Otwórz menu główne

Archiwum Państwowe we Wrocławiu

Archiwum Państwowe we Wrocławiuarchiwum państwowe we Wrocławiu. W jego zasobach znajdują się dokumenty od XII w. do XXI w. związane głównie z Dolnym Śląskiem.

Archiwum Państwowe we Wrocławiu
Ilustracja
Siedziba główna archiwum we Wrocławiu (budynek po prawej)
Data założenia 17 grudnia 1946
Dyrektor dr Janusz Gołaszewski
Rodzaje zbioru m.in. akta przemysłowe i gospodarcze, zbiory kartograficzne
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Adres ul. Pomorska 2
Oddziały Bolesławiec, Jelenia Góra, Kamieniec Ząbkowicki, Legnica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Archiwum Państwowe we Wrocławiu
Archiwum Państwowe we Wrocławiu
51,116266°N 17,029720°E/51,116266 17,029720
Oficjalna strona archiwum

Protoplastą Archiwum Państwowego we Wrocławiu było Królewskie Akademickie Archiwum Uniwersyteckie przy Uniwersytecie Wrocławskim, utworzone 27 X 1815 r. celem przechowywania tych archiwaliów kościelnych, które upaństwowiono przy sekularyzacji w roku 1810. Wkrótce potem do archiwum zaczęto przekazywać archiwalia zamykanych urzędów śląskich. W 1822 r. archiwum wyłączono ze struktur uniwersytetu i usamodzielniono jako Królewskie Śląskie Archiwum Prowincjonalne. Przed oblężeniem Wrocławia zasoby archiwum obejmujące wówczas około 300 tys. tomów akt i dokumentów oraz 30 000 książek wywieziono i ukryto w różnych rejonach Dolnego Śląska, Czech i na zachód od Nysy Łużyckiej[1]. Po wojnie znaczną część odzyskano, zarówno przejmując wywiezione partie, jak i w późniejszych latach otrzymując wywiezione archiwalia od Czechosłowacji, NRD i ZSRR[2]. Gromadzono też na bieżąco różne dokumenty powojenne[3]. Archiwum Państwowe we Wrocławiu utworzył minister oświaty 17 XII 1946 r., aczkolwiek organizację archiwum i pozyskanie gmachu na jego siedzibę zaczęto już w grudniu 1945[4]. Od 1950 r. zaczęto tworzyć oddziały powiatowe podległe archiwum wrocławskiemu, których liczba, siedziby i status zmieniały się wielokrotnie[5]. W 2018 r. istniały cztery oddziały terenowe: Bolesławiec, Jelenia Góra, Kamieniec Ząbkowicki, Legnica[6]. W roku 2013 zbiory archiwum obejmowały 25 244 mb archiwaliów, z których najstarszy pochodzi z 1175 r[7]. Oprócz gromadzenia i udostępniania archiwaliów Archiwum Państwowe we Wrocławiu prowadzi też działalność wystawienniczą i wydawniczą[8].

Siedzibą archiwum od powstania do 1847 był poklasztorny gmach na wyspie Piasek, następnie niezachowany do dziś budynek Stanów Śląskich (Ständehaus) przy ulicy Krupniczej[9], a w 1876 r. przeniesiono archiwum do własnego, nowo wybudowanego gmachu przy skrzyżowaniu obecnych ulic Piłsudskiego i Kołłątaj. Był to pierwszy w Prusach gmach wybudowany specjalnie dla archiwum (nie zachował się)[10]. W 1906 r. archiwum przeprowadziło się do kolejnego, zbudowanego na swoje potrzeby gmachu przy obecnej ulicy Skłodowskiej-Curie przy skrzyżowaniu z ul. Nauczycielską. Siedzibę archiwum władze niemieckie rozebrały wiosną 1945 r. w trakcie oblężenia Wrocławia, by zrobić miejsce pod lotnisko polowe w rejonie obecnego placu Grunwaldzkiego[11]. W 1946 r. przyznano archiwum obecną siedzibę na rogu ul. Pomorskiej i Cybulskiego oraz budynek przy Więziennej nr 6. Archiwum powojenne dysponowało też magazynem przy ul. Świstackiego 10a. Dwa ostatnie budynki w późniejszych latach archiwum utraciło[12].

PrzypisyEdytuj

  1. Galik s. 205, 2006, 208
  2. Galik s. 206
  3. Galik s. 209
  4. Galik s. 195,196, 207
  5. Galik s. 207-208
  6. Strona archiwum [1]
  7. Galik s. 209
  8. Strona archiwum [2]
  9. Galik s. 202-203
  10. Galik s. 204
  11. Galik s. 205
  12. Galik s. 207-208

Linki zewnętrzneEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Galik E., 2014: Batalia o budynek. Archiwum Państwowe we Wrocławiu - tradycja i współczesność. W: Przedmieście Odrzańskie we Wrocławiu, s. 195-209.Wyd. Muzeum Miejskie Wrocławia.