Otwórz menu główne

Deser: martwa natura z ciastem, winem, piwem i orzechami – obraz olejny na desce dębowej autorstwa holenderskiego malarza Willema Claesza Hedy. Dzieło powstało w 1637 i pochodzi ze zbiorów Raczyńskich, obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie (M.Ob.583).

Deser
Ilustracja
Autor Willem Claesz Heda
Rok wykonania 1637
Technika wykonania olej na desce dębowej
Rozmiar 44,5 × 69,5 cm
Muzeum Muzeum Narodowe w Warszawie

Opis obrazuEdytuj

Artysta przedstawił stół przykryty w części zielonoszarym obrusem. Na nim dominuje duży römer – szklany, ozdobny kielich, częściowo napełniony winem. Przed nim znajduje się cynowy talerz z resztką ciasta i łyżką. Obok leży przewrócona czara i ozdobiony malowanymi wzorami fajansowy talerz. Zza czary wyłania się szklanka napełniona piwem. Kompozycję uzupełniają rozrzucone po stole orzechy włoskie i laskowe oraz ukryty w pochwie nóż.

Kolorystyka obrazu jest niemal monochromatyczna, ale mimo to subtelnie zróżnicowana. Dominują odcienie szarozielone i szaroniebieskie. Kompozycja jest prosta, obiektów jest mało i ułożone zostały w wachlarz wokół kielicha z winem. Liczne linie diagonalne tworzą złudzenie głębi, natomiast delikatne światło, padające na całość z lewej górnej strony obrazu, tworzy łagodne refleksy na przedstawionych przedmiotach. Tło jest jednolite, szarobeżowe, całość utrzymana jest w atmosferze spokoju i intymności.

InterpretacjeEdytuj

Niektóre źródła uzupełniają tytuł obrazu o słowo vanitas, które jest związane z myślą przewodnią Księgi Koheleta[1] i tym samym podpowiadają interpretację obrazu. Ziemskie przyjemności są nietrwałe i szybko przemijają, a życie człowieka jest kruche jak wykwintne szkło. Wino, symbolizujące zwykle młodość, szybko kwaśnieje w otwartym naczyniu, a przewrócona czara może zapowiadać kres wszystkiego, do czego jesteśmy przywiązani. Podobną wymowę ma ledwo widoczny nóż, który zwykle uważany jest za symbol zagrożenia i groźby.

PrzypisyEdytuj

  1. Vanitas vanitatum et omnia vanitas – Marność nad marnościami i wszystko marność (Koh 1,2 BT)

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej Chudzikowski, [red.]: Holenderska i flamandzka martwa natura XVII wieku. Warszawa: Wydawnictwo Sztuka, 1954, s. 37-41.
  • Anna Popławska: Słownik symboli. Kraków: Greg, 2007. ISBN 978-83-7327-577-5.
  • Władysław Kopaliński: Słownik symboli. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991. ISBN 83-214-0746-3.

Linki zewnętrzneEdytuj