Marek Sanak

polski genetyk i biolog molekularny

Marek Jan Sanak (ur. 24 listopada 1958 w Krakowie) – polski genetyk i biolog molekularny, profesor nauk medycznych, członek Polskiej Akademii Umiejętności

Marek Sanak
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 24 listopada 1958
Kraków
Zawód, zajęcie genetyk
biolog molekularny

Wykładowca akademicki, kierownik Zakładu Biologii Molekularnej i Genetyki Klinicznej Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierownik Zakładu Diagnostyki Biochemicznej i Molekularnej Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, Pełnomocnik Rektora UJ ds. nauki i rozwoju w Collegium Medicum.

Laureat Lancet Invesigators Award za badania nad astmą oskrzelową prowadzone wspólnie z Andrzejem Szczeklikiem (1997).

ŻyciorysEdytuj

Syn Stanisława Sanaka i Marii Sanak z domu Policht, sędzi Naczelnego Sądu Administracyjnego. W 1977 roku ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego, a w 1983 z wyróżnieniem studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Krakowie[1][2].

W 1983 roku rozpoczął pracę jako młodszy asystent w Zakładzie Genetyki Medycznej Instytutu Pediatrii w Krakowie. W 1988 roku odbył trzymiesięczny staż naukowy na Uniwersytecie Harvarda. W 1991 uzyskał roczne stypendium Ministerstwa Badań Naukowych i Technologii Republiki Francji, w jednostce U-12 Instytutu Badań Medycznych (INSERM) znajdującego się w Szpitalu Neckera w Paryżu, kierowanego przez Arnolda Munnicha i Marie-Claude Hors-Caylę.

W 1989 uzyskał z wyróżnieniem II stopień specjalizacji w dziedzinie pediatrii. Przez kilkanaście lat pracował jako pediatra.

Doktoryzował się w 1993 roku na Uniwersytecie Jagiellońskim pod kierunkiem Jacka J. Pietrzyka[a]. W latach 1993–2005 pracował jako adiunkt w Instytucie Farmakologii PAN w Krakowie, w Zakładzie Biochemii Mózgu prowadzonym przez Jerzego Vetulaniego. Od 1995 pracował równocześnie jako adiunkt w Klinice Alergii i Immunologii oraz jako Kierownik Pracowni Biologii Molekularnej II Katedry Chorób Wewnętrznych Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego[1].

W 1997 roku przez dwa miesiące przebywał w Szwajcarskim Instytucie Alergii i Astmy w Davos, filii Uniwersytetu w Zurychu. W 1998 ponownie wizytował na Uniwersytecie Harvarda, gdzie też spędził dwa miesiące.

Stopień doktora habilitowanego nauk medycznych w zakresie genetyki klinicznej uzyskał w 2001 roku[b]. W 2005 roku uzyskał specjalizację z genetyki klinicznej, a w 2007 roku – specjalizację z laboratoryjnej genetyki medycznej.

W 2007 roku uzyskał tytuł profesora nauk medycznych[2]. Od 2008 roku jest kierownikiem Zakładu Diagnostyki Biochemicznej i Molekularnej Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie. Równocześnie, od 2009 kieruje Zakładem Biologii Molekularnej i Genetyki Klinicznej Wydziału Lekarskiego CMUJ. Został wybrany na funkcję Pełnomocnika Rektora UJ ds. nauki i rozwoju w CMUJ na kadencję 2016–2020.

Opublikował jako autor lub współautor ponad dwieście trzydzieści oryginalnych prac badawczych w recenzowanych czasopismach naukowych[3]. Był autorem odkrycia polimorfizmu genetycznego regionu promotorowego genu syntazy leukotrienu C4. Współuczestniczył w ustaleniu związku między nadekspresją genetyczną powodowaną obecnością zmienionego allela tego genu a nadprodukcją leukotrienów cysteinylowych w astmie oskrzelowej. Za tę ostatnią pracę wraz z Andrzejem Szczeklikiem otrzymał w 1997 roku Lancet Invesigators Award przyznawaną przez czasopismo The Lancet.

Sanak jest aktywnym nauczycielem akademickim. Od 2003 roku wykłada w Studium Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 2005 roku prowadzi kurs dla słuchaczy Wydziału Biotechnologii UJ. Od 2006 roku prowadzi również zajęcia dla studentów Wydziału Lekarskiego i Szkoły Medycznej dla Obcokrajowców CMUJ. Pod jego opieką promotorską ukończone zostało czternaście przewodów doktorskich[2].

Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego (od 1986), Polskiego Towarzystwa Genetyki Człowieka (od 1997) i Europejskiego Towarzystwa Badań w Pediatrii (ESPR, od 1990). Jest również aktywnym członkiem Europejskiego Towarzystwa Badań Klinicznych (ESCI), którego w latach 2003–2004 byłem wiceprzewodniczącym.

 
Marek Sanak (2015)

Od 2003 roku jest członkiem Rady Naukowej Instytutu Farmakologii PAN. W 2006 roku został wybrany do Rady Naukowej School of Medicine in English Collegium Medicum UJ. Od 2007 jest członkiem Interdyscyplinarnego Centrum Bioetyki UJ oraz Komitetu Nauk Fizjologicznych i Farmakologicznych Polskiej Akademii Nauk.

Jest członkiem Rady Redakcyjnej miesięcznika Medycyna Praktyczna, oraz najwyżej notowanego europejskiego czasopisma alergologicznego Allergy, a także najstarszego polskiego czasopisma przyrodniczego Wszechświat. Zasiada w Radzie Programowej Festiwalu Nauki i Sztuki w Krakowie.

W 2008 roku został wybrany na członka korespondenta Polskiej Akademii Umiejętności. Został wybrany wicedyrektorem Wydziału V Lekarskiego PAU. Moderował też dyskusje w ramach Kawiarni Naukowej PAU.

Żonaty z Iwoną, konsultantem wojewódzkim w dziedzinie stomatologii dziecięcej. Ich córka Katarzyna Sanak-Kosmowska (ur. 1984) jest doktorem nauk ekonomicznych, zawodowo związaną z Uniwersytetem Ekonomicznym w Krakowie.

NagrodyEdytuj

  • Lancet Invesigators Award czasopisma The Lancet (1997);
  • Nagroda indywidualna Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej za wybitne osiągnięcia naukowe w dziedzinie biologii molekularnej (1999);
  • Nagroda Rektora UJ za osiągnięcia dydaktyczne (2010);
  • Laur Jagielloński (2012)[4];
  • Wyróżnienie dla najlepszego wykładowcy przyznane przez studentów sześcioletniego programu Szkoły Medycznej dla Obcokrajowców Wydziału Lekarskiego UJ CM (2013)[5];
  • Nagroda „Pro Arte Docendi” (2014)[6].

UwagiEdytuj

  1. Na podstawie rozprawy Czasowo przestrzenna analiza wad wrodzonych u dzieci w województwie miejskim krakowskim z uwzględnieniem rozkładu zanieczyszczeń atmosferycznych metalami ciężkimi.
  2. Na podstawie rozprawy Zmienność genetyczna syntazy leukotrienu C4 w astmie oskrzelowej.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Andrzej Michał Kobos: Po drogach uczonych. T. 5. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 2012, s. 317–335. ISBN 978-83-7676-127-5.
  2. a b c Marek Sanak w bazie Ludzi nauki. nauka-polska.pl. [dostęp 11 lutego 2016].
  3. Wykaz prac Marka Sanaka w bazie PubMed. National Institutes of Health. [dostęp 17 czerwca 2019].
  4. Laur Jagielloński (pol.). Uniwersytet Jagielloński. [dostęp 2016-06-02].
  5. Graduation Day 2013 (pol.). Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 6 października 2014].
  6. Łukasz Wspaniały: Wyróżnienia dla wybitnych nauczycieli akademickich (pol.). Uniwersytet Jagielloński, 18 grudnia 2014. [dostęp 10 marca 2015].