Otwórz menu główne

Zwrotnik Koziorożca

równoleżnik
Promienie słoneczne padające na zwrotnik Koziorożca w dniu przesilenia grudniowego (przesilenie zimowe na półkuli północnej, przesilenie letnie na półkuli południowej)

Zwrotnik Koziorożca (zwrotnik południowy)[1] – to równoleżnik znajdujący się na południowej półkuli Ziemi, wyznaczający najdalej na południe wysunięte miejsce, nad którym Słońce może znajdować się w zenicie. Dzieje się tak w czasie przesilenia grudniowego (21-22 grudnia), kiedy półkula południowa jest maksymalnie nachylona w kierunku promieni Słońca. Obecnie[2] jest to 23°26′12.1″ [3] szerokości geograficznej południowej.

Jego odpowiednikiem na półkuli północnej, oznaczającym miejsce najbardziej wysunięte na północ, w którym Słońce może znajdować się w zenicie, jest zwrotnik Raka.

Są to dwa z pięciu głównych równoleżników, zaznaczanych na globusach i mapach. Pozostałe to: koło podbiegunowe północne, koło podbiegunowe południowe oraz równik. Pozycje tych równoleżników są wyznaczone poprzez graniczne wartości kąta padania promieni słonecznych na powierzchnię Ziemi, który zmienia się w ciągu roku. W czasie przesilenia letniego (20-21 czerwca) kąt ten wynosi 90° na Zwrotniku Raka, a w czasie przesilenia zimowego wynosi 90° na Zwrotniku Koziorożca. Koła podbiegunowe (arktyczne i antarktyczne) wyznaczają kierunki styczne w stosunku do promieni słonecznych w tych dniach. Na równiku zaś Słońce jest w zenicie w czasie równonocy wiosennej (20-21 marca) i w czasie równonocy jesiennej (22-23 września).

W czasie rzeczywistym obserwowane parametry mogą się różnić się od podanych powyżej, ze względu na ruch precesyjny Ziemi i oddziaływania grawitacyjne innych ciał niebieskich na Ziemię.

Obecnie w dniu przesilenia zimowego Słońce pojawia się w gwiazdozbiorze Strzelca, ale około 2000 lat temu było obserwowane w gwiazdozbiorze Koziorożca, dlatego równoleżnik ten został nazwany Zwrotnikiem Koziorożca. Z powodu stopniowej zmiany kierunku osi obrotu Ziemi Słońce pojawi się w tym dniu ponownie w gwiazdozbiorze Koziorożca za około 24 000 lat[4].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. zwrotnik Koziorożca - wyniki wyszukiwania - https://encyklopedia.pwn.pl, Encyklopedia PWN [dostęp 2019-12-12] (pol.).
  2. W dniu 13-12-2019 jest to 23°26′12.1″, przypis [3] podaje szerokość geograficzną zwrotnika według podanej daty.
  3. Obliquity of the Ecliptic and Nutation, www.neoprogrammics.com [dostęp 2019-12-13].
  4. Tropic of Capricorn | Definition & Facts, Encyclopedia Britannica [dostęp 2019-12-11] (ang.).