Jakszini

(Przekierowano z Jakszi)

Jakszini, jakszi (sanskryt याक्षिणि, याक्षि) – klasa przyjaznych boginek w mitologii indyjskiej. Jakszini są żeńskimi odpowiednikami jakszów, razem z nimi występując w orszaku Kubery, boga bogactwa. Podobnie jak jakszowie, opiekują się ukrytymi skarbami. Jakszi związane są z kultem przyrody i płodności, dotknięciem dłonią lub stopą drzewa mogą sprawić, że zakwitnie i wyda owoce[1].

Jakszi. X w., Sztuka Mathury. Muzeum Guimet.


KultEdytuj

  • Nagardżuna tantryk, mistrz buddyzmu Diamentowej Drogi żyjący w VIII w n.e., wielbiąc przez 12 lat jakszini zamieszkującą drzewo figowca, zyskał objawienie wiedzy o alchemii i nieśmiertelności [2] .


Jakszinie w sztuce indyjskiejEdytuj

 
Jakszi z Ellory
 
Jakszi w Hampi

Postacie jaksziń stanowią częsty motyw dekoracyjny w sztuce starożytnej, np. w Bharhut, Sańći i Mathurze. Wykształcił się określony kanon przedstawiania jakszini jako młodej, nagiej kobiety o zmysłowych kształtach i uśmiechniętej twarzy, stojącej pod drzewem w wygiętej pozie, zwanej tribhanga. Najbardziej znanym przedstawieniem jakszini jest postać z bramy w Sańći.

PrzypisyEdytuj

  1. Andrzej Jakimowicz: Sztuka Indii. Wyd. 1. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 34. ISBN 83-214-0829-X.
  2. Mircea Eliade Alchemia azjatycka, s.68

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj