Zygmunt Walter-Janke

polski generał

Zygmunt Janke ps. „Walter” (ur. 21 lutego 1907 w Chojnach, obecnie Łódź, zm. 25 lutego 1990 w Pabianicach) – generał brygady Wojska Polskiego, żołnierz ZWZ i AK, ofiara represji stalinowskich, doktor nauk humanistycznych, historyk, działacz polityczny, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Zygmunt Janke
„Walter”
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 21 lutego 1907
Chojny k. Łodzi
Data i miejsce śmierci 25 lutego 1990
Pabianice
Przebieg służby
Lata służby 1927-1945
Siły zbrojne Wojsko Polskie
Armia Krajowa
Jednostki Kresowa Brygada Kawalerii
Stanowiska oficer operacyjny
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
kampania wrześniowa
akcja "Burza"
walki z komunistycznym rządem
Późniejsza praca doktorat na Uniwersytecie Warszawskim
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Krzyż Walecznych (od 1941, dwukrotnie) Krzyż Partyzancki

ŻyciorysEdytuj

Urodzony we wsi Chojny (obecnie rejon miasta w dzielnicy Łódź-Górna). W 1927 zdał maturę w Pabianicach[1] i w tym samym roku wstąpił do Wojska Polskiego. Absolwent Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej – Komorowie i Szkoły Podchorążych Artylerii w Toruniu.

15 sierpnia 1930 r. Prezydent RP Ignacy Mościcki mianował go podporucznikiem ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1930 roku i 22. lokatą w korpusie oficerów artylerii, a Minister Spraw Wojskowych wcielił do 7 dywizjonu artylerii konnej wielkopolskiej w Poznaniu[2]. Był dowódcą plutonu, a następnie baterii[1]. W latach 1937–1939 był słuchaczm Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie[3]. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 59. lokatą w korpusie oficerów artylerii[4]. W kampanii wrześniowej był oficerem operacyjnym Kresowej Brygady Kawalerii, a od walk pod Karczewem został szefem sztabu.

27 września 1939 r. pod Medyką dostał się do niewoli niemieckiej[1]. Po ucieczce z niewoli w październiku 1939 r. w Służbie Zwycięstwu Polski, następnie, po zmianach nazw tej organizacji – w Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej. W latach 1940–1943 szef sztabu Okręgu Łódź ZWZ (od 1942 AK), w latach 1943–1945 szef sztabu, a później komendant Okręgu Śląskiego Armii Krajowej pełniąc tę funkcję pod pseudonimem „Walter” do ujawnienia się we wrześniu 1945 r.[1].

Po wojnie nauczyciel w liceum w Pabianicach. Od stycznia[1] 1949 r. do 1955 r. więziony; początkowo skazany na karę śmierci, następnie zamienioną na dożywocie. Po zwolnieniu z więzienia w 1956 r. zrehabilitowany. Ukończył wówczas historię na Uniwersytecie Łódzkim, a w roku 1975 uzyskał doktorat na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 80. działał w Zjednoczeniu Patriotycznym „Grunwald”. 11 października 1988 r.[5] awansowany do stopnia generała brygady w stanie spoczynku. W latach 1988–1990 członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa[6]. Pochowany na cmentarzu w Pabianicach.

Wybrane publikacjeEdytuj

  • Podziemny Śląsk (Warszawa 1968)
  • W Armii Krajowej w Łodzi i na Śląsku (Warszawa 1969)
  • Śląsk jako teren partyzancki Armii Krajowej (Katowice 1986)
  • W Armii Krajowej na Śląsku (Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1986)
  • Artyleria koronna w obronie niepodległości Polski 1792–1794 (Lublin 1999)

AwanseEdytuj

Ordery i odznaczeniaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e O kawalerii polskiej XX wieku s. 117
  2. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 15 sierpnia 1930 roku, s. 276.
  3. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 450.
  4. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 181.
  5. Autorzy książki O kawalerii polskiej XX wieku podają datę 15 września 1988.
  6. Skład Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa 1988–2011 radaopwim.gov.pl [dostęp 2011-11-06]
  7. JANKE, Zygmunt Walter, www.dws-xip.pl [dostęp 2020-02-17] (pol.).

BibliografiaEdytuj

  • Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, tom II: I–M, Toruń 2010, s. 53–56 (z fotografią; jako Janke-Walter)
  • Cezary Leżeński / Lesław Kukawski: O kawalerii polskiej XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991, s. 117. ISBN 83-04-03364-X.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.