Zyzkowate

Zyzkowate[2] (Cholevinae, syn. Catopidae) – podrodzina chrząszczy z rodziny grzybinków (Leiodidae). Cholevinae (często podnoszone do rangi rodziny – Cholevidae) obejmują około 1700 gatunków, rozpowszechnionych na całym świecie[3]. Niektóre z nich (plemię Leptodirini) są wysoce wyspecjalizowanymi troglobiontami; inne określane są jako troglofilne (spotykane są w przedsionkach jaskiń, nie mają wyraźnych przystosowań do jaskiniowego trybu życia); część zamieszkuje gniazda ptaków i nory ssaków; niektóre rodzaje wykazują myrmekofilię (bez ewidentnych przystosowań morfologicznych). Większość żyje w glebie i żywi się rozkładającymi się resztkami organicznymi roślinnego i zwierzęcego pochodzenia. Wiele gatunków jest typowymi nekrofagami, spotykanymi na padlinie w różnym stadium rozkładu. Rodzajem typowym jest Choleva[4].

Zyzkowate
Cholevinae[1]
Kirby, 1837
Ilustracja
Choleva angustata
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Rząd chrząszcze
Podrząd chrząszcze wielożerne
Infrarząd Staphyliniformia
Nadrodzina Staphylinoidea
Rodzina grzybinkowate
Podrodzina zyzkowate
Synonimy

Cholevidae
Catopidae
Bathysciinae

Parabathyscia wollastoni
Catopidius depressus
Nemadus colonoides
Nargus wilkinii
Catops fuliginosus

WystępowanieEdytuj

Zasięg występowania przedstawicieli Cholevinae obejmuje wszystkie kontynenty (z wyjątkiem Antarktydy).

MorfologiaEdytuj

Cholevinae są małymi lub średniej wielkości chrząszczami, o długości ciała od 0,8 do 9 mm. W większości mają jajowaty kształt ciała, zabarwione są na czarno lub brązowo. Rozpoznawanie gatunków opiera się przede wszystkim na niewielkich różnicach budowy przedplecza, czułków, i narządów płciowych.

U gatunków troglobiontycznych opisano modyfikacje aparatu gębowego, będące wyrazem przystosowania do częściowo wodnego środowiska dna jaskiń[5].

EkologiaEdytuj

Większość gatunków występuje w glebie, często spotykane są w gniazdach ptaków lub norach ssaków. Wiele gatunków Cholevinae jest mniej lub bardziej przystosowanych do życia w jaskiniach. Spośród wszystkich poznanych dotąd jaskiniowych chrząszczy około 1/3 należy do Cholevinae[6].

Myrmekofilne Cholevinae należą do rodzajów Attaephilus, Attumbra, Catopomorphus, Choleva, Echinocoleus, Eocatops, Nargus, Nemadus, Philomessor, Ptomaphagus i Synaulus[7].

SystematykaEdytuj

  • Podrodzina Cholevinae Kirby, 1837
    • Plemię: Anemadini
      • Podplemię: Anemadina
        • Anemadiola Szymczakowski, 1963
        • Anemadus Reitter, 1885
        • Cholevodes
        • Speonemadus Jeannel, 1922
      • Podplemię: Eucatopina
        • Eocatops Peyerimhoff, 1924
        • Neoeocatops
      • Podplemię: Eunemadina
        • Araucaniopsis
        • Austrocholeva
        • Austronargus
        • Austronemadus
        • Catoposchema
        • Dissochaetus
        • Eunemadus Portevin, 1914
        • Falkocholeva Hatch, 1928
        • Falkonemadus Szymczakowski, 1961
        • Nargiotes
        • Nargomorphus
        • Nemadiolus
        • Nemadiopsis Jeannel, 1936
        • Nemadotropis
        • Newtoniopsis Salgado Costas, 2005
        • Paranemadus
        • Peckardia
        • Pseudonargiotes
        • Pseudonemadus
        • Rangiola
      • Podplemię: Nemadina
        • Micronemadus
        • Nemadus Thomson, 1867
      • Paracatopina
        • Mesocolon
        • Paracatops
    • Plemię: Cholevini
      • Podplemię: Catopina
        • Apocatops Zwick, 1968
        • Apterocatops
        • Catopidius Jeannel, 1922
        • Catopodes
        • Catops Paykull, 1798
        • Catoptrichus
        • Chionocatops Ganglbauer, 1899
        • Cholevinus Reitter, 1901
        • Cryocatops
        • Dreposcia Jeannel, 1922
        • Dzungarites
        • Fissocatops Zwick, 1968
        • Himalops
        • Mesocatops
        • Rybinskiella Reitter, 1906
        • Sciodrepoides Hatch, 1933
      • Podplemię: Cholevina
        • Attaephilus
        • Attumbra
        • Catopsimorphus
        • Podlistnik Choleva (Latreille, 1796)
        • Nargus (Thomson, 1867)
        • Philomessor
        • Prionochaeta
        • Takobiella
    • Plemię: Eucatopini
        • Eucatops
    • Plemię: Leptodirini
      • Podplemię: Antroherponina
        • Antroherpon
        • Croatodirus
        • Hadesia
        • Leptomeson
        • Nauticiella
        • Parantrophilon
        • Remyella
        • Velebitodromus
      • Podplemię: Bathysciina
        • Anillocharis Reitter, 1903
        • Anisoscapha Muller, 1917
        • Antrodulus Knirsch, 1927
        • Aphaobiella Gueorguiev, 1976
        • Aphaobius Abeille, 1878
        • Aphaotus Breit, 1914
        • Augustia Zariquiey, 1927
        • Bathyscia Schiodte, 1848
        • Blattochaeta Reitter, 1910
        • Blattodromus Reitter, 1904
        • Cansiliella Paoletti, 1972
        • Deelemaniella Perreau, 1999
        • Halbherria Conci & Tamanini, 1951
        • Henrotiella Perreau, 1999
        • Hexaurus Reitter, 1884
        • Huetheriella
        • Leonhardella Reitter, 1903
        • Lessiniella Pavan, 1941
        • Lotharia Mandl, 1944
        • Netolitzkya Muller, 1913
        • Orostygia Muller, 1912
        • Oryotus Miller, 1856
        • Phaneropella Jeannel, 1910
        • Pholeuodromus Breit, 1913
        • Pholeuonopsis Apfelbeck, 1901
        • Pisidiella
        • Pretneria Muller, 1931
        • Proleonhardella Jeannel, 1910
        • Sinobathyscia
        • Speophyes Jeannel, 1910
        • Tartariella Nonveiller & Pavicevic, 1999
        • Weiratheria Zariquiey, 1927
      • Podplemię: Bathysciotina
        • Bathyscidius
        • Bathysciotes
        • Neobathyscia
        • Ravasinia
        • Redensekia
        • Sinuicollia
        • Speonesiotes
        • Sphaerobathyscia
      • Podplemię: Leptodirina
        • Adelopidius Apfelbeck 1907
        • Albanodirus Giachino & Vailati 1998
        • Antrosedes Reitter 1912
        • Apholeuonus Reitter 1889
        • Astagobius Reitter, 1886
        • Balcanobius Gueorguiev 1965
        • Bathyscimorphus Jeannel 1910
        • Bathysciopsis Muller 1941
        • Beroniella Giachino & Gueorguiev 1991
        • Beskovia
        • Bulgariella
        • Ceuthmonocharis
        • Charonites Apfelbeck 1907
        • Elladoherpon
        • Genestiellina
        • Haplotropidius
        • Icharonia Reitter 1912
        • Katobatizon Knirsch 1928
        • Laneyriella Gueorguiev 1976
        • Leonhardia Reitter 1901
        • Leptodirus Schmidt, 1832
        • Leptostagus Karaman 1954
        • Parapropus Ganglbauer, 1899
        • Petkovskiella Gueorguiev 1976
        • Pholeuonella Jeannel 1910
        • Pholeuonidius Jeannel 1911
        • Protobracharthron Reitter 1889
        • Radziella Casale & Jalzic 1988
        • Roubaliella Jeannel 1925
        • Rozajella Ćurčić, Brajkovic, & Ćurčić, in Ćurčić et al., 2007
        • Setnikia Breit 1913
        • Spelaeodromus Reitter 1885
        • Spelaites Apfelbeck 1907
        • Speoplanes J. Müller, 1911
      • Podplemię: Pholeuina
        • Adelopsella
        • Albaniola
        • Anillochlamys
        • Antrocharis
        • Aranzadiella
        • Archeoboldoria Ghidini, 1938
        • Atticiella
        • Babuniella
        • Banatiola
        • Baronniesia Fresneda, Bourdeau & Faille, 2009
        • Bathysciella
        • Bathysciola
        • Bellesia
        • Beronia
        • Beskovia
        • Besuchetiola
        • Bithyniella
        • Boldoria
        • Breuilia
        • Breuilites
        • Bureschiana
        • Canavesiella
        • Cantabrogeus
        • Capraiola
        • Cavazzutiella
        • Ceretophyes
        • Ceuthophyes
        • Closania
        • Coiffaitiola
        • Coreobathyscia
        • Cryptobathyscia
        • Cytodromus
        • Dalmatiola
        • Dellabeffaella
        • Diaprysius
        • Drimeotus
        • Eskualdunella
        • Espanoliella
        • Euryspeonomus
        • Fresnedaella
        • Fusi Perkovsky, 1989
        • Gesciella
        • Hoffmannella
        • Hussonella
        • Insubriella
        • Iranobathyscia
        • Isereus
        • Josettekia
        • Karadeniziella
        • Lagariella
        • Leonesiella
        • Magdelainella
        • Maroniella
        • Mehadiella
        • Monguzziella
        • Muelleriella
        • Naspunius
        • Notidocharis
        • Ochridiola
        • Oresigenus
        • Ovobathysciola
        • Pallaresiella
        • Pangaeoniola
        • Parabathyscia (Jeannel, 1908)
        • Paranillochlamys
        • Paraspeonomus
        • Parvospeonomus
        • Patriziella
        • Perriniella
        • Phacomorphus
        • Pholeuon
        • Protopholeuon
        • Pseudoboldoria
        • Pseudospeonomus Comas, Fresneda & Salgado, 2007
        • Purkynella
        • Quaestus
        • Radevia
        • Rhodopiola
        • Royerella
        • Salgadoia
        • Sbordoniola
        • Sengletiola
        • Sophrochaeta
        • Spelaeochlamys
        • Speocharidius
        • Speocharinus
        • Speodiaetus
        • Speonomidius
        • Speonomites
        • Speonomus
        • Stygiophyes
        • Tismanella
        • Trapezodirus
        • Trocharanis
        • Troglocharinus
        • Troglodromus
        • Troglophyes
        • Viallia
        • Vratzaniola
        • Zariquieyella
      • Podplemię: Platycholeina
        • Platycholeus
      • Podplemię: Spelaeobatina
        • Prospelaeobates
        • Spelaeobates
      • incertae sedis
        • Gueorguievella
        • Neotropospeonella
    • Plemię: Oritocatopini
        • Afrocatops
        • Chappuisiotes
        • Oritocatops
    • Plemię: Ptomaphagini
        • Acrotrychiopsis
        • Adelopsis
        • Amplexella
        • Echinocoleus López-Neyra, 1947
        • Excelsiorella Salgado, 2008
        • Pandania
        • Parapaulipalpina Gnaspini, 1996
        • Paulipalpina
        • Peckena
        • Proptomaphaginus
        • Ptomaphaginus
        • Trupnik Ptomaphagus Illiger, 1798
        • Synaulus
    • Plemię: Sciaphyini
        • Sciaphyes Jeannel, 1910

PrzypisyEdytuj

  1. Cholevinae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Jiří Zahradník: Przewodnik: Owady. Warszawa: Multico, 2000, s. 134.
  3. M. Schilthuizen, C Scholte, RE van Wijk, J Dommershuijzen i inni. Using DNA-barcoding to make the necrobiont beetle family Cholevidae accessible for forensic entomology. „Forensic Science International”. 210 (1–3), s. 91–95, 2011. DOI: 10.1016/j.forsciint.2011.02.003. PMID: 21376487. 
  4. Family-group names in Coleoptera (Insecta).
  5. O. T. Moldovan, B. Jalžić, E. Erichsen. Adaptation of the mouthparts in some subterranean Cholevinae (Coleoptera, Leiodidae). „Natura Croatica”. 13 (1), s. 1–18, 2004. 
  6. Moldovan OT. Why so many Leptodirini (Coleoptera, Leiodidae) in Romania? Advances in Arachnology and Developmental Biology, s. 475–485, 2008.
  7. Bert Hölldobler, Edward O. Wilson; The Ants. Harvard University Press, 1990 ​ISBN 0-674-04075-9​, s. 480.

Linki zewnętrzneEdytuj