Otwórz menu główne

Józef Zajączkowski

polski fotograf, naczelnik Łodzi w powstaniu styczniowym

Józef Zajączkowski (ur. 23 lipca 1816 w Krakowie, zm. 3 października 1905 tamże) – malarz, fotograf, właściciel zakładu fotograficznego czynnego w Łodzi w latach 1862–1863 a wcześniej w Zgierzu, naczelnik miejski Łodzi w czasie powstania styczniowego[1].

Józef Zajączkowski
Data i miejsce urodzenia 23 lipca 1816
Kraków
Data i miejsce śmierci 3 października 1905
Kraków
Zawód, zajęcie fotograf, malarz

BiogramEdytuj

Fotografii uczył się w Warszawie u Karola Beyera, a od 1858 r. prowadził własny zakład fotograficzny w Zgierzu[2].

Zakład w Łodzi prowadził od połowy 1862 r. do lata 1863 r., początkowo przy Nowym Rynku 8, a po kilku miesiącach przy ul. Konstantynowskiej (obecnie ul. Legionów) 5. W dotychczasowej literaturze, podkreślającej jego działalność patriotyczną, niekiedy uznawany jest za pierwszego fotografa, który pracował w Łodzi. Niesłusznie, bowiem kiedy wiosną 1862 r. przeniósł się do Łodzi, czynny był tu już od roku zakład fotograficzny Dominika Zonera[3].

20 października 1862 r. jako aktywny uczestnik organizacji spiskowej przygotowującej powstanie styczniowe został mianowany tajnym powstańczym naczelnikiem miasta. W obawie przed aresztowaniem, przedostał się przez kordon graniczny w końcu sierpnia 1863 r. z Królestwa Polskiego (zabór rosyjski) do Galicji (zabór austriacki) i osiadł w Krakowie.

Od 2 października 1863 r. znana jest jego działalność jako fotografa w Krakowie w „Hotelu Narodowym” przy ul. Poselskiej 22. W 1865 r. wydał drukiem album Grobowce, pomniki i trumny królów polskich w Krakowie zawierający 29 zdjęć, które sam wykonał. Zakład prowadził jeszcze w 1876 r., kiedy 29 sierpnia ogłaszał na łamach miejscowej prasy, że poszukuje kopisty. W 1878 r. pracował w Rzeszowie, skąd wysłał 21 sierpnia 1878 r. list do innego fotografa polskiego, Walerego Rzewuskiego. Następnie do 1886 r. prowadził zakład fotograficzny w Jaśle.

Miał syna Józefa, fotografa (ur. 23 grudnia 1841 w Rzeszowie, zm. 1906 w Jaśle).

PrzypisyEdytuj

  1. Organizacja władz powstańczych w roku 1863 [Spis obejmuje Komitet Centralny oraz naczelników wojennych i cywilnych powiatów z województw: mazowieckiego, podlaskiego, lubelskiego, sandomierskiego, krakowskiego, kaliskiego, płockiego, augustowskiego, wileńskiego, kowieńskiego, grodzieńskiego, mińskiego, mohylewskiego, witebskiego, kijowskiego, wołyńskiego, podolskiego oraz z Galicji, Wielkopolski i Prus Zachodnich. AGAD, nr zespołu 245, s. 3.
  2. Jerzy Koziński, Fotografia krakowska w latach 1840-1914, Kraków 1978, s. 139.
  3. Jacek Strzałkowski, Historia fotografii w Łodzi do 1944 roku, Łódź: Jacek Strzałkowski, 1996, s. 108, ISBN 83-906647-2-0, OCLC 750668362.

BibliografiaEdytuj

  • St. Płoski, [w:] Spiskowcy i partyzanci 1863 roku, oprac. pod red. Stefan Kieniewicz, Warszawa: PWN, 1967, s. 160.
  • Helena Duninówna, Kwiaty wśród dymów, Łódź: Wydawnictwo Łódzkie, 1969, s. 97.
  • Ludwik Waszkiewicz, Józef Zajączkowski pierwszy fotograf łódzki i powstaniec, „Dziennik Łódzki. Panorama” 1957 (24 lutego), s. 2.
  • Wacław Pawlak, W atelier Zajączkowskiego i gdzie indziej, „Odgłosy” 1978, nr 21, s. 6.
  • Wacław Pawlak Patrząc na starą fotografię [w:] Patrząc na starą fotografię, Łódź: Wydawnictwo Łódzkie.
  • Jerzy Koziński, Fotografia krakowska w latach 1840-1914, Kraków 1978, s. 139, 154.
  • Krzysztof Ruszel, Zakład fotograficzny Józefa Zajączkowskiego w Rzeszowie, „Małopolski Przegląd Fotograficzny” 1992, nr 1, s. 12-13.
  • Mirosław Zbigniew Wojalski, Fotografowie w Łodzi [w:] Działo się w Łodzi…, wyd. II, Łódź: ZORA, 1996, s. 75-86, ​ISBN 83-86699-00-0​.
  • Ignacy Płażewski, Spojrzenie w przeszłość polskiej fotografii, Jan Sunderland, Jerzy Płażewski, Warszawa: PIW, 1982, ISBN 83-06-00100-1, OCLC 830297466.