Otwórz menu główne

ŻyciorysEdytuj

W 1948 podjął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim na Wydziale Prawa, w 1949 przeniósł się na AWF w Warszawie, rok później przez kilka tygodni kontynuował prawo. W 1951 rozpoczął służbę wojskową w 36 Pułku Piechoty Lubliniec, trafił tam do Zespołu Pieśni i Tańca prowadzonego przez Leopolda Kozłowskiego. W latach 1953-195 podjął studia na Wydziale Estradowym Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie. W 1957 Molik miał zatrudnienie w Teatrze 7.15 w Łodzi pod artystycznym kierownictwem Jerzego Antczaka. W sezonie 1958/59 pracował w Państwowym Teatrze Ziemi Opolskiej, skąd jesienią 1959 roku przeszedł do Teatru 13 Rzędów. 25 lat występował w Teatrze 13 Rzędów i Teatrze Laboratorium Jerzego Grotowskiego w Opolu, następnie we Wrocławiu. W początkowym okresie czołowy aktor zespołu – grał m.in. Gustawa-Konrada w Dziadach, Doktora w Kordianie, Jakuba-Priama w Akropolis. W sezonie 1965/66 pracował w Teatrze Rozmaitości w Krakowie, po czym powrócił do zespołu Jerzego Grotowskiego, którego był członkiem aż do jego samorozwiązania, tworząc m.in. postać Judasza w Apocalypsis cum figuris[1]. W latach 1979–1981 brał udział w działaniach z cyklu Drzewo Ludzi[2].

Od lat sześćdziesiątych Molik prowadził w Teatrze Laboratorium ćwiczenia emisji głosu, w latach siedemdziesiątych staże parateatralne, Acting Therapy[3] i wykłady z metody aktorskiej treningowej „Głos i Ciało”, która jako międzynarodowy projekt realizowana była do roku 2008. „Uwalnianie twórczej energii, poszukiwanie jedności oraz połączenia między ciałem i głosem stały się dla niego podstawą procesu aktorskiego”[4].

Kariera teatralna i filmowaEdytuj

Role w spektaklach (wybrane)Edytuj

  • Porwanie Sabinek (opieka reżyserska: Stanisława Perzanowska, przy współpracy Stanisława Jaśkiewicza, premiera: 27 maja 1957, dyplom PWST w Warszawie)
  • Liliom (Doktór, Komisarz, reżyseria: Jerzy Antczak, premiera: 9 lutego 1958, Teatr 7.15 w Łodzi)
  • Pułapka na myszy (Major, reżyseria: Jerzy Antczak, premiera: 22 maja 1958, Teatr 7.15 w Łodzi)
  • Lato w Nohant (Maurycy, reżyseria Marian Godlewski, premiera: 6 grudnia 1958, Państwowy Teatr Ziemi Opolskiej)
  • Wieczór Trzech Króli (Fabian, reżyseria: Roman Bohdanowicz, premiera: 4 kwietnia 1959, Państwowy Teatr Ziemi Opolskiej)

W Teatrze 13 Rzędów i Laboratorium, reżyseria: Jerzy GrotowskiEdytuj

  • Orfeusz (Heurtebis, premiera: 8 października 1959)
  • Kabaret Błażeja Sartra (Fryzjer, reżyseria: Zygmunt Molik, premiera: 15 maja 1960)
  • Kain (Alfa i Omega, premiera: 30 stycznia 1960)
  • Misterium buffo (Optymistienk, premiera: 31 lipca 1960)
  • Siakuntala (Król Duszjanta, premiera: 13 grudnia 1960)
  • Dziady (Gustaw-Konrad, premiera: 18 czerwca 1961)
  • Idiota ( Teodor, reżyseria: Waldemar Krygier, 22 października 1961)
  • Kordian (Doktor, Szatan, Dozorca ogrodu, Papież, Car, Nieznajomy, premiera: 14 lutego 1962)
  • Akropolis (Jakub, Harfiar, premiera: 10 października 1962)
  • Tragiczne dzieje doktora Fausta (Stary człowiek, Bartek, premiera: 23 kwietnia 1963)
  • Studium o Hamlecie (Hamlet, premiera: 17 marca 1964)

W Państwowym Teatrze Rozmaitości w KrakowieEdytuj

  • Latające narzeczone (Robert, reżyseria: Halina Gryglaszewska, premiera: 3 października 1965)
  • Dallas, w samo południe (Narrator, reżyseria: Ryszard Smożewski, premiera: 22 grudnia 1966)
  • Strach i nędza Trzeciej Rzeszy (Pierwszy SS-man, Ypsylon, Dievenbach, Radca, Pan z biura, Ksiądz, Mówca, reżyseria: Halina Gryglaszewska, premiera: 31 sierpnia 1966)
  • Kiss me, Kate! (Gangster I, reżyseria: Jerzy Ukleja, premiera: 16 grudnia 1966)

Reżyseria spektakliEdytuj

  • Kabaret Błażeja Sartra (premiera: 15 maja 1960)
  • Pamiętnik Śląski (faktomontaż, premiera: 9 lipca 1961)

Role w filmachEdytuj

Praca z głosemEdytuj

W ramach zajęć warsztatowych i treningowych prowadzonych regularnie od 1960 roku w Teatrze Laboratorium Molik był odpowiedzialny za pracę nad głosem. 2 stycznia 1975 objął kierownictwo Laboratorium Terapii Zawodu Acting Therapy, prowadzącego zajęcia z techniki aktorskiej. Stopniowo działalność poradni koncentrowała się wokół osoby prowadzącego i jego, także zagranicznych, warsztatów, które od około 1980 przyjmowały równoważną z Acting Therapy – nazwę:Voice and Body (Głos i Ciało). Swoją metodę, która jest twórczą kontynuacją treningów Teatru Laboratorium, Molik rozwijał do 2008 roku[6].

Alfabet ciała, zwany też alfabetem Molika, jest podstawą metody treningowej „Głos i Ciało”. To seria działań fizycznych, umożliwiającej otwarcie głosu przez zniesienie istniejących w ciele blokad i ograniczeń o podłożu psychicznym i socjologicznym. W metodzie „Głos i Ciało” chodzi nie tylko o wykonywanie skodyfikowanych działań, prowadzących na przykład do właściwego ułożenia krtani, rozbudzenia rezonatorów w ciele czy odpowiedniego zarządzania własnym oddechem, lecz także o głębokie doświadczenie opierające się na przekonaniu, że prawidłowe używanie głosu nie istnieje bez świadomości ciała i balansu, mającego w tym kontekście charakter fizyczny, psychiczny i duchowy[7]. Po śmierci Molika sukcesorem i kontynuatorem jego metody jest Jorge Parente.

CiekawostkiEdytuj

Autor książki Zygmunt Molik's Voice and Body Work[8]. To zapis rozmów z Zygmuntem Molikiem przeprowadzonych przez Giuliana Campa. Polskie wydanie nakładem Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Ludwika Solskiego w Krakowie i Instytutu im. Jerzego Grotowskiego ukazało się w 2015.

Reportaż Dyrygent Tomasza Mielnika dokumentuje staż Głos i Ciało, prowadzony przez Zygmunta Molika w dniach 19–23 kwietnia 2006[9].

W lutym 2000 roku artysta odebrał z rąk Prezydenta RP w Warszawie Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (datowany 23 grudnia 1999)[10].

12 stycznia 2009 został odznaczony Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[11]

PrzypisyEdytuj

  1. Molik Zygmunt, grotowski.net, 13 czerwca 2012 [dostęp 2019-09-16] (pol.).
  2. Drzewo Ludzi, grotowski.net [dostęp 2019-09-16] (pol.).
  3. Acting Therapy, grotowski.net, 6 czerwca 2011 [dostęp 2019-09-16] (pol.).
  4. Instytut im. Jerzego Grotowskiego – Zygmunt Molik, www2.grotowski-institute.art.pl [dostęp 2019-09-17].
  5. Encyklopedia, Zygmunt Molik, Encyklopedia teatru polskiego [dostęp 2019-09-16] (pol.).
  6. Głos jako narzędzie pracy nad sobą. Głos i Ciało Zygmunta Molika, grotowski.net, 27 marca 2017 [dostęp 2019-09-17] (pol.).
  7. Joanna Kusz-Doerksen, Głos jako narzędzie pracy nad sobą. Głos i Ciało Zygmunta Molika, „Performer” (11-12/2016).
  8. Zygmunt Molik: Zygmunt Molik's Voice and Body Work The Legacy of Jerzy Grotowski. Giuliano Campo. Routledge, 2010, s. 216. ISBN 978-0-415-56847-0. (ang.)
  9. Maestro, spotkanie w 5. rocznicę śmierci Zygmunta Molika z udziałem Ewy Oleszko-Molik i Giuliana Campa.
  10. Encyklopedia, Zygmunt Molik, Encyklopedia teatru polskiego [dostęp 2019-09-16] (pol.).
  11. Inauguracja Roku Grotowskiego. mkidn.gov.pl, 2009-01-12. [dostęp 2012-11-27].

BibliografiaEdytuj

  • Campo Giuliano, Molik Zygmunt: Głos i Ciało, przełożyli Ewa Oleszko-Molik i Andrzej Wojtasik, Instytut im. Jerzego Grotowskiego, Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna im. Ludwika Solskiego w Krakowie, Wrocław – Kraków 2016.
  • Giuliano Campo, Zygmunt Molik: Zygmunt Molik’s The Voice and Body Work. The Legacy of Jerzy Grotowski, Routledge, London–New York 2010.
  • Kalendarium 1930–1991. Opracowanie Barbara Wójcik. [w:] MOLIK, Wydawnictwo Centro di Lavoro Di Jerzy Grotowski, Pontedera III 1992.
  • Zygmunt Molik: Całe moje życie, rozmawiała Teresa Błażej-Wilniewczyc, „Notatnik Teatralny” 2001 nr 22–23, s. 111–123.
  • Zygmunt Molik: Być aktorem Grotowskiego, rozmawiała Agnieszka Wójtowicz, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 1999 nr 29 (luty), s. 4–5. Przedruk [w:] Agnieszka Wójtowicz: Od „Orfeusza” do „Studium o Hamlecie”. Teatr 13 Rzędów w Opolu (1959–1964), Wrocław 2004.
  • Zygmunt Molik: O Grotowskim i tajemnicach głosu, rozmawiał Tadeusz Burzyński, „Gazeta Robotnicza. Magazyn Tygodniowy” 1990 nr 121, z 25 maja, s. 1, 6–7. Przedruk [w:] Tadeusz Burzyński: Mój Grotowski, wybór i opracowanie Janusz Degler i Grzegorz Ziółkowski, posłowie Janusz Degler, Wrocław 2006, s. 285–291.
  • Zygmunt Molik, Ośrodek Badań Twórczości Jerzego Grotowskiego i Poszukiwań Teatralno-Kulturowych, Wrocław 1992, s. 13–19.

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj