Panienki znad Sekwany

obraz Gustave’a Courbeta

Panienki znad Sekwany (Dziewczęta nad brzegiem Sekwany, fr.Les Demoiselles des bords de la Seine) – obraz olejny francuskiego malarza Gustave’a Courbeta. Mniejsza z wersji obrazu znajduje się w National Gallery w Londynie, a większa w Petit Palais w Paryżu. Wersja z Londynu uważana jest za jeden ze szkiców olejnych do właściwego obrazu lub kopię wykonaną przez nieznanego artystę[1][2].

Panienki znad Sekwany
Les Demoiselles des bords de la Seine
Ilustracja
Autor

Gustave Courbet

Data powstania

1856-57

Medium

olej na płótnie

Wymiary

174 × 206 cm

Miejsce przechowywania
Miejscowość

Paryż

Lokalizacja

Petit Palais

Panienki znad Sekwany
Les Demoiselles des bords de la Seine
Ilustracja
Autor

Gustave Courbet

Data powstania

1856-57

Medium

olej na płótnie

Wymiary

96,5 x 130 cm

Miejsce przechowywania
Miejscowość

Londyn

Lokalizacja

National Gallery

Opis obrazu edytuj

Na obrazie przedstawiono dwie młode kobiety leżące na trawie u stóp drzewa. W tle widać rzekę z przycumowaną do brzegu łodzią. Jedna z dziewcząt zdjęła spódnicę i podłożyła ją sobie pod głowę, na dłoniach ma rękawiczki. Stroje postaci oddane są z dużą starannością świadczącą o doświadczeniu i klasie artysty, malarz uchwycił różne odcienie bieli, załamania materiału, delikatne wzory na niedbale przerzuconym przez postać szalu. Z podobną dokładnością namalowany jest bukiet w ręku jednej z dziewcząt, kapelusz porzucony pod drzewem i kwiaty pośród trawy. Tło zostało potraktowane w sposób bardziej swobodny, zbliżony do szkicu, zwraca tu jednak uwagę starannie dobrane zestawienie kolorystyczne głębokiej zieleni listowia oraz różnych odcieni błękitu wody i nieba[2][3][4].

Odbiór obrazu edytuj

Zarówno nieformalny strój dziewczyny na pierwszym planie jak i leżenie w miejscu publicznym, na terenie rodzinnych przechadzek, było wyzwaniem rzuconym tradycyjnej moralności. Swobodne zachowanie osób na obrazie sugeruje, że są prostytutkami. Podobnie porzucony w łodzi męski kapelusz może być aluzją do tego, że kobiety nie przypłynęły tutaj same, i że w pobliżu są ich partnerzy. Bukiet kwiatów w rękach jednej z dziewczyn odczytywano jako symbol utraconego dziewictwa.

Oburzenie pierwszych widzów oglądających dzieło wzbudzały również twarze postaci na obrazie- rozleniwione, senne, namiętne i uwodzicielskie. Malarz nie idealizował ciał swoich bohaterek tak jak wymagały tego reguły malarstwa akademickiego. Ponadto wbrew przyjętym zwyczajom na płótnie dużego formatu zarezerwowanym dla obrazów o treści biblijnej, mitologicznej czy historycznej umieścił scenę ze zwykłego życia o prowokującej wymowie. Wprawdzie prostytucja w jego epoce była rozpowszechniona, a zajmowały się nią głównie sprzedawczynie i służące, jednak nikt przed nim nie przedstawił tego zjawiska w tak otwarty i wyzywający sposób[2][3][4].

Opinie współczesnych edytuj

Odczuwa się instynktowny lęk przed tymi istotami o namiętnościach to skupionych, to rozhukanych, a nigdy nie nasyconych... Jest w nich coś z wampirów, chciałoby się za cenę własnej krwi ugasić trawiący je ogień. Uciekajcie, jeśli miła wam wasza wolność, wasza ludzka godność, jeśli nie chcecie, by te istoty przemieniły was w zwierzę.[5]

Trzeba zobaczyć Panny na brzegu Sekwany: to przeciwieństwo Panien ze wsi. Panny ze wsi są cnotliwe; tamte wydane grzechowi. Omdlały wyraz, tłuste ciała, nieprzyzwoitość. Nie ma w tym obrazie nic zjednującego: skłania tylko do krytyki.[6]

Oh, te panny! Poryw, swoboda, radosne znużenie, swobodne ułożenie się, czego Manet nie zdołał oddać w swym Śniadaniu... Mitenki, koronki, załamujący się fałdami jedwab spódnic i odcienie rudego koloru... Wypukłość karków, krągłość ich ciał. Natura obeszła się z nimi po macoszemu (...) Pot, gorące perły... I jak to świetnie uchwycone! Równie doskonałe z tą ich tuszą, jak szczupła, smukła, racjonalna Olympia [Maneta]. Całkiem możliwe, że są to dwa najlepsze obrazy tego wieku.[5]

Przypisy edytuj

  1. nationalgallery. [dostęp 2021-12-27].
  2. a b c Gustave Courbet. Poznań: Oxford Educational sp. z o.o., 2007, seria: Wielka Kolekcja Sławnych Malarzy. ISBN 978-83-252-0073-2.
  3. a b gustave-courbet.com. [dostęp 2021-12-27].
  4. a b Encyklopedia. Malarze świata.. Warszawa: IMBIR, 2008, s. 106-107. ISBN 978-83-60334-74-4.
  5. a b Augustin de Butler. „Wielcy Malarze. Ich życie, inspiracje i dzieło.”, s. 14, 1999. Eaglemoss Polska sp. z o.o.. 
  6. opracowanie Pierre Courthion: Courbet w oczach własnych i w oczach przyjaciół. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1963, s. 72.