Otwórz menu główne

Lech Wałęsa – idea i historia

Lech Wałęsa – idea i historia : biografia polityczna legendarnego przywódcy „Solidarności” do 1988 roku – książka autorstwa Pawła Zyzaka, opublikowana przez wydawnictwo Arcana w 2009 roku. Biografia Lecha Wałęsy napisana w języku polskim. W 2010 roku książka została wyróżniona Nagrodą Literacką im. Józefa Mackiewicza[1][2].

Lech Wałęsa – idea i historia. Biografia polityczna legendarnego przywódcy „Solidarności” do 1988 roku
Autor Paweł Zyzak
Tematyka historia najnowsza Polski
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Kraków
Język polski
Data wydania 2009
Wydawca Arcana

Spis treści

WarsztatEdytuj

Książka została oparta na pracy magisterskiej, obronionej w czerwcu 2008 roku, której opiekunem był Andrzej Nowak, a recenzentem prof. Zdzisław Zblewski[3]. Praca oparta była na kilkuset źródłach publikowanych, a ponadto na materiałach archiwalnych oraz wywiadach z 53 osobami, z których 13 zastrzegło sobie anonimowość, podając nazwisko wyłącznie na potrzeby archiwum autora[3].

Na etapie przygotowania publikacji Pawłowi Zyzakowi nie udało się, pomimo wysyłanej korespondencji, uzyskać zgody na rozmowę z Lechem Wałęsą. Zamiast tego współpracownicy prezydenta zaproponowali mu udział w przygotowaniu autobiografii Wałęsy[4].

OpinieEdytuj

Zdaniem promotora pracy magisterskiej, w chwili wydania książki nie było innej publikacji, z której można by poznać więcej informacji na temat Lecha Wałęsy[3]. Maciej Urbanowski z jury Nagrody Literackiej im. Józefa Mackiewicza wskazał, że książka idealnie pasuje do motta nagrody „Jedynie prawda jest ciekawa” oraz wspomniał, że od 1989 roku nie zdarzyło się, żeby jakaś publikacja i jej autor byli aż tak mocno zwalczani. Podkreślał także, że publikację cechuje wyjątkowe dążenie do prawdy, którą autor stara się konsekwentnie prezentować (gromadząc dowody, przepytując świadków), nawet wobec kontrowersji związanych z tematem jego książki[1]

Zdaniem Piotra Semki, publikacja nie jest wolna od wad i chętniej daje głos jego antagonistom niż zwolennikom, lecz także uświadamia czytelnikowi, w jak wielu naprawdę ważnych sprawach nie zadawano Wałęsie zbyt uporczywych pytań[4]. Jego zdaniem, wiele faktów dotyczących osoby Wałęsy nie było w ogóle wcześniej prezentowanych lub wcześniejsi autorzy opierali się na jego deklaracjach bez ich weryfikacji'[4]. Semka zauważa także, że dzieło Zyzaka imponuje objętością i ilością użytych źródeł oraz relacji świadków. Jednocześnie zauważa, że Zyzak cytując wypowiedzi, które mogą uchodzić za kontrowersyjne, nie podsumowuje ich, ani nie osądza ich prawdziwości, a także zdarza mu się mieszać wizerunki społeczne oraz cytować naiwne wnioski[4].

Zdaniem Andrzeja Stankiewicza autor nie potrafił ukryć niechęci do Lecha Wałęsy i sięgał po domysły[5]. W innych opiniach krytykowano również fakt (zdaniem Nowaka w sposób nadmierny), że „autor oparł się na materiałach anonimowych”, pomijając wykorzystanie innych, znacznie liczniejszych i udokumentowanych źródeł[3], a wypowiedzi nazywane fałszywie anonimowymi są jedynie zastrzeżonymi, gdyż pochodzą od osób znanych autorowi z nazwiska, które jednak nie zgodziły się na ujawnianie swojej tożsamości w książce. Autor potwierdził te informacje[3].

Z kolei według Piotra Gontarczyka, współautora monografii SB a Lech Wałęsa (2008), książka Zyzaka to nadmierne urologiczne pasje Zyzaka, a nie biografia polityczna Lecha Wałęsy. Gontarczyk zarzuca Zyzakowi niedbałość, podawanie informacji o wątpliwej wartości, brak weryfikacji danych, opieranie się na nieznanych źródłach[6].

Sam Lech Wałęsa, odnosząc się do wątków prywatnych w pracy Zyzaka, stwierdził że to barbarzyństwo, chamstwo i bezczelność[5] i to co zrobił ten gówniarz, nie mieści się w pale[7]. Wałęsa wspomniał, że 99 procent faktów to wyłącznie pomówienia i urojenia, a także szydził z nazwiska autora pisząc Gzygzak[8].

Procesy sądowe dotyczące książkiEdytuj

W marcu 2010 krakowski sąd rozpatrujący sprawę o zniesławienia (wniesioną przez córkę Lecha Wałęsy, Annę Domińską) przeciw wydawcy książki, wydał w pierwszej instancji wyrok nakazujący wydawcy złożenie przeprosin i nałożył na wydawcę karę grzywny. W uzasadnieniu wyroku zwrócono uwagę, że jeśli Instytut Pamięci Narodowej stwierdził, że nie ma żadnych podstaw do nazywania Wałęsy „TW Bolek”, określanie go tak w książce jest niezgodne z prawdą[9][10][11]. Sąd natomiast oddalił powództwo w części dotyczącej zakazu rozpowszechniania książki[12] i podkreślił prawo jej autora do cytowania wypowiedzi innych osób[9].

W lipcu tego samego roku sąd apelacyjny zmienił powyższy wyrok, uznając, że nie ma potrzeby dokonywania przeprosin ani zapłaty grzywny z uwagi na fakt, że dobra powódki nie zostały naruszone[13], choć podkreślił w uzasadnieniu, że powinnością autora było poinformować w książce o wyroku sądu lustracyjnego oczyszczającego Lecha Wałęsę z zarzutu bycia współpracownikiem SB[14]. Równocześnie sąd kosztami postępowania obciążył Annę Domińską[15]. Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej[16].

Ponadto w styczniu 2010 roku sąd pierwszej instancji, a w maju 2010 roku sąd apelacyjny oddaliły pozwy adwokata Domińskiej mecenasa Ryszarda Rydygiera, również uznając, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda[17].

PrzypisyEdytuj

  1. a b (bart): Paweł Zyzak nagrodzony za książkę o Wałęsie. wp.pl, 11 listopada 2010. [dostęp 12 listopada 2010].
  2. Nagroda główna w 2010 roku (pol.). jozef-mackiewicz.pl. [dostęp 2013-10-30].
  3. a b c d e „Nie ma lepszej biografii Wałęsy”. TVN24.pl, 2009-04-01. [dostęp 2010-07-17].
  4. a b c d Piotr Semka: Tajemnice Wałęsy. Rp.pl, 2009-03-21. [dostęp 2010-07-17].
  5. a b Andrzej Stankiewicz: Kolejna książka zarzuci Wałęsie nieślubne dziecko (pol.). Newsweek, 09-06-2008.
  6. Piotr Gontarczyk: Biografia nieodpowiedzialna. Rzeczpospolita, 2009-03-29. [dostęp 2010-07-17].
  7. Jerzy Jachowicz: Wałęsa: To gówniarstwo nie mieści się w pale. Dziennik.pl, 2009-04-01. [dostęp 2011-02-03].
  8. „67-letni facet o nazwisku Wałęsa przedrzeźnia 25-letniego faceta”. onet.pl, 2010-04-01. [dostęp 2011-02-03].
  9. a b Córka Wałęsy po wyroku: Nie można obrażać taty. TVN24.pl, 2010-03-19. [dostęp 2010-07-17].
  10. Obserwatorium Wolności Mediów w Polsce
  11. Wyrok ws. książki Pawła Zyzaka
  12. Proces za książkę Zyzaka, Rzeczpospolita z dnia 9 marca 2010 Nr 57 (8568), ISSN 0208-9130, s. A8.
  13. Nie będzie przeprosin za książkę o Wałęsie. TVN24.pl, 2010-07-15. [dostęp 2010-07-17].
  14. Nie będzie przeprosin dla Wałęsówny za książkę Zyzaka. Wprost 24, 2010-07-15. [dostęp 2010-07-17].
  15. Paweł Zyzak nie musi przepraszać córki Lecha Wałęsy, Polskie Radio, 15 lipca 2010
  16. Możliwy kolejny pozew za książkę Zyzaka o Wałęsie. wp.pl, 16 czerwca 2011. [dostęp 16 czerwca 2011].
  17. Uraziła go książka o Wałęsie. Sądu nie przekonał. TVN24.pl, 2010-05-11. [dostęp 2010-07-17].