Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 15 bajtów ,  5 lat temu
m
}}
 
[[Plik:Yes concert.jpg|thumb|300px|Zespół ''[[Yes (grupazespół muzycznamuzyczny)|Yes]]'' - przedstawiciele rocka progresywnego]]
 
'''Rock progresywny''' lub '''prog rock''' ([[Język angielski|ang.]] ''progressive rock'') – styl [[rock|muzyki rockowej]] wywodzący się z [[rock psychodeliczny|rocka psychodelicznego]]<ref name="allmusic">{{cytuj stronę| url = http://www.allmusic.com/explore/style/prog-rock-d374| tytuł = opis gatunku rock progresywny na allmusic.com| data dostępu = 2011-03-20| autor = | opublikowany = | praca = | data = | język = en}}</ref>. Gatunek powstał w końcu lat 60. XX w., największą popularność osiągając w pierwszej połowie lat 70. Wyparty z estrad przez falę [[punk|punk rocka]], by powrócić pod postacią [[rock neoprogresywny|rocka neoprogresywnego]]. Ambicją rocka progresywnego było wzniesienie muzyki rockowej na wyższy poziom artystyczny. Utwory progresywnego rocka są często złożone i wyrafinowane, a wykonanie cechuje się wirtuozerią.
* Wirtuozeria wykonania. Muzycy grający progresywnego rocka posiadali często gruntowne wykształcenie w zakresie muzyki poważnej ([[Fred Frith]], [[Rick Wakeman]], [[Keith Emerson]], [[Irmin Schmidt]], [[Holger Czukay]], [[Józef Skrzek]], [[Jordan Rudess]], [[John Petrucci]]) lub byli samoukami ([[Chris Cutler]], [[Jimmy Page]], [[Steve Howe]], [[Chris Squire]], [[Mike Oldfield]], [[Apostolis Anthimos]], [[Jerzy Piotrowski]]).
 
Albumy nagrywane przez artystów i zespoły progresywnego rocka często mają charakter albumów programowych ([[Język angielski|ang.]] ''concept album'' zobacz: [[utwór programowy]]), gdzie cała płyta tak w sensie stylistyki muzycznej, jak i w sferze tekstowej podporządkowana jest jakiejś naczelnej idei. Może to być epicka opowieść (''[[Thick as a Brick]]'' grupy [[Jethro Tull]], czy ''[[Nude]]'' grupy [[Camel]]), rozważania dotyczące pewnych aspektów życia (''[[The Dark Side of the Moon]]'' grupy [[Pink Floyd]]), religijno-filozoficzne wizje (''[[Tales from Topographic Oceans]]'' grupy [[Yes (grupazespół muzycznamuzyczny)|Yes]]), czy poważne refleksje na temat życia i śmierci ("[[Innuendo]]" grupy [[Queen]]).
 
Początki rocka progresywnego sięgają pierwszej połowy lat sześćdziesiątych, kiedy rozczarowani kulturą popularną muzycy po obu stronach Atlantyku wprowadzali do swych występów elementy teatru muzycznego, [[happening]]u, często prowokując w ten sposób publiczność i przekształcając koncerty w wydarzenia o cechach obyczajowego skandalu.
Punktem przełomowym był album ''[[Freak Out!]]'' ([[1966]]), debiut fonograficzny [[Frank Zappa|Franka Zappy]] i zespołu [[Frank Zappa|The Mothers of Invention]], zawierający cykl utworów podporządkowanych pod względem tekstowym nadrzędnej idei, a w warstwie stylistycznej odwołujący się do różnych stylów i gatunków muzycznych, w tym również do najnowszych technik kompozytorskich, nadających niektórym utworom hermetyczny charakter. ''Freak Out!'' był drugim w historii rocka wydawnictwem dwupłytowym (pierwszym był album ''[[Blonde on Blonde]]'' Boba Dylana). Do popularyzacji progresywnego rocka przyczyniło się wydanie ''[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]'' przez [[The Beatles]]. Album ten, choć posiadał pewne cechy "progresywności", nie należał w ścisłym sensie do tego gatunku. Znaczenie jego polegało na inspiracji innych artystów, przekonaniu szerszej publiczności o wartości eksperymentów oraz udowodnieniu, że muzyka popularna może wyjść poza [[Rock and roll|rock'n'rollowy]] schemat. Wkrótce potem pojawiła się pierwsza generacja grup progresywnych, na czele z [[The Moody Blues]], [[The Nice]] i [[Procol Harum]] w Wielkiej Brytanii oraz [[Iron Butterfly]] po drugiej stronie Atlantyku. Grupy te tworzą rock progresywny w zalążkowej formie. Niedługo potem grupy kolejnej generacji rozwinęły koncepcję, nadając gatunkowi jego charakterystyczną formę.
 
Z rockiem progresywnym, aczkolwiek nie wyłącznie z tym gatunkiem, związane jest pojęcie [[supergrupa|supergrupy]]. Supergrupa jest zespołem składającym się z wybitnych artystów, znanych wcześniej z członkostwa w innych grupach lub z praktyki solowej. Supergrupy powstawały przez ewolucyjne zmiany personalne ([[Yes (grupazespół muzycznamuzyczny)|Yes]], [[Genesis (zespół muzyczny)|Genesis]]) bądź tworzone były od podstaw i od razu obdarzane etykietą supergrupy, jak to miało miejsce w przypadku [[Emerson, Lake and Palmer]] czy [[Liquid Tension Experiment]]. Zdarzały się supergrupy tworzone dla jednego muzycznego projektu jak na przykład [[GTR]].
 
Granice progresywnego rocka są płynne. Dla purystów na to określenie zasługuje muzyka tworzona przez kilkanaście grup w pierwszej połowie lat siedemdziesiątych, na czele z "Wielką Szóstką": [[Emerson, Lake and Palmer|ELP]], [[Genesis (zespół muzyczny)|Genesis]], [[Jethro Tull]], [[King Crimson]], [[Pink Floyd]] i [[Yes (grupazespół muzycznamuzyczny)|Yes]]. Inni zaliczają do tego gatunku również: [[Supertramp]], [[Rush]] czy [[Wishbone Ash]]. Rock progresywny tworzyły też epizodycznie grupy niekojarzone z głównym jego nurtem, np. [[Scorpions]] - płyta ''Lonesome Crow'', [[Jon Lord]] – ''Sarabande'' lub [[Queen]] – ''Queen I'' i ''Queen II''. Czasem były to pojedyncze utwory, np. [[Led Zeppelin]] – "[[Carouselambra]]", "No Quarter". Innym zespołem nawiązującym do rocka progresywnego jest grupa [[The Doors]].
 
== Podgatunki i style progresywnego rocka ==
* [[Rock symfoniczny|Symfoniczny rock]] – charakteryzuje się bogatym "orkiestralnym" brzmieniem, uzyskanym dzięki zastosowaniu [[syntezator]]ów i [[melotron]]ów, lub sporadycznie orkiestry. Styl określany także alternatywnym, dziś rzadko używanym terminem [[barok rock]]. Główni przedstawiciele: [[Electric Light Orchestra]], [[Yes (grupazespół muzycznamuzyczny)|Yes]], [[Genesis (zespół muzyczny)|Genesis]], [[Rick Wakeman]], [[Kansas (grupa muzyczna)|Kansas]], [[Procol Harum]]; w Polsce: [[Grupa Niemen]], [[Czesław Niemen|Niemen Aerolit]], [[Exodus (polska grupa muzyczna)]].
 
* [[Rock awangardowy|Eksperymentalny rock]] – awangarda progresywnego rocka. Czerpie inspiracje z muzyki współczesnej. Innowacyjna w wykorzystaniu instrumentów, atonalnych struktur harmonicznych i wyrafinowanych elementów rytmicznych. Główni przedstawiciele: [[Captain Beefheart and His Magic Band]], [[King Crimson]], [[Gentle Giant]], [[Henry Cow]], [[Faust (grupa muzyczna)|Faust]], [[Can]], [[Van der Graaf Generator]].
133 621

edycji