Zuzanna Janin

Zuzanna Janin (Baranowska) z domu Antoszkiewicz (ur. 1961 w Warszawie) – polska artystka sztuk wizualnych. Rzeźbiarka, twórczyni instalacji, działań performatywnych, obiektów, fotografii i instalacji wideo[1]. W latach 1970–1975 uczennica Szkoły Baletowej w Warszawie. Absolwentka ASP w Warszawie w 1987. Stypendium naukowo-artystyczne w ECAV w Sierre (Szwajcaria) w 2004. Doktorat z zakresu Sztuk Pięknych (UAP w Poznaniu) w 2016.

Zuzanna Janin
Data i miejsce urodzenia 1961
Warszawa
Alma Mater ASP Warszawa
Dziedzina sztuki artystka sztuk wizualnych
Muzeum artysty Zuzanna Janin Studio
Nagrody

The Best Artist ArtVinius 2016

Strona internetowa

Jej prababka Natalia Rosińska założyła szkołę polska dla kobiet na Smolnej w Warszawie w 1900 (działała do 1920, upaństwowiona i włączona do tzw. „szkoły pani Piłsudskiej”, późniejsze LO Żmichowskiej w Warszawie). Jej babcia Józefina Aniela Egiersdorff była jedną z pierwszych studentek wydziału filozofii na Uniwersytecie Warszawskim (1918–1922). Jej matka Maria Anto była absolwentką ASP w Warszawie i artystką malarką[2]. Jej dziadek Tadeusz Czarnecki (ps. Uszycki, ranny 13 września 1944) brał udział w powstaniu warszawskim[3], podobnie jak wuj Konstanty Paprocki (ps. Lech)[4] i kuzyn Wojciech Kloss (ps. Junak, poległ 5 sierpnia)[5]. Dzieci: Melania Baranowska i Ignacy Bałka. Mężowie: P. Baranowski, M. Bałka[2]. Artystka nosiła także nazwisko Baranowska-Bałka[2]. Janin jest członkinią grupy „Surwiwalki” zrzeszającej kobiety doświadczone przemocą domową, działającą przy Centrum Praw Kobiet w Warszawie[6].

MłodośćEdytuj

Jako nastolatka grała w filmach młodzieżowych oraz jako uczennica szkoły baletowej tańczyła solową partię Klary w „Dziadku do orzechów” oraz dziecięce partie w „Don Kiszocie” i „Jeziorze łabędzim”.

TwórczośćEdytuj

Artystka tworzy instalacje wideo i rzeźbiarskie często odnosząc się do przedstawień figuratywnych, przełamanych emocjonalnością łączoną z erudycją i głębokimi doznaniami, które nie pozostawiając widzów obojętnymi. Artystka słynie z przełamywania tabu, otwartości i szczerości oraz akcji głęboko angażujących emocjonalnie zarówno autorkę, jak i widzów. Debiutowała w Galerii Dziekanka w Warszawie (pod nazwiskiem Zuzanna Baranowska)[7]. Zajmuje się tematyką miejsca (przestrzenne instalacje Pokrowce), pamięci (projekt Memory) i czasu (nakładane fotografie z serii Idź za mną, zmień mnie, już czas). Jest autorką „rysowanych w przestrzeni” rzeźb z drutu i waty cukrowej (rzeźby Słodka dziewczyna, Słodki chłopak) oraz wideo-instalacji Walka[8], w której walczy na ringu w sfingowanej walce z zawodowym bokserem. W 2003 stworzyła projekt Widziałam swoją śmierć, polegający na symulacji niebytu samej artystki[a]. (Praca dedykowana była zmarłemu dziecku artystki). Jest twórczynią fikcyjnej telewizji o sztuce studio telewiZyJne: prowadziła Art Talk Show z ludźmi sztuki.

W 2005 roku powołała Fundację Lokal Sztuki promującą sztukę współczesną. Fundacja prowadzi dwa miejsca sztuki: warszawską niezależną galerię sztuki współczesnej lokal 30, w latach 2003–2012 znajdującą się w dawnej pracowni artystki na ulicy Foksal, a obecnie w nowej siedzibie na ulicy Wilczej i tymczasową (2009–2010), filię londyńską: lokal_30_warszawa_london project (wraz z Agnieszką Rayzacher)[9].

W 2009 roku stworzyła pierwsze odcinki projektu Majka z filmu”/„Majka from the Movie, na bazie serialu z 1976 roku, Szaleństwo Majki Skowron, w którym zagrała główną rolę Majki jako aktorka dziecięca. Odtwórczynią nowej Majki, rebelianckiej bohaterki błąkającej się przez kulturę, czas i przestrzeń jest córka artystki, Mel. Obie Majki z 1975 i 2010 roku pojawiają się w pracy artystki równolegle. Praca wideo pokazywana była m.in. na wystawach i pokazach wideo w Polsce, Niemczech, w Wielkiej Brytanii, Włoszech, Szwajcarii, Austrii, Stanach Zjednoczonych, Kolumbii i Brazylii. Epizod Revolutions z projektu Majka z filmu/Majka from the Movie był pokazany na 54 Biennale Sztuki w Wenecji 2011 (wystawa Memory Box/The Last Analog Revolution w ramach prezentacji Rumunii). Praca m.in. w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie.

W 2014 roku artystka stworzyła wideo Podróż do lęku, w wyniku odbycia „podwójnej” podróży do wiezienia w Usolie Perskim w Rosji (obecnie Bierezniki): jednocześnie do uwięzionej artystki z grupy Pussy Riot Maszy Aliokiny, i jednocześnie do miejsca, gdzie 150 lat wcześniej zmarł na zesłaniu jej pradziadek Edward Czarnecki powstaniec styczniowy.

W 2015 odbyła szereg podróży do Brazylii: São Paulo i Rio de Janeiro, w poszukiwaniu zaginionego obrazu autorstwa artystki Marii Anto, na którym była namalowana, a podróży i poszukiwania w archiwach BSP w São Paulo zaowocowały powstaniem rzeźb i poetyckiego wideo LOST BUTTERFLY.

W pracach z lat 2016–2019 podejmuje aktualne problemy społeczne, zjawiska mowy nienawiści, body-shamingu, uzależnień SHAME i UNCHAIN, przemocy Cyber-przemoc i przemocy domowej W łożku z M. Śpiąca Niebieska, Czarna jak ja, Czerwona ze wstydu, wideo-performance ROOMS[10][11], czy prace z serii Rzeźby antropocenu.

Janin współpracowała z licznymi artystami i pisarzami, w tym Olgą Tokarczuk, która napisała tekst do jej pierwszego katalogu wydanego w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w 2000[12][13].

Jest inicjatorką Nagrody Sztuki im. Marii Anto i Elsy von Freytag-Loringhoven – pierwszej w Polsce międzynarodowej nagrody artystycznej, przyznawanej od 2018 r. przez Fundację Miejsce Sztuki, której Janin jest Prezeską[14][15][16][17].

WystawyEdytuj

Artystka brała udział m.in. w Biennale w Stambule (jako Zuzanna Baranowska, 1992)[18], Biennale w Sydney (1993)[19], Sonsbeek (1993)[20], Biennale w Liverpoolu (1998), FOKUS ŁÓDŹ Biennale, Łódź (2010)[21], 54th Biennale Sztuki w Wenecji (2011), Alternativa'6 (2016).

Jej prace prezentowane były w wielu wystawach indywidualnych i zbiorowych w kraju i za granicą m.in. w Kunstverein Salzburg (1995), Museum of Contemporary Art w Chicago (1998), Kunsthalle Bern (1998), Galerii Zachęta Warszawa (1995, 2001, 2003–2005), Modernamuset w Sztokholmie (1999), Jeu de Pomme w Paryżu (2000), Ludwig Muzeum w Akwizgranie (1991), Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie (1999–2001, 2005), Izrael Muzeum w Jerozolimie (2004), Hamburgerbanhof w Berlinie (1999, 2005), Kunstmusem Bern (2006), Galeria Foksal (1996, 1998, 2003, 2018)[22], Galerii Manhattan (1995, 2003), galerii lokal_30 w Warszawie (2005, 2006), Centre d’Art Contemporain Casino Luxemburg w Luxemburgu (2007), Muzeum Sztuki w Łodzi (2007), Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (2007, 2018)[23], Museum on the Seam w Jerozolimie (2008), Kalmar Konstmuseum, w Kalmarze/SE (2008), Museum of Art w Hajfie/IL (2009), LISTE'07 i '09 w Bazylei, Temporary Gallery Cologne (2010), Kunsthalle Wien Project Space, wystawa indywidualna (2010), Kunstverein Medienturm Graz (2010)[24], Centre Pompidou Merz (2011), Morsbroish Museum, Laverkusen (2013), MAM Museu do Arte Moderna Rio de Janeiro (2014), Jubileusz 50-lecia Muzeum Rzeźby w Królikarni Muzeum Narodowe Warszawa (2016), Kolekcja Muzeum Współczesne Wrocław (2016), Jubileusz 50-lecia Galerii Foksal Warszawa (2016), Kolekcja Sammlung Hoffmann Berlin (2016, 2017), Muzeum Sztuki Współczesnje w Warszawie (2018)[25], FRIEZE NY (2017), SALM MODERM National Gallery Prague (2018-2019)[26], Tate Exchange Tate Modern London (2019), Tokyo Photographic Art Museum (2019) oraz w wielu innych galeriach w kraju i na świecie.

Brała udział w wystawach akademickich oraz w Artist in Residence: PROGR Galerie Bern / Ecole Cantonale d’Art du Valais, Sierre (2004), Galeria 2.0 / Akademia Sztuk Pięknych Warszawa (2012), ASAB Academia del Arte, Bogota (2015), Artspace / Yale University w New Haven (2015), The Poetry Library in the Southbank Centre & King’s College London (2018). Gościnne wykłady w Hajfa University, Bezalel Academy of Art and Design, Jerozolima, Tel Aviv[27], Academy of Fine Art Bratislava, Akademia Sztuk Pięknych Warszawa, Akademia Sztuki Pięknych Kraków. Była stypendystką m.in. MKiS w Warszawie, KulturKontakt w Wiedniu, ProHelvetia w Zurychu i Pollock-Krasner w Nowym Jorku oraz MKIDN w Warszawie (2009).

KolekcjeEdytuj

Jej prace znajdują się w wielu kolekcjach sztuki współczesnej w Polsce i zagranicą, m.in.: Galeria Zachęta, Warszawa; Muzeum Narodowe, Kraków; Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa; Muzeum Narodowe w Warszawie; Muzeum Narodowe w Krakowie, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Muzeum Współczesne Wrocław; Kolekcje Znaki Czasu Lublin, Białystok, Olsztyn, Katowice; Toruń / CSW Toruń[28]: Muzeum Górnośląskie, Bytom; Museum Morbroich, Leverkusen (GE); Muzeum Sztuki / Centrum Sztuki Saloniki (GR); Hoffmann Sammlung Berlin (GE)[29], La Gaia Collectione, Busca (I), MAM RIO Museu Arte Moderna Rio de Janeiro (BR), La Fabrique, Collection Josée et Marc Gensollen, Marseille (F), NOMUS Gdańsk, Staatliche Kunstsammlungen Dresden oraz wielu prywatnych kolekcji w kraju i na świecie.

Nagrody i wyróżnieniaEdytuj

  • Nominowana do Paszportu Polityki w 1998 za wystawy w Galerii Foksal (1885 i 1998, kuratorka Joanna Mytkowska)
  • Nominowana do Paszportu Polityki w 1999 za wystawę w Centrum Sztuki Współczesnej „Co za piekło, co za raj. c.d.” (1999 kurator Marek Goździewski)
  • Nominowana do Paszportu Polityki w 2002 za wystawę w Galerii Zachęta „ILoveYouToo” (2001 kuratorka Karolina Lewandowska)
  • Finalistka nagrody Adi Prize for Art 2003 w Jerozolimie (instalacja fotograficzna „Synagogue”)
  • Laureatka Nagrody Best Gallery Presentation na ViennAfair 2006 w Wiedniu (projekt i realizacja wystawy „City. Between the Architecture & Catastrophe” wraz z Agnieszką Rayzacher)
  • Wyróżnienie za najpiękniejszą książkę roku 2006 (projekt Sztuka polska na okładkach Serii Antropologicznej PIW wraz z Lidią Danko)
  • Nominowana do nagrody Art in the City, 2010, Brussels za rzeźbę HOME (Homage to Robert Indiana), 2009–2010
  • Laureatka nagrody The Best Artist ArtVilius 2016, Wilno, za prezentację „Volvo 240 Transformed Into 4 Drones” na wystawie Projects/Focus Poland
  • Nagrodzona tytułem 50 Śmiałych roku 2018 przez tygodnik Wysokie Obcasy

Filmografia (aktorka dziecięca)Edytuj

Wideografia (twórczyni dzieł sztuki współczesnej)Edytuj

Wybrane prace wideo i wideo instalacje:

  • „WALKA / FIGHT”, 2001 (digitalizacja 2012)
  • „Widziałam swoją śmierć / I’ve Seen My Death”, instalacja wideo składająca się z wideo: „Ceremonie & Zabawy / Funeral & Fun”, „Siedem śmierci / Seven Deaths”, „Roboty Murarskie / Masonry”, „Wywiady i Cytaty / Interviews & Quotations”, 2003
  • „Pomiędzy (Matki i Córki)”, 2005; instalacja wideo
  • „Pomiędzy (Ojcowie i Synowie)”, 2006–2008; instalacja wideo
  • „Tuż przed. Muzeum idealne / Just Before. The Ideal Museum”, 2006 (dla MSN, Warszawa, Muzeum Sztuki Łódź)
  • „Majka z filmu / Majka from the Movie”, 2009–2012; 8 epizodów wideo, instalacja wideo
  • „Lot. Smoleńsk”, 2012
  • „Taniec jako urządzenie mapujące” & „Dom-Pracownia jako urządzenie optyczne / Dom-Pracownia jako urządzenie akustyczne”, 2014 (dyptyk wideo)
  • Zuzanna Janin & Kamen Stoyanov „Meeting Halfway. Warszawa-Sofia. Sofia-Warszawa. (47°33′N and 22°19′E)”, 2014 (wideo instalacja, tryptyk wideo)
  • „Lost Butterfly”, 2016 (wideo instalacja tryptyk wideo)
  • „ROOMS”, 2017 (tryptyk wideo)
  • „Sześcian i Małpa”, 2018 (z Józefiną Gocman)

UwagiEdytuj

  1. Projekt był szeroko dyskutowany, początkowo niedoceniony, obecnie stał się kanonem zaangażowanej sztuki współczesnej komentującej kulturowe uwikłania człowieka poddawanego manipulacjom i zarządzaniu strachem we współczesnym świecie. Projekt znajduje się w edycjach i wersjach w wielu kolekcjach w kraju i na świecie, m.in. Hoffmann Sammlung, Colezzione La Gaya w Busco we Włoszech, Kolekcje Znaki Czasu w Lublinie i szeregu kolekcji prywatnych w kraju i na świecie. Był pokazywany na wystawach międzynarodowych m.in. w Kunstmusuem Bern (CH), Hajfa Museum of Art (IL), Hoffmann Sammlung (Berlin), Centrum Sztuki Współczesnej w Moskwie, Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie. Zawarte w projekcie najbardziej palące problemy współczesności: manipulacje informacjami, lęk przed śmiercią i ucieczka przed starością, pogarda dla choroby, słabości – jest przedmiotem szeroko komentowany w pozycjach książkowych o kulturze i sztuce i opracowaniach naukowych.

PrzypisyEdytuj

  1. ULAN Full Record Display (Getty Research), getty.edu [dostęp 2019-10-19].
  2. a b c Aleksandra Grzemska, Rodzina siłaczek: Natalia Rosińska, Nelly Egiersdorff, Maria Anto, Zuzanna Janin, Miesięcznik Znak, 1 października 2018 [dostęp 2019-10-18] (pol.).
  3. Powstańcze Biogramy – Tadeusz Czarnecki, 1944.pl [dostęp 2019-10-18] (pol.).
  4. Powstańcze Biogramy – Konstanty Paprocki, 1944.pl [dostęp 2019-10-18] (pol.).
  5. Powstańcze Biogramy – Adam Kloss, 1944.pl [dostęp 2019-10-18] (pol.).
  6. SURWIWALKI | Fundacja Centrum Praw Kobiet, 1 marca 2019 [dostęp 2019-10-18] (pol.).
  7. Zuzanna Janin | Życie i twórczość | Artysta, Culture.pl [dostęp 2019-10-18] (pol.).
  8. Zuzanna Janin, FIGHT, 2001, 9'. Zuzanna Janin 2014-01-07. [dostęp 2019-10-19].
  9. what’s on & artists info, lokal30.pl [dostęp 2019-10-18].
  10. Zuzanna Janin. POKOJE / ROOMS | BIURO WYSTAW ARTYSTYCZNYCH w Jeleniej Górze [dostęp 2019-10-19] (pol.).
  11. Zuzanna Janin i jej „Pokoje” w BWA, Jelonka.com [dostęp 2019-10-19] (pol.).
  12. Co za piekło, co za raj, cd: – KATALOG GŁÓWNY – BIBLIOTEKA GŁÓWNA – ASP, katalog.asp.katowice.pl [dostęp 2019-10-19].
  13. Olga Tokarczuk laureatką Literackiej Nagrody Nobla – Wirtualny Leksykon Biblioteki Głównej Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, leksykon.asp.waw.pl [dostęp 2019-10-19].
  14. 15.12.2018 ART PRIZE. ANNOUNCEMENT OF THE 1ST EDITION LAUREATES / NAGRODA SZTUKI. OGŁOSZENIE LAUREATEK 1 EDYCJI Zachęta National Gallery Warsaw [dostęp 2020-04-10] (pol.).
  15. Nagroda Sztuki im. Marii Anto i Elsy von Freytag-Loringhoven. wręczenie Nagrody II Edycji - Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, artmuseum.pl [dostęp 2020-04-10] (pol.).
  16. Artystka, siłaczka, surwiwalka. Ważny i trudny rok Zuzanny Janin, Onet Kultura, 31 grudnia 2018 [dostęp 2020-04-10] (pol.).
  17. Podsumowania roku #2019 (3), POSTMEDIUM, 19 grudnia 2019 [dostęp 2020-04-10].
  18. 3rd Istanbul Biennial 1992, artmap.com [dostęp 2019-10-19].
  19. 9th Biennale of Sydney 1992, artmap.com [dostęp 2019-10-19].
  20. Sonsbeek 1993: curator Valerie Smith. Artists: Pawel Althamer, Fareed Armaly, Michael Asher, Miroslaw Balka, Alighiero e Boetti, Maurizio Cattelan, Stephan Dillemuth, Mark Dio..., dutchartinstitute.eu [dostęp 2019-10-19] (ang.).
  21. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2019-10-18].
  22. Zuzanna Janin, Home Transformed into Geometrical Solids, Galeria Foksal, 3 grudnia 2018 [dostęp 2019-10-18] (ang.).
  23. NIEPODLEGŁE – Museum of Modern Art in Warsaw, artmuseum.pl [dostęp 2019-10-19] (ang.).
  24. Medienturm, www.medienturm.at [dostęp 2019-10-19].
  25. NIEPODLEGŁE – Museum of Modern Art in Warsaw, artmuseum.pl [dostęp 2019-10-19] (ang.).
  26. Salm Modern #1: Zuzanna Janin. [dostęp 2019-10-18].
  27. Bezalel Academy of Arts and Design, Jerusalem, www.bezalel.ac.il [dostęp 2019-10-19].
  28. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2019-10-18].
  29. Artists – Sammlung Hoffmann, sammlung-hoffmann.de [dostęp 2019-10-18].

Linki zewnętrzneEdytuj