III Korpus Polski w Rosji: Różnice pomiędzy wersjami

drobne merytoryczne
(drobne merytoryczne)
(drobne merytoryczne)
'''III Korpus Polski na Wschodzie (w Rosji)''' - wyższy [[związek taktyczny]] [[Korpusy wschodnie|Wojska Polskiego w Rosji]] w czasie [[I wojna światowa|I wojny światowej]].
 
==Przyczyny powstania==
Urzędująca w Kijowie [[Ukraińska Centralna Rada|Centralna Rada]] spowodowała – swymi deklaracjami o nadaniach chłopom ukraińskim ziemi – masowe ataki na dwory ziemiaństwa (przeważnie polskiego). Ziemiaństwo oczekiwało nadejścia wojsk niemieckich, oczekiwało bowiem, że zaprowadzi porządek i zapobiegnie rzeziom. Stąd niechętny początkowo stosunek tej warstwy społeczności polskiej do prób tworzenia narodowej siły zbrojnej. Jednak z upływem czasu, gdy Niemcy nie nadchodzili, a ''pożoga'' coraz dotkliwiej pochłaniała polskie dwory, pałace i cukrownie, stosunbek ten jął się zwolna zmieniać. ''"Wobec memoriałów [[Ukraińska Centralna Rada|CRU]] nadających ziemie obywateli ziemskich miejscowym chłopom, a w związku z tym systematycznego niszczenia majątków na Ukrainie przez bandy, a zarazem tępienia ludności polskiej, instynktownie tamtejsze sfery ziemiańskie, mając niejednokrotnie swych synów i krewnych w wydzielających się z armii rosyjskiej oddziałach polskich, rozpoczęły akcję ściągania tych oddziałów do swych majątków celem ich obrony, tworząc oddziały milicji złożone z wojskowych Polaków"''<ref>Henryk Bagiński: ''Wojsko polskie na Wschodzie'', s.114</ref>. W tej sytuacji [[Naczelny Polski Komitet Wojskowy|Naczpol]] postanowił utworzyć korpus polski.
 
==Formowanie korpusu==
Początek formowania korpusu to rozkaz [[generał|gen. lejtnanta]] [[Eugeniusz de Henning-Michaelis|Eugeniusza de Henning-Michaelisa]] z dnia [[4 grudnia]] [[1917]] w sprawie koncentracji Wojsk Polskich na [[Ukraina|Ukrainie]]. Dowódcą III Korpusu zostaje gen. Eugeniusz de Henning - Michaelis. W skład korpusu weszły oddziały polskie na Ukrainie formowane dla obrony polskiej własności ziemskiej. Rozkaz był praktycznie nie do wykonania, ponieważ większość jego formacji było w rozproszeniu. Dodatkową trudnością były toczące się walki jednostek polskich z ukraińskimi.
 
Pomimo złożonej sytuacji przystąpiono do formowania Korpusu. Stan osobowy Korpusu to ok. 3000 żołnierzy. W dniach 24-[[27 grudnia]] zorganizowały się pierwsze jego oddziały. [[2 stycznia]] [[1918]] powstał Inspektorat Polskiej Siły Zbrojnej na Ukrainie, któremu podporządkowano [[I Korpus Polski w Rosji|I]] i [[II Korpus Polski w Rosji|II Korpus]]. [[8 lutego]] [[1918]] gen. de Henning - Michaelis opuścił zajmowany przez wojska sowieckie [[Kijów]] i przeniósł się do majątku Antoniny koło [[Starokonstantynów|Starokonstantynowa]], gdzie stacjonował szwadron 2. pułku ułanów ze składu [[I Korpus Polski w Rosji|I Korpusu]] oraz oddział samoobrony [[rotmistrz]]a Jaworskiego.
 
==Działania==
Poczynając od [[15 lutego]] przystąpił on, w oparciu o uzyskaną bazę, do działań mających na celu obronę polskiego stanu posiadania na Ukrainie. Jednocześnie zarządził koncentracje zorganizowanych już oddziałów na Ukrainie w rejonie Antonin i [[Winnica (miasto)|Winnicy]] oraz wydał decyzję o powołaniu w sensie militarno - organizacyjnym. ZwierzchnikiemZwierzchnikami politycznympolitycznymi nad formacjami III Korpusu byłbyli por.[[porucznik]] [[Władysław Raczkiewicz]], występujący w imieniu [[Rada Regencyjna|Rady Regencyjnej]] oraz [[Tadeusz Hołówko]] z ramienia [[POW]]. Na podstawie decyzji Raczkiewicza w Korpusie następują zmiany personalne. Dowódca zostaje gen. [[Aleksander Osiński]], szefem sztabu płk. [[Przemysław Barthel de Weydenthal|Barthel de Weydenthal]]. Korpus brał udział w walkach z oddziałami Czerwonej Gwardii wspólnie z jednostkami ukraińskimi. Dowództwo korpusu podejmowało próby porozumienia się z rządem [[Ukraińska Republika Ludowa|Ukraińskiej Republiki Ludowej]], ale wobec złożoności sytuacji do porozumienia nie doszło. Również umowa między III Korpusem, a dowództwem austriackim z [[22 czerwca]] [[1918]] nie została wprowadzona w życie.
 
==Kapitulacja==
Kres Korpusu nastąpił nocą z [[9 czerwca|9]] na [[10 czerwca]] [[1918]]. Jednostki polskie zostały otoczone przez przeważające siły dywizji austriackich. Wobec takiej sytuacji dowództwo polskie podjęło decyzję o niepodejmowaniu walki i podpisało kapitulację. Władze austriackie nakazały rozlokować się oddziałom Korpusu w rejonie Pików, Janów, Chmielnik gdzie pod koniec czerwca 1918 wraz z grupą gen. [[Władysław Glass|Glassa]], wtedy już dowódca płk. [[Juliusz Rómmel]] zostały rozbrojone. Żołnierze zdemobilizowanego korpusu, zgodnie z umową podpisaną po kapitulacji, zostali w kilku transportach przewiezieni do Polski.
 
{{przypisy}}
 
== Bibliografia ==
*[[Henryk Bagiński]]: Wojsko polskie na Wschodzie, Warszawa 1921
*''Mała Encyklopedia Wojskowa'': Wydawnictwo MON 1970
107 753

edycje