Ostrów Wielkopolski: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 377 bajtów ,  13 lat temu
m
redakcyjne
m (akt.)
m (redakcyjne)
}}
 
'''Ostrów Wielkopolski''' (do [[1920]] r. oraz zwyczajowo ''Ostrów'', [[łacina|łac.]] ''Ostrovia'', [[język niemiecki|niem.]] ''Ostrowo'') – [[miasto]] [[powiat ostrowski (wielkopolski)|powiatowe]] w [[województwo wielkopolskie|województwie wielkopolskim]]. Leży w południowej części Wysoczyzny Kaliskiej, nad lewym dopływem [[Prosna|Prosny]] – [[Ołobok]]iem. W dokumentach pisanych pojawiał się od pocz. [[XV wiek|XV w.]] Nazwa to [[archaizm]] oznaczający ''wyspę'', ''kępę wśród mokradeł''. Pod względem liczby mieszkańców 55. miejsce w Polsce i 5. w województwie wielkopolskim ([[2006]], GUS).
 
Jeden z siedmiu głównych ośrodków województwa wielkopolskiego, siedziba instytucji rangi subregionalnej (prokuratura okręgowa, oddział regionalny [[Zakład Ubezpieczeń Społecznych|ZUS]], oddział regionalny [[Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego|KRUS]], inspekcje). [[Zespół osadniczy]] Ostrowa, [[Kalisz]]a i [[Skalmierzyce (zespół osadniczy)|Skalmierzyc]] należy do dwóch rejonów województwa (obok [[aglomeracja poznańska|rejonu Poznania]]) przewidzianych do najszybszego [[urbanizacja|urbanizowania]] idla największej koncentracji przemysłu. <ref>[http://www.ostrow-wielkopolski.um.gov.pl/cache/18//1652/1806/1842/]</ref>
 
Patronem miasta jest [[Stanisław ze Szczepanowa|św. Stanisław Biskup Męczennik]]. Święto miasta obchodzone jest [[10 listopada]], w rocznicę rozpoczęcia wydarzeń tzw. [[Republika Ostrowska|Republiki Ostrowskiej]].
 
===Geografia przemysłu i usług===
Znaczący ośrodekOśrodek przemysłu przetwórczego, głównie elektromaszynowego (precyzyjnego, środków transportu, metalowego), spożywczego, materiałów budowlanych – znaczna przewaga liczby osób zatrudnionych w przemyśle. Stopa bezrobocia utrzymuje się na wysokim poziomie (16,3%, 30 czerwca 2006). Okolice miasta są jednym z głównym obszarów wydobycia [[gaz ziemny|gazu ziemnego]] w Polsce. Działają tu także liczne organizacje wspierające przedsiębiorczość. Rozwinięty sektor usług – handel detaliczny (do 2006 r. ograniczenia dla handlu wielkopowierzchniowego) i hurtowy, filie banków, towarzystw ubezpieczeniowych, firmy doradcze i projektowe, serwisy i in. Współtworzy wraz z sąsiednimi ośrodkami [[Kalisko-Ostrowski Okręg Przemysłowy]] - w Planach Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Wielkopolskiego region ten uznany został (obok regionu Poznania) za przyszłościowe miejsce koncentracji przemysłu.
 
''Więcej: [[gospodarka Ostrowa Wielkopolskiego]]|[[Gospodarka Ostrowa Wielkopolskiego#Ostrowski model zarządzania|gospodarowanie finansami miejskimi i mieniem komunalnym – Ostrowski Model Zarządzania 1990-2002]]|[[Holdikom|Holding Spółek Miejskich Holdikom]]|[[gospodarka Ostrowa Wielkopolskiego#Przemysł przetwórczy|przemysł w Ostrowie]]|[[gospodarka Ostrowa Wielkopolskiego#Banki mające swoje przedstawicielstwa w Ostrowie|banki w Ostrowie]]|[[gospodarka Ostrowa Wielkopolskiego#Ostrowskie organizacje wspierające przedsiębiorczość|ostrowskie organizacje wspierające przedsiębiorczość]]''
*{{AS-droga|W|445}} [[Odolanów]] – Ostrów
 
Funkcjonuje autobusowa komunikacja miejska (MZK Ostrów Wielkopolski) obsługująca także połączenia z innymi miejscowościami regionu (MZK Ostrów Wielkopolski, MZK Krotoszyn, KLA Kalisz). Na pograniczu dzielnic Wenecja i Piaski-Szczygliczka, nieregularnieobecnie w okresie letnim kursujezatrzymana, [[Kolejka wąskotorowa w Ostrowie Wielkopolskim|ostrowska kolejka wąskotorowa]]. Ponadto, w miejscowości [[Lewków|Michałków]] położonej ok. 5 km na północ od miasta znajduje się [[Lotnisko Ostrów Wielkopolski-Michałków|lotnisko sportowe Aeroklubu Ostrowskiego]].
 
''Więcej: [[gospodarka Ostrowa Wielkopolskiego#transport drogowy|transport drogowy w Ostrowie]]|[[gospodarka Ostrowa Wielkopolskiego#transport kolejowy|transport kolejowy w Ostrowie]]|[[gospodarka Ostrowa Wielkopolskiego#transport lotniczy|transport lotniczy w Ostrowie]]|[[gospodarka Ostrowa Wielkopolskiego#komunikacja miejska|komunikacja miejska w Ostrowie]]''
==Historia==
[[Grafika:TownHallOstrowWlkp1900.jpg|thumb|right|Ratusz i rynek w Ostrowie Wielkopolskim, karta pocztowa z początku XX w]]
Na północno-wschodnich obrzeżach obecnego Ostrowa ok. [[X wiek|X]] w. prawdopodobnie znajdował się niewielki gród. w. Miasto otrzymało [[prawa miejskie]] najpóźniej w roku [[1404]]. Do początków [[XVIII wiek|XVIII]] w. nie rozwijało się (pożary, wojny, siła okolicznych ośrodków). W [[1711]] r. mieszczanie zrezygnowali z praw miejskich. Ostrów podniesiony został z upadku dzięki nowym właścicielom (- [[Jan Jerzy Przebendowski]] wyjednał u króla ponowną lokację miasta, połączona tym razem z wydaniem licznych przywilejów, w [[1714]] r., [[marszałek|Marszałek wielki koronny]] [[Franciszek Bieliński (marszałek wielki koronny)|BielińscyFranciszek Bieliński]] potwierdził stare przywileje i nadał nowe, [[Radziwiłłowie]])., Ponownabyli lokacjapatronami (połączonai zfundatorami wydaniemwielu licznych przywilejów) nastąpiłaprzedsięwzięć w [[1714]] rmieście. Opieka właścicieli, gospodarność włodarzy, działalność społecznadziałania mieszkańców oraz korzystne, przygraniczne położenie przyczyniły się do szybkiego rozwoju miasta, przerwanego dopiero wybuchem [[II wojna światowa|II wojny światowej]]. Bardzo ważnym impulsem rozwojowym było także umiejscowienie w Ostrowie węzła kolejowego. Miasto było znaczącym ośrodkiem ruchu narodowego w okresie zaborów oraz podczas obu wojen światowych. Szczególnym epizodem w jego dziejach jest [[Republika Ostrowska]] – bezkrwawy przewrót w listopadzie [[1918]] r., w wyniku którego Polacy przejęli władzę w mieście. W latach międzywojennych Ostrów należał do czołówki najszybciej rozwijających się miast w Polsce – liczba mieszkanców zwiększyła się dwukrotnie, powstało wiele okazałych budynków, nowe zakłady przemysłowe ([[Fabryka Wagon]]). W czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] w Ostrowie znajdował się obóz pracy. Miasto należało do ważniejszych ośrodków konspiracji w Wielkopolsce - po rozbiciu przez [[gestapo]] w 1941 r. struktur poznańskich Okręgu [[Związek Walki Zbrojnej|ZWZ]] jego siedziba została przeniesiona do Ostrowa, stąd też prowadzono odbudowę struktur Związku dla całego Poznańskiego.
 
''Więcej: [[Historia Ostrowa Wielkopolskiego|historia Ostrowa]]|[[Stary Cmentarz w Ostrowie Wielkopolskim|Stary Cmentarz]]|[[Republika Ostrowska]]|[[I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kompałły i Wojciecha Lipskiego w Ostrowie Wielkopolskim|Alma Mater Ostroviensis]]|[[Historia Ostrowa Wielkopolskiego#Honorowi Obywatele Miasta|Honorowi Obywatele Miasta Ostrowa]]''
|-
|[[Grafika:Kamienica sadowa ostrow.JPG|thumb|right|Ulica Sądowa]]
|} Ze względu na wartość dziedzictwa kulturowego, na obszarze miasta wyodrębniono objętą rejestrem [[Zabytek|zabytków]] strefę podlegającą ścisłej [[konserwacja zabytków|ochronie konserwatorskiej]]<ref>[http://www.ostrow-wielkopolski.um.gov.pl/cache/18//1652/1807/4186/ OchronieLokalny podlegaProgram pochodzącaRewitalizacji głównieMiasta zOstrowa, [[XIXczęść wiek|XIXstudialna]] i [[XX wiek|XX]] wieku zabudowa,</ref>. aZachował takżesię układ urbanistyczny zpochodzący [[Ryneknajpóźniej (urbanistyka)|Rynkiem]],z ulicamipocz. zatylnymiXVIII (dw. ul.Zabudowa Żydowska,w ob.centrum tzw.pochodzi Zielonyw Rynek,przeważającej ulicaczęści Wiosnyz Ludów)II ipoł. ichXIX charakterystyczną zabudowąw. ([[spichlerz|spichrze]],niska [[oficyna|oficyny]]klasycyzująca i in.wyższa tegoreprezentująca rodzaju zabudowania gospodarczehistoryzm), oraz wąskimiz przejściamiI przebijającymi szeregi domów, łączącymi ulice i place ("ścionki", bądź "sionki")poł. Obiekty zabytkoweXX w. Ostrowie reprezentują wszystkie style architektoniczne, które odegrały znaczącą rolę na terenie Polski, od połowy XIX wieku – historyzm, secesję(secesja, modernizm).
 
''Więcej: [[Architektura Ostrowa Wielkopolskiego|architektura Ostrowa Wielkopolskiego – stary Ostrów]]|[[Plac Stefana Rowińskiego w Ostrowie Wielkopolskim|plac Stefana Rowińskiego]]''
*[[Konkatedra św. Stanisława Biskupa w Ostrowie Wielkopolskim|konkatedra św. Stanisława Biskupa]] wybudowana w stylu [[neoromanizm|neoromańskim]]
*[[Kościół Najświętszej Marii Panny w Ostrowie Wielkopolskim|kościół rzymskokatolicki Najświętszej Marii Panny Królowej Polski i ewangelicko-augsburski Świętej Trójcy]] zwany Małym Kościółkiem, [[szachulec|szachulcowy]], najstarszy zachowany w całości obiekt w mieście
*[[Kościół św. Antoniego Padewskiego w Ostrowie Wielkopolskim|kościół św. Antoniego z Padwy]], [[modernizm (architektura)|modernistyczny]], w czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] ocalony przed zniszczeniem dzięki zaangażowaniu mieszkańców i zabiegom działaczy konspiracji
*[[Nowa synagoga w Ostrowie Wielkopolskim|"nowa" synagoga]] to jedyna zachowana w Polsce bożnica w stylu mauretańskim (neobizantyjskim), który przed II wojną światową należał do najbardziej rozpowszechnionych wśród synagog
*[[Stary Cmentarz w Ostrowie Wielkopolskim|Stary Cmentarz]] będący najstarszymjednym czynnymz cmentarzemnajstarszych katolickimczynnych cmentarzy w Polsce, starszym od cmentarzy: [[Cmentarz Powązkowski|Powązkowskiego]] w Warszawie i [[Cmentarz Rakowicki|Rakowickiego]] w Krakowie
 
====Budynki użyteczności publicznej====
 
===Zieleń miejska i ochrona przyrody===
[[Grafika:Ostrowpiaski3.jpg|thumb|right|Park Kultury i Wypoczynku Piaski-Szczygliczka]]Miasto bogate w zieleń (I. Dorocińska-Kwiatek, J. Kwiatek, ''100 tras po Polsce'', wyd. ''Muza'' [[2002]]). Tereny zielone (lasy, parki, skwery, zieleń uliczna) stanowią ok. 10% powierzchni miasta. Lasy zajmują 358,7 ha (2004). Jeden z terenów leśnych (Las Piaski) został zagospodarowany w latach 70. na [[Piaski-Szczygliczka|Park Kultury i Wypoczynku Piaski-Szczygliczka]]. W latach 90. stracił na znaczeniu, rozpoczęto prace nadobecnie jegojest rewaloryzacjąrewaloryzowany. Parki i skwery zajmują 30,3 ha, zieleń uliczna 33,8 ha (2004). Większość parków została zrewaloryzowana w ciągu ostatnich kilkunastu lat. W latach 90. opracowana została koncepcja nowego Parku Sześćsetlecia Ostrowa. Miałby on liczyć ok. 25 ha powierzchni, z czego ok. 10 ha to istniejący obecnie teren leśny (tzw. Kozi Borek).
 
Na terenie miasta znajduje się 12 [[pomnik przyrody|pomników przyrody]]. Inne formy ochrony przyrody w Ostrowie, ale także w jego najbliższej okolicy to:
==Kultura==
[[Grafika:Wschodnia wieza synagogi w Ostrowie Wielkopolskim.JPG|thumb|right|Synagoga]]
OstrówW należy do najważniejszych punktów na kulturalnej mapie Wielkopolski.Ostrowie Odbywaodbywają się tuimprezy wiele imprezkulturalne o zasięgu regionalnym, krajowym, a także międzynarodowym., spośród których należy towymienić m.in.:
*[[Międzynarodowe Biennale Małej Formy Graficznej i Ekslibrisu w Ostrowie Wielkopolskim|Międzynarodowe Biennale Małej Formy Graficznej i Exlibrisu]],
*[[Jazz w Muzeum]] oraz [[Jazz w Muzeum|Muzeum Jazz Festiwal]],
*Spotkania Muzyki Dawnej "Chanterelle Festiwal",
*Reggae na Piaskach,
*Jimiway Blues Festiwal,.
*Ostrowski Festiwal Nauki.
 
Spośród różnorodnych instytucji-kreatorów kulturykulturalnych największe znaczenie mają trzy: Kino Komeda – Centrum Kultury Komeda, Centrum Ostrów (amatorska scena dramatyczna, scena impresaryjna i kinowa, scena klubowa, Restauracja Literacka, Galeria Na Dole, Miejska Biblioteka Publiczna im. [[Stefan Rowiński|Rowińskiego]]) oraz Powiatowa Galeria Sztuki Współczesnej. Oprócz instytucji znaczącą rolę animatorską odgrywają stowarzyszenia kulturalne (chopinowskie, śpiewacze – miasto posiada bogate tradycje chóralne, teatry amatorskie i in.). Uzupełnieniem oferty kulturalnej miasta są muzea, m.in. [[Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego|Miasta Ostrowa]], [[Muzeum Garnizonu Ostrowskiego|Garnizonu Ostrowskiego]], [[Skansen Pszczelarski w Ostrowie Wielkopolskim|Skansen Pszczelarski]].
 
''Więcej: [[Kultura w Ostrowie Wielkopolskim#Najważniejsze imprezy cykliczne|imprezy kulturalne w Ostrowie]]|[[Kultura w Ostrowie Wielkopolskim#Centra kultury|centra kultury w Ostrowie]]|[[Kultura w Ostrowie Wielkopolskim#Muzea|muzea w Ostrowie]]''
==Edukacja==
[[Grafika:Szkola ostrow wielkopolski.JPG|thumb|right|Tzw. Szkoła Estkowskiego]]
Ośrodek szkolnictwa średniego, zawodowego i wyższego. Wg danych statystycznych (2002, dla ostrowian powyżej 19 roku życia) wykształcenie wyższe posiada 13% mieszkańców, średnie, średnie zawodowe i policealne 46%, zasadnicze zawodowe 26%, a podstawowe 14%.
 
W mieście znajduje się 16 przedszkoli, 13 szkół podstawowych i 6 gimnazjów. Ostrów jest ośrodkiem edukacji średniej i zawodowej dla [[powiat ostrowski (wielkopolski)|powiatu ostrowskiego]] i południowej Wielkopolski – 8 szkół (lub zespołów szkół) ogólnokształcących oraz 7 zespołów szkół technicznych i zawodowych. Są wśród nich m.in.: [[I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kompałły i Wojciecha Lipskiego w Ostrowie Wielkopolskim|I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kompałły i Wojciecha Lipskiego]], [[II Liceum Ogólnokształcące im. Władysława Reymonta w Ostrowie Wielkopolskim|II Liceum Ogólnokształcące im. Władysława Reymonta]]. Ponadto działają: Zespół Szkół Specjalnych, Zespół Szkół Muzycznych im. Krzysztofa Komedy-Trzcińskiego, szkoły policealne i pomaturalne, Instytut Polsko-Kanadyjski.
*Halowa Liga Piłki Nożnej – dwie ligi, działa od [[1992]] roku, głównie zespoły z powiatu ostrowskiego.
 
WLiczne mieściehale znajdujesportowe sięo wieleniewielkiej hal sportowych, jednak mają one zazwyczaj niewielką ilośćilości miejsc (jedna hala widowiskowo-sportowa), spośród dwóch dostępnych [[stadion|stadionów]] duże trybuny posiada jeden (Miejski z torem żużlowym, rozbudowywany do pojemności 15 000 widzów). Sporty o charakterze niemasowym można uprawiać na:
*dwóch kręgielniach (w tym jednej bowlingowej),
*kortach tenisowych MOSiR "Olimpijska",
==Sąsiednie gminy==
[[gmina Ostrów Wielkopolski|gmina wiejska Ostrów Wielkopolski]]|[[gmina Przygodzice|gmina wiejska Przygodzice]]|[[gmina Raszków|gmina miejsko-wiejska Raszków]]
 
{{Przypisy}}
 
==Bibliografia==
7735

edycji