Tolerancja (podstawy konstrukcji maszyn)

Tolerancja – wymagany stopień podobieństwa lub dopuszczalne różnice rzeczywistego (wytworzonego) obiektu w stosunku do jego idealnej formy konstrukcyjnej[1].

Z jednej strony integralność urządzenia i jakość jego pracy wymaga zapewnienia odpowiednio wąskiej tolerancji (także i jakości powierzchni) niektórych (krytycznych) elementów. Z drugiej jednak strony, zbyt rygorystyczne wymagania, tam gdzie nie jest to istotne może znacznie podwyższyć koszty wytwarzania. Dla konstruktora określenia krytycznych elementów urządzenia i wymaganej dla nich tolerancji jest więc umiejętnością ważną[2].

PodziałEdytuj

Wyróżnia się[3]:

  • tolerancję wymiaru
  • tolerancje kształtu
    • tolerancje prostoliniowości
    • tolerancje płaskości
    • tolerancje okrągłości
    • tolerancje walcowości
    • tolerancje zarysu przekroju wzdłużnego
  • tolerancje położenia
    • tolerancje równoległości
    • tolerancje prostopadłości
    • tolerancje nachylenia
    • tolerancje współosiowości
    • tolerancje symetrii
    • tolerancje pozycji
    • tolerancje przecinania się osi
  • tolerancję złożoną położenia i kształtu
    • tolerancje bicia promieniowego
    • tolerancje bicia osiowego
    • tolerancje bicia w wyznaczonym kierunku
    • tolerancje kształtu wyznaczonego zarysu
    • tolerancje kształtu wyznaczonej powierzchni

Pokrewnymi do tolerancji są chropowatość powierzchni i falistość powierzchni, które określa jakość wykończenia powierzchni.

PrzypisyEdytuj

  1. Andrzej Rutkowski, Części maszyn, wyd. szóste, Warszawa: Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, s. 40.
  2. Marek Dietrich (red.), Podstawy konstrukcji maszyn, wyd. drugie, t. t. 1, 1995, s. 45–46.
  3. Tadeusz Dobrzański, Rysunek techniczny maszynowy, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 2002, ISBN 83-204-2769-X, OCLC 749419404.