Otwórz menu główne

Helena Sikorska

polska działaczka społeczna, żona premiera gen. Władysława Sikorskiego

Helena Sikorska z domu Zubczewska (ur. 2 lutego 1888 w Terespolu, zm. 1 lutego 1972 w Leatherhead) – polska działaczka społeczna, żona premiera gen. Władysława Sikorskiego.

Helena Sikorska
Data i miejsce urodzenia 2 lutego 1888
Terespol
Data i miejsce śmierci 1 lutego 1972
Leatherhead
Narodowość polska
Małżeństwo Władysław Sikorski
Dzieci Zofia Leśniowska
Krewni i powinowaci Olga i Julian Zubczewski (przybrani rodzice)

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Urodziła się 2 lutego 1888 w Terespolu[1]. W dzieciństwie została adoptowana przez osiadłych w Zakopanem Olgę i Juliana Zubczewskiego, który był dyrektorem[2][3] seminarium nauczycielskich w Tarnopolu[4], Rzeszowie[2][5]. Jej przyrodnim bratem był rtm. Stefan Zubczewski (ur. 1893)[6][7]. W 1898 u Zubczewskich zamieszkał uczeń I klasy Władysław Sikorski. W 1899 wszyscy przenieśli się do Lwowa[8], gdzie J. Zubczewski został dyrektorem Seminarium Nauczycielskiego Żeńskiego we Lwowie[2]

W 1909 Władysław Sikorski podjął pracę w departamencie budowli wodnych Namiestnictwa we Lwowie[9]. W tym samym roku oboje wzięli ślub[10]. 2 marca 1912 urodziło się ich jedyne dziecko – córka Zofia[11]. W okresie od 16 grudnia 1922 do 26 maja 1923 i od 30 września 1939 do 4 lipca 1943 Sikorski sprawował funkcję premiera.

Po zakończeniu II wojny światowej Helena Sikorska pozostała na emigracji, ale nie brała udziału w życiu politycznym, tylko zajmowała się działalnością społeczną. Była m.in. honorowym członkiem Związku Polek w Ameryce. Po wojnie przekazała dokumenty i pamiątki po mężu nowo powstałemu Instytutowi Polskiemu i muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie.

W czerwcu 1963 trwały przygotowywania do obchodów 20. rocznicy śmierci gen. Sikorskiego. Kiedy prasa w Londynie zamieściła program uroczystości, Helena Sikorska wystosowała list do gen. Władysława Andersa, w którym stwierdziła, że nie życzy sobie, aby składał kwiaty i przemawiał nad grobem jej męża, gdyż jej zdaniem przyczynił się on do śmierci Sikorskiego[12].

Śmierć i pogrzebEdytuj

Helena Sikorska zmarła 1 lutego 1972 w Leatherhead[13]. Pierwotnie tam została pochowana[13]. Chciała być pochowana u boku rodziców w Zakopanem. Ostatnią wolę Sikorskiej spełnił jej szwagier – pułkownik Marceli Kycia, który mieszkał w Londynie. Dzięki przychylności władz PRL i pomocy szefa URM-u Janusza Wieczorka[14], Marceli Kycia mógł przyjechać z prochami Heleny Sikorskiej do Polski. Służba Bezpieczeństwa, wiedząc, że na uroczystościach mają pojawić się delegacje z kraju i emigracji, obawiała się przerodzenia się pogrzebu w demonstrację polityczną, dlatego kontrolowała zarówno przygotowania, jak i sam przebieg pogrzebu. 7 lipca 1972 opracowano szczegółowy plan operacji: w razie potrzeby przemówienia miały być nagrywane na taśmach magnetofonowych, a zdjęcia fotograficzne miały udokumentować przemarsz konduktu i uroczystości. SB obawiały się ewentualnego przemówienia sufragana krakowskiego Juliana Groblickiego. Prochy Heleny Sikorskiej zostały pochowane w sobotę 8 lipca 1972 w grobowcu rodzinnym Juliana i Olgi Zubczewskich na Nowym Cmentarzu w Zakopanem[2]. W uroczystościach żałobnych uczestniczyło trzech biskupów, a ze strony władz cywilnych brał udział przewodniczący Prezydium MRN, Lech Bafla[14]. Nad grobem przemawiał m.in. gen. Mieczysław Boruta-Spiechowicz[14][15].

PrzypisyEdytuj

  1. W. Korpalska, Władysław Eugeniusz Sikorski. Biografia polityczna, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1981, s. 16.
  2. a b c d Sikorskich Republika Pl. Helena Zubczewska-Sikorska - żona generała. sikorskich.republika.pl. [dostęp 2016-05-22].
  3. Jerzy Majka: Generał Władysław Sikorski. loustrzyki.edu.pl. s. 2. [dostęp 2016-05-22].
  4. Władysław Zajączkowski: C. K. Szkoła Politechniczna we Lwowie. Rys historyczny jej założenia i rozwoju, tudzież stan jej obecny. Lwów : nakładem Szkoły Politechnicznej, 1894, s. 284.
  5. Jerzy Majka: Generał Władysław Sikorski. loustrzyki.edu.pl. s. 2. [dostęp 2016-05-22].
  6. Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1934, s. 727.
  7. Utwór Janusza Szubera pt. 69/17, zob. Janusz Szuber: Powiedzieć. Cokolwiek. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2011, s. 66-67. ISBN 978-83-08-04582-4.
  8. W. Korpalska: Władysław Eugeniusz Sikorski. Biografia polityczna. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1981, s. 15-16.
  9. P. Wróbel, Władysław Sikorski, premier Rzeczypospolitej 16 XII 1922 - 26 V 1923 w: Prezydenci i premierzy Drugiej Rzeczypospolitej, red. A. Chojnowski, Wrocław-Warszawa-Kraków, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1992, s. 188.
  10. Jerzy Majka: Generał Władysław Sikorski. loustrzyki.edu.pl. s. 4. [dostęp 2016-05-22].
  11. W. Korpalska, Władysław Eugeniusz Sikorski. Biografia polityczna, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1981, s. 27.
  12. D. Baliszewski, Zbrodnia bez zbrodniarza, "Wprost" 26/2007 (1279)
  13. a b Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 22, s. 109-118, Czerwiec 1972. Koło Lwowian w Londynie. 
  14. a b c O lwowianach, Lwowie, Małopolsce Wsch. i Wołyniu. Pogrzeb Helena Sikorskiej. „Biuletyn”. Nr 23, s. 58, Grudzień 1972. Koło Lwowian w Londynie. 
  15. P. Litka: Pogrzeb pod specjalnym nadzorem. Tygodnik Powszechny / tygodnik.onet.pl, 2009-07-07. [dostęp 2018-10-08].

Linki zewnętrzneEdytuj