Otwórz menu główne

Zygmunt Duszyński ps. „Zygmunt” (ur. 22 stycznia 1914 w Jeziornie, zm. 18 grudnia 1973 w Warszawie) – generał broni ludowego Wojska Polskiego, żołnierz GL i AL, wiceminister obrony narodowej (1959–1965), zastępca dowódcy, a następnie dowódca 1 DP im. Tadeusza Kościuszki, zastępca szefa SG WP (1956–1959), funkcjonariusz MO.

Zygmunt Duszyński
„Zygmunt”
generał broni generał broni
Data i miejsce urodzenia 22 stycznia 1914
Jeziorno
Data i miejsce śmierci 18 grudnia 1973
Warszawa
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie II RP
Związek Walki Wyzwoleńczej
Orl.jpg Gwardia Ludowa
Orl.jpg Armia Ludowa
Palemka MO.svg Milicja Obywatelska

Orzeł LWP.jpg Wojsko Polskie PRL

Jednostki 1 Warszawska Dywizja Piechoty
Stanowiska wiceminister obrony narodowej (1959-1965), zastępca dowódcy, a następnie dowódca 1 DP im. Tadeusza Kościuszki, zastępca szefa SG WP (1956-1959
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu III klasy Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1943–1989) Krzyż Partyzancki Medal za Warszawę 1939–1945 Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal „Za udział w walkach o Berlin” Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Order Wojny Ojczyźnianej I klasy Medal „Za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945” Medal „Za Wyzwolenie Warszawy” Medal „Za zdobycie Berlina” Złota Gwiazda Czechosłowackiego Orderu Wojskowego „Za wolność” Krzyż Wojenny Czechosłowacki 1939

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Od 1932 studiował prawo na UW. 1935–1936 odbył służbę wojskową w Dywizyjnej Szkole Podchorążych Rezerwy przy 13 pp w Pułtusku. Od 1937 urzędnik. Brał udział w wojnie obronnej 1939. Na początku 1940 zetknął się z członkami OMS „Życie”, pod wpływem których związał się z ruchem komunistycznym. W sierpniu 1941 był współorganizatorem ZWW. Od stycznia 1942 w PPR, od lutego 1942 w kierownictwie Okręgu PPR Warszawa-Prawa Podmiejska. Był pierwszym dowódcą Okręgu GL Warszawa-Prawa Podmiejska. Inspirator tworzenia oddziałów partyzanckich i włączenia do GL zbiegłych jeńców sowieckich. Zdobywał broń dla oddziału Franciszka Zubrzyckiego „Małego Franka”. Opracował plan uderzenia na Parysów w nocy na 17 listopada 1942 Od maja 1943 pracował w Wydziale Szkolenia w Dowództwie Głównym GL, gdzie organizował konspiracyjne kursy oficerskie. 15 lipca 1943 został kapitanem GL, a 25 grudnia 1943 jako jeden z pierwszych odznaczony Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy. Od stycznia 1944 kierował Wydziałem Szkoleniowym I oddziału operacyjnego Sztabu Głównego AL. 10 lutego 1944 został majorem AL. Od końca lipca do października 1944 był zastępcą komendanta wojewódzkiego MO w Lublinie, następnie przeniesiony do Komendy Głównej MO, na stanowisko kierownika Oddziału V KG MO.

W listopadzie 1944 przeniesiony do WP, został dowódcą żandarmerii przy Sztabie Głównym WP. W lutym 1945 został zastępcą dowódcy ds. liniowych 1 DP im. Tadeusza Kościuszki. Brał udział w forsowaniu Odry, operacji brandenburskiej i walkach o Berlin. Od sierpnia 1945 do maja 1946 walczył z podziemiem niepodległościowym na Białostocczyźnie i Mazowszu. Był przewodniczącym Wojewódzkiego Komitetu Bezpieczeństwa w Gdańsku[1].

Był delegatem na I Zjazd PPR i Zjazd Zjednoczeniowy PPR i PPS (I Zjazd PZPR). 1 stycznia 1947 został generałem brygady i dowódcą 16 Dywizji Piechoty. Od VII 1947 do III 1948 dowódca 1 DP im. Tadeusza Kościuszki. Od czerwca 1948 do stycznia 1950 studiował w Akademii Sztabu Generalnego im. K. Woroszyłowa w Moskwie, a następnie był zastępcą szefa katedry taktyki ogólnej i służby sztabów w Akademii Sztabu Generalnego im. K. Świerczewskiego. W październiku 1956 został zastępcą szefa Sztabu Generalnego WP. 22 lipca 1957 awansowany na generała dywizji, a 6 lat później na generała broni. 30 I 1959-6 II 1965 wiceminister obrony narodowej. W 1965 r. w wyniku działań Wojskowej Służby Wewnętrznej został odwołany z kierowniczych stanowisk i przesunięty na drugorzędne stanowisko szefa Biura Studiów MON, od 1968 był pełnomocnikiem MON przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk. W latach 1959–1968 członek Komitetu Centralnego PZPR. Przewodniczący Komitetu Redakcyjnego „Myśli Wojskowej” (1957–1968) i „Przeglądu Wojsk Lądowych” (1959–1965).

Pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. W pogrzebie uczestniczył minister obrony narodowej PRL, członek Biura Politycznego KC PZPR gen. armii Wojciech Jaruzelski.

 
Grób Zygmunta Duszyńskiego

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Bohdan Urbankowski, Czerwona msza czyli uśmiech Stalina, t. I, Warszawa 1998, s. 631.
  2. Wręczenie odznaczeń w Belwederze. „Nowiny”, s. 2, Nr 170 z 20 lipca 1964. 
  3. M.P. z 1946 r. nr 26, poz. 43

BibliografiaEdytuj

  • Zmarł generał broni Zygmunt Duszyński. „Nowiny”, s. 2, Nr 350 z 20 grudnia 1973. 
  • Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego t. 1, Warszawa 1978.
  • Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, tom I: A–H, Toruń 2010.
  • Tadeusz Pióro, Armia ze skazą, Warszawa 1994.