Otwórz menu główne

Bitwa pod Cuddalore (1758)

Bitwa morska w czasie wojny siedmioletniej

Bitwa pod Cuddalore miała miejsce 29 kwietnia 1758[a] w trakcie III wojny w Karnatace, będącej częścią wojny siedmioletniej.

Bitwa pod Cuddalore
Wojna siedmioletnia
ilustracja
Czas 29 kwietnia 1758
Miejsce Cuddalore
Terytorium Indie
Wynik Bez rozstrzygnięcia
Strony konfliktu
Wielka Brytania Francja
Dowódcy
George Pocock Anne Antoine d'Aché
Siły
7 okrętów 8 okrętów
Straty
29 zabitych, 89 rannych 1 okręt, 162 zabitych i 360 rannych
Położenie na mapie Indii
Mapa lokalizacyjna Indii
miejsce bitwy
miejsce bitwy
11°45′N 79°45′E/11,750000 79,750000

Spis treści

PodłożeEdytuj

Kolonie były jednym z „tradycyjnych” pól walk francusko-brytyjskich, nie inaczej było w czasie wojny siedmioletniej. W Indiach obie strony sprzymierzały się z lokalnymi przywódcami i używały flot do wsparcia działań lądowych[1]. Wielka Brytania wysłała wiceadmirała George'a Pococka, który 24 marca połączył siły z kmdr. Charlesem Stevensem; Francuzi przysłali kmdr. Anne'a Antoine'a de Ache, który dołączył do swej eskadry okręty M. Bouvet. Francuzi wyruszyli z Mauritiusu 27 stycznia, ale z powodu niesprzyjających wiatrów dopiero 28 kwietnia zakotwiczyli przy Fort St. David, gdzie zaskoczyli dwie niewielkie jednostki angielskie, 24-działowe HMS „Bridgewater” i „Triton”, które zostały spalone przez ich dowódców, by nie wpadły w ręce nieprzyjaciela. Następnie dwa okręty francuskie „Comte de Provence” (74 działa) i „Diligente” (24) zostały wysłane z misją dostarczenia nowego gubernatora Francuskich Indii Zachodnich, Thomasa de Lally-Tollendal, do Pondicherry[2].

Przebieg bitwyEdytuj

Rankiem 29 kwietnia nadpłynęła eskadra Pococka (7 okrętów liniowych)[2]; Francuzi, mając 8 okrętów zdolnych do walki w linii („Vengeur” był liniowcem, a pozostałe jednostki były silnie uzbrojonymi eastindiamenami Francuskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, obciążonymi dodatkowo desantem[3]) wyszli w morze i wyczekiwali przeciwnika na północny wschód od portu[2]. Do starcia doszło wczesnym popołudniem, gdy Brytyjczycy dogonili wrogą eskadrę i Pocock dał komendę do ataku. W linię brytyjską wkradło się jednak zamieszanie: trzy czołowe okręty musiały przez dłuższy czas walczyć z całą linią francuską, bo „Cumberland” i „Tiger” nie mogły zająć swoich pozycji, a „Weymouth” i „Newcastle” najpierw źle zrozumiały rozkazy, a potem ignorowały polecenia podejścia bliżej do nieprzyjaciela[2]. Kłopoty mieli też Francuzi: fregata „Sylphide”, która była za słaba, by walczyć w linii, została szybko obezwładniona, liniowiec „Condé” odniósł uszkodzenia steru, a drugi – „Duc de Bourgogne” – ustawił się za linią francuską, prowadząc ogień z dalekiego dystansu[2].

W centrum szyku bitwa była bardzo zacięta. Na dwóch jednostkach francuskich („Bien-Aimé” i „Zodiaque”) nastąpiły wybuchy amunicji, a brytyjski „Tiger” też odniósł poważne uszkodzenia. D'Aché sygnalizował, by dołączyły do niego uprzednio odesłane liniowiec i fregata, ale de Lally przetrzymał je w Pondicherry i dopiero pod wieczór zaczęły się one zbliżać do pola walki. Około 18.00 francuski dowódca nakazał zwrot i dzięki powolności reakcji brytyjskiej ariergardy oderwał się od przeciwnika i skierował do Pondicherry[2].

Brytyjczycy stracili 29 zabitych i 89 rannych, Francuzi odpowiednio 162 i 360, co spowodowane było ogniem artyleryjskim, kierowanym zgodnie z brytyjską taktyką w kadłuby francuskich okrętów, które wyładowane były żołnierzami desantu (Francuzi, jak zawsze, celowali w takielunek). W nocy po bitwie, uszkodzony „Bien-Aimé” zerwał się z kotwicy i rozbił o brzeg[2]. Ponieważ jednak Brytyjczycy odpłynęli do Madrasu, Francuzi mogli wysadzić posiłki na ląd, dzięki czemu opanowali Fort St. David[1][3]

Skład flot w bitwie pod CuddaloreEdytuj

Eskadra brytyjskaEdytuj

Skład eskadry brytyjskiej[3][2]:

  • „Tiger”, 60 dział
  • „Salisbury”, 50 dział
  • „Elizabeth”, 64 działa
  • „Yarmouth”, 64 działa (flagowy)
  • „Cumberland”, 56 dział
  • „Newcastle”, 50 dział
  • „Weymouth”, 60 dział

Eskadra francuskaEdytuj

Skład eskadry francuskiej[3][2]:

  • „Bien-Aimé”, 58 dział
  • „Vengeur”, 54 działa
  • „Condé”, 44 działa
  • „Duc d’Orléans”, 56 dział
  • „Zodiaque”, 74 działa (flagowy)
  • „Saint-Louis”, 50 dział
  • „Moras”, 44 działa
  • „Sylphide”, 36 dział
  • „Duc de Bourgogne”, 60 dział

UwagiEdytuj

  1. Jean-Claude Castex określa starcie mianem bitwy pod Negapatam i podaje datę 28 kwietnia

PrzypisyEdytuj

  1. a b Paweł Piotr Wieczorkiewicz: Historia wojen morskich. T. 1: Wiek żagla. Warszawa: Wydawnictwo Puls, 1995, s. 329. ISBN 1-85917-030-7.
  2. a b c d e f g h i Alfred Thayer Mahan: Major operations of the Royal Navy, 1762–1783. Boston: Little, Brown, and company, s. 174–176.
  3. a b c d Jean-Claude Castex: Dictionnaire des batailles navales franco-anglaises. Presses Université Laval, 2004, s. 264–266. ISBN 978-2-7637-8061-0. (fr.)