zorro Fights a Duel - West Magazine, 1945
  • Zorro Opens a Cage - West Magazine, 1945
  • Zorro Prevents a War - West Magazine, 1945
  • Zorro Fights a Friend - West Magazine, 1945
  • Zorro's Hour of Peril - West Magazine, 1945
  • Zorro Lays a Ghost - West Magazine, 1945
  • Zorro Frees Some Slaves - West Magazine, 1946
  • Zorro's Double Danger - West Magazine, 1946
  • Zorro's Masquerade - West Magazine, 1946
  • Zorro Stops a Panic - West Magazine, 1946
  • Zorro's Twin Perils, West Magazine, 1946
  • Zorro Plucks a Pigeon, West Magazine, 1946
  • Zorro Rides at Dawn - West Magazine, 1946
  • Zorro Takes the Bait - West Magazine, 1946
  • Zorro Raids a Caravan - West Magazine, 1946
  • Zorro's Moment of Fear - West Magazine, 1947
  • Zorro Saves His Honor - West Magazine, 1947
  • Zorro and the Pirate - West Magazine, 1947
  • Zorro Beats the Drum - West Magazine, 1947
  • Zorro's Strange Duel - West Magazine, 1947
  • A Task for Zorro - West Magazine, 1947
  • Zorro's Masked Menace - West Magazine, 1947
  • Zorro Aids an Invalid - West Magazine, 1947
  • Zorro Saves an American - West Magazine, 1947
  • Zorro Meets a Rogue - West Magazine, 1947
  • Zorro Races with Death - West Magazine, 1947
  • Zorro Fights for Peace - West Magazine, 1947
  • Zorro Starts the New Year - West Magazine, 1948
  • Zorro Serenades a Siren - West Magazine, 1948
  • Zorro Meets a Wizard - West Magazine, 1948
  • Zorro Fights with Fire - West Magazine, 1948
  • Gold for a Tyrant - West Magazine, 1948
  • The Hide Hunter - West Magazine, 1948
  • Zorro Shears Some Wolves - West Magazine, 1948
  • The Face Behind the Mask - West Magazine, 1948
  • Hangnoose Reward - West Magazine, 1949
  • Zorro's Hostile Friends - West Magazine, 1949
  • Zorro's Hot Tortillas - West Magazine, 1949
  • An Ambush for Zorro - West Magazine, 1949
  • Zorro Gives Evidence - West Magazine, 1949
  • Rancho Marauders - West Magazine, 1950
  • Zorro's Stolen Stee - West Magazine, 1950
  • Zorro Curbs a Riot - West Magazine, 1950
  • The Three Stage Peons - West Magazine, 1950
  • Zorro Nabs a Cutthroat - West Magazine, 1951
  • Zorro Gathers Taxes - West Magazine, 1951
  • Zorro's Fight for Life - West Magazine, 1951
  • Zorro Rides the Trail! - Max Brand's Western Magazine, 1954
  • The Mask of Zorro - Short Stories for Men, 1959

Utwory literackie o Zorro innych autorówEdytuj

Filmy o ZorroEdytuj

Amerykańskie filmy o ZorroEdytuj

Amerykańskie seriale filmoweEdytuj

Meksykańskie filmyEdytuj

Europejskie filmyEdytuj

  • À la manière de Zorro (1926) Belgia, wyk. William Elie
  • Znak Zorro (Il sogno di Zorro) (1952) Włochy, wyk. Walter Chiari
  • La montaña sin ley (1953) Hiszpania, wyk. José Suárez
  • Zorro alla corte di Spagna (1962) Włochy, wyk. George Ardisson
  • La venganza del Zorro (1962) Hiszpania, wyk. Frank Latimore
  • L'ombra di Zorro (1962) Włochy/Hiszpania/Francja, wyk. Frank Latimore
  • Le tre spade di Zorro (1963) Włochy/Hiszpania, wyk. Guy Stockwell
  • Zorro e i tre moschettieri (1963) Włochy, wyk. Gordon Scott
  • Zorro contro Maciste (1963) Włochy/Hiszpania, wyk. Pierre Brice
  • Il segno di Zorro (1963) Włochy/Hiszpania/Francja, wyk. Sean Flynn
  • El Zorro cabalga otra vez (1965) Włochy/Hiszpania, wyk. Tony Russel
  • Zorro il ribelle (1966) Włochy, wyk. Howard Ross
  • El Zorro (1968) Włochy/Hiszpania, wyk. George Ardisson
  • I nipoti di Zorro (1968) Włochy, wyk. Franco and Ciccio, Dean Reed, Franco Fantasia (w tym filmie komediowym występuje trzech Zorro)
  • Zorro kamcili süvari (1969) Turcja, wyk. Tamer Yiğit
  • Zorro'nun intikami (1969) Turcja, wyk. Tamer Yiğit
  • Zorro marchese di Navarra (1969) Włochy, wyk. Nadir Moretti
  • Zorro alla corte d'Inghilterra (1969) Włochy, wyk. Spiros Focás
  • E continuavano a chiamarlo figlio di ... (1969) Włochy/Hiszpania, wyk. Fabio Testi
  • La última aventura del Zorro / Zorro il dominatore (1969) Włochy/Hiszpania, wyk. Carlos Quiney
  • Zorro il cavaliere della vendetta / El Zorro, caballero de la justicia (1971) Włochy/Hiszpania, wyk. Carlos Quiney
  • El Zorro de Monterrey / Zorro la maschera della vendetta (1971) Włochy/Hiszpania, wyk. Carlos Quiney
  • Les aventures galantes de Zorro (1972) Francja/Belgia , wyk. Jean-Michel Dhermay
  • Il figlio di Zorro (1973) Włochy/Hiszpania, wyk. Alberto Dell'Acqua
  • Il sogno di Zorro (1975) Włochy, wyk. Franco Franchi
  • Zorro (1975) Włochy/Francja, wyk. Alain Delon
  • La marque de Zorro (1975) Francja, wyk. Clint Douglas
  • Ah sì? E io lo dico a Zzzzorro! (1975) Włochy/Hiszpania, wyk. George Hilton

Indyjskie filmyEdytuj

Seriale telewizyjne o ZorroEdytuj

Amerykańskie seriale aktorskieEdytuj

Amerykańskie seriale animowaneEdytuj

  • Zorro (The New Adventures of Zorro) – serial animowany z 1981 roku (13 odcinków)
  • Zorro (The New Adventures of Zorro) – serial animowany z lat 1997-1998 roku (26 odcinków)
  • Zorro: Generation Z - serial animowany z 2007 (26 odcinków)

Inne seriale telewizyjneEdytuj

  • Zorro (Kaiketsu Zorro) - japoński serial animowany z lat (52 odcinki)
  • Zorro (Zorro: La Espada y la Rosa ) - kolumbijsko-amerykańska telenowela z 2007 roku, wyk. Christian Meier (117 odcinków)
  • Zorro - filipiński serial telewizyjny z 2009 roku, wyk. Richard Gutierrez (98 odcinków)
  • Kroniki Zorro (Les Chroniques de Zorro) - francuski serial animowany z lat 2015-2016 roku

PrzypisyEdytuj

  1. Zorro still makes his mark - Los Angeles Times, www.latimes.com [dostęp 2020-04-13] (ang.).
  2. ​Zorro, właściwie Don Diego de la Vega - Encyklopedia w INTERIA.PL, encyklopedia.interia.pl [dostęp 2020-04-13] (pol.).
  3. Znak Zorro (1920) - Filmweb, www.filmweb.pl [dostęp 2020-04-13] (pol.).
  4. ArcGIS Dashboards, gisanddata.maps.arcgis.com [dostęp 2020-04-13].
  5. Le masque de Zorro (1998) - IMDb, www.imdb.com [dostęp 2020-04-13].
  6. Zorro still makes his mark - Los Angeles Times, www.latimes.com [dostęp 2020-04-13] (ang.).
  7. ​Zorro, właściwie Don Diego de la Vega - Encyklopedia w INTERIA.PL, encyklopedia.interia.pl [dostęp 2020-04-13] (pol.).
  8. ​Zorro, właściwie Don Diego de la Vega - Encyklopedia w INTERIA.PL, encyklopedia.interia.pl [dostęp 2020-04-13] (pol.).
  9. Zorro still makes his mark - Los Angeles Times, www.latimes.com [dostęp 2020-04-13] (ang.).