Otwórz menu główne
Korpus płużny pługa konnego: 6-lemiesz, 7-odkładnica
B – odkładnica

Odkładnica – część korpusu płużnego służąca do odwracania i odkładania skib podciętych przez lemiesz do poprzednio wyoranej bruzdy z jednoczesnym kruszeniem i mieszaniem gleby[1][2].

Odkładnica składa się z piersi i skrzydła[2]. Elementem odkładnicy, który odcina skibę od ściany bruzdy, jest krawędź odcinająca[2].

Odkładnice wykonywane są z blachy ze stali węglowej lub węglowo-manganowej, a także z blachy trójwarstwowej (pancernej)[2]. W przypadku orek płytkich, średnich i głębokich grubość odkładnic powinna wynosiś 6–8 mm, zaś bardzo głębokich – najczęściej 10 mm[2].

Dół odkładnicy połączony jest za pomocą słupicy z lemieszem, tworząc z nim jednolitą powierzchnię roboczą[3]. Przed odkładnicą, w jej górnej części, może zostać przykręcony ścinacz listwowy, odcinający górną część skiby i wrzucający ją na dno bruzdy w celu lepszego przyorania[4]. Nad odkładnicą może zostać umieszczony zgarniacz, który zgarnia z powierzchni pola do bruzdy resztki pożniwne[5].

Rodzaje odkładnicEdytuj

Podstawowe rodzaje odkładnicEdytuj

  • cylindryczna, stanowiąca wycinek powierzchni cylindra o osi ustawionej pod dość dużym kątem w stosunku do kierunku ruchu pługa, dobrze krusząca i mieszająca skibę, lecz słabo odwracająca ją; nadaje się na gleby lekkie[1]
  • kulturalna (cylindroidalna) o dolnej części wygiętej cylindrycznie, a górnej śrubowato ku przodowi, dostatecznie krusząca skibę i ją odwracająca; stosowana na glebach kulturalnych, zwłaszcza do orek siewnych[1]
  • półśrubowa, mająca górną część wydłużoną i bardziej śrubowato wygiętą niż kulturalna, dzięki czemu lepiej odwraca skibę, lecz gorzej ją kruszy; nadaje się do orki różnych gleb, w tym także poprzerastanych korzeniami roślin[1]
  • śrubowa, jeszcze bardziej wydłużona i skręcona niż półśrubowa, dzięki czemu obraca skibę prawie o 180 stopni; służy do zaorywania głównie gleb zadarnionych, np. łąk[1]
  • pasmowa, utworzona z płaskowników odpowiednio wygiętych i połączonych z korpusem płużnym, z reguły w sposób rozłączny; ze względu na małą podatność na zapychanie się stosowana jest do orek na glebach ciężkich i torfowych.
  • ażurowa, w której wycięto szczeliny; zastosowanie podobne do pasmowej[1]
  • romboidalna, kształtem zbliżona do cylindrycznej, lecz o nieco innej budowie korpusu, umożliwiająca skrawanie narożnika calizny, przez co powiększa się przekrój bruzdy, a to z kolei sprawia, że ugniatanie kołami ciągnika odłożonej skiby jest mniejsze[1]

Rodzaje ze względu na kształtEdytuj

Ze względu na kształt powierzchni roboczej odkładnice dzielą się na cztery podstawowe typy:

  • cylindryczna
  • cylindroidalna
  • półśrubowa
  • śrubowa[2]

Rodzaje ze względu na zwartośćEdytuj

Pod względem zwartości powierzchni roboczej odkładnice dzielą się na:

  • jednolite (powierzchnia zwarta bez wycięć)
  • ażurowe (posiadające szczeliny), mogą mieć konstrukcję trwałą lub posiadać wymienne elementy[2]

Rodzaje ze względu na stromośćEdytuj

Odkładnice można podzielić ze względu na tzw. stromość, czyli współczynnik wybiegu odkładnicy (odległość w poziomie między przodem odkładnicy, a jej najwyższym punktem) do jej wysokości:

  • stroma – współczynnik 0,7–0,8; cylindryczna, rzadziej cylindroidalna
  • normalna – współczynnik 0,8–1,0; cylindroidalna i półśrubowa
  • leżąca – współczynnik 1,0–1,3 (rzadziej do 1,4); cylindroidalna, półśrubowa i śrubowa[2]

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Zimny 2003 ↓, s. 133.
  2. a b c d e f g h Marks 1997 ↓, rozdz. 1.3.4.
  3. Marks 1997 ↓, rozdz. 1.3.2.
  4. Marks 1997 ↓, rozdz. 1.4.1.
  5. Waszkiewicz i Kuczewski 1998 ↓, s. 16.

BibliografiaEdytuj

  • Norbert Marks: Maszyny rolnicze. Cz. 1, Maszyny do uprawy, pielęgnacji, nawożenia, siewu, sadzenia i ochrony roślin. Kraków: Wydawnictwo Akademii Rolniczej w Krakowie, 1997. ISBN 83-86524-18-9.
  • Czesław Waszkiewicz, Józef Kuczewski: Maszyny rolnicze. Cz. 1, Maszyny i urządzenia do produkcji roślinnej. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1998. ISBN 83-02-06052-6.
  • Lesław Zimny: Encyklopedia ekologiczno-rolnicza. Wrocław: Wydawnictwo Akademii Rolniczej we Wrocławiu, 2003. ISBN 83-87866-79-2.