Yohl Ik’nal

Yohl Ik’nal (ur. ?, zm. 4 listopada 604 roku) – majańska królowa miasta Palenque i następczyni Kan Bahlama I. Panowała w latach 583–604.

Yohl Ik’nal
Ilustracja
król(owa) Majów w Palenque
Okres od 0583-12-2323 grudnia 583
do 0604-11-044 listopada 604
Poprzednik Kan Bahlam I
Następca Ajen Yohl Mat
Dane biograficzne
Data i miejsce śmierci 0604-11-044 listopada 604
Palenque
Dzieci Ajen Yohl Mat (?)

ŻyciorysEdytuj

Jej data urodzenia pozostaje nieznana, ale prawdopodobnie była córką poprzedniego władcy Kan Bahlama I. Mogła się więc urodzić ok. 545–555 roku[1]. Tron objęła 23 grudnia 583 roku i stała się pierwszą królową władającą Palenque oraz jedną z niewielu kobiet w historii Majów posiadających królewski tytuł. Okoliczności jej wstąpienia na tron nie są znane, ale musiały być szczególne, gdyż władcami zostawali zwykle mężczyźni. Ponadto obecność kobiety na tronie oznaczała problemy z dziedziczeniem, a tym samym prawowitością linii królewskiej[1]. Badacze sądzą, że Kan Bahlam I nie posiadał męskiego potomka ani brata, dlatego to Yohl Ik’nal została nową władczynią. Jej mężem lub synem był Janahb Pakal[2].

W tekstach ze Świątyni Inskrypcji wspomniane są dwa istotne wydarzenia mające miejsce za jej panowania. Pierwszym były obchody końca k’atuna 9.8.0.0.0 z 20 sierpnia 593 roku, a drugim porażka w bitwie z Kaan (Calakmul) – jednym z dwóch potężnych ośrodków majańskich okresu klasycznego. W wyniku tej klęski wrogie jednostki wkroczyły do miasta i poważnie je zniszczyły. Po tym wydarzeniu Yohl Ik’nal utrzymała swoją polityczną tożsamość, ale prawdopodobnie musiała złożyć hołd władcy Kaan. Istnieją przesłanki wskazujące na to, że przed 611 rokiem ona lub jej następca z powodzeniem zbuntowali się przeciwko najeźdźcom[3].

Inskrypcje mówią też o tym, że 16 maja 603 roku nastąpił jeszcze atak ze strony Bonampak, jednakże najpewniej był to jednorazowy incydent wykorzystujący osłabienie miasta, niż próba jego podbicia[3].

Zmarła 4 listopada 604 roku, a dwa miesiące później na tron wstąpił jej następca i być może syn Ajen Yohl Mat. Na sarkofagu Pakala Wielkiego jej wizerunek przedstawiono dwukrotnie, co świadczy o tym, że cieszyła się dużym szacunkiem swoich następców[1].

PochówekEdytuj

Amerykańska archeolog Merle Greene Robertson badająca kulturę Majów zasugerowała, że grobowiec Yohl Ik’nal może znajdować się w tzw. Świątyni XX w Palenque[3]. Według innej hipotezy spoczywa tam pierwszy władca miasta K’uk’ Bahlam I, ale z powodu złego stanu budowli, grobowca dotychczas nie otwarto[4].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Peter Matthews: Who’s who in the Classic Maya World (ang.). research.famsi.org. [dostęp 2017-04-28].
  2. The Rulers of Palenque (ang.). mesoweb.com. [dostęp 2017-04-28].
  3. a b c David Stuart, George Stuart: Palenque. Eternal City of the Maya. Londyn: Thames & Hudson, 2008, s. 139-142. ISBN 978-0-50-00-5156-6.
  4. Minikamera pokazała grobowiec króla Majów (pol.). archeowiesci.pl. [dostęp 2017-04-28].
Poprzednik
Kan Bahlam I
Władczyni Palenque
583604
Następca
Ajen Yohl Mat