Otwórz menu główne

Zapora Morvi – zapora wodna na rzece Manchhu w Indiach (stan Gujarat). 11 sierpnia 1979 doszło do jej przerwania, w wyniku czego ściana wody, która runęła z potężną siłą ze zbiornika nad zaporą zniszczyła miasto Morvi, zabijając według różnych źródeł od 1800 do 25 000 osób[1][2][3].

Zapora Morvi
Państwo  Indie
Rzeka Manchhu
Data uruchomienia 1972
Typ zapory łukowa
Pojemność całkowita 1.1 × 108 m3 mln m³
Wysokość zapory 22,56 m m
Długość zapory 3742 m
Funkcja retencyjna, energetyczna
Położenie na mapie Indii
Mapa lokalizacyjna Indii
Zapora Morvi
Zapora Morvi
Ziemia22°45′50″N 70°51′57″E/22,763889 70,865833

KonstrukcjaEdytuj

Zapora została zbudowana w pobliżu miejscowości Rajkot i oddana do użytku w sierpniu 1972 r. Miała ona konstrukcję kombinowaną składającą się z murowanego przelewu w odcinku rzeki i ziemnych wałów po obu jej stronach. Wały w najszerszym miejscu miały 6,1 m z nachyleniem 1 V: 3 H i 1 V: 2 H odpowiednio dla zboczy w górę i w dół rzeki oraz posiadały gliniasty rdzeń przechodzący przez całe aluwium aż do podłoża skalnego. Brzegi rzeki od górnej strony biegu były zabezpieczone warstwą 61 cm żwiru i 61 cm kamiennego, grubego tłucznia. Zapora stanowiła kluczowy element lokalnego systemu irygacji zapewniając możliwość gromadzenia do 1,1 × 108 m3 wody. Tama miała wysokość 22,56 m nad korytem rzeki, 164,5 m długości szczytu odcinka przelewowego i łącznie 3742 m długości grzbietu razem z odcinkami ziemnymi. Posiadała sprawność przelewu do 5663 m³/s[4].

KatastrofaEdytuj

Przyczyną przerwania zapory były wyjątkowo silne opady deszczu i powódź, które doprowadziły do dezintegracji wałów ziemnych. Szacuje się, że deszcze spowodowały przepływ wody w rzece na poziomie 16307 m³/s, ponad trzykrotnie przekraczając projektową zdolność przelewu tamy. Po przerwaniu jednego z wałów ziemnych, w przeciągu 20 minut nisko położone dzielnice mieszkaniowe i przemysłowe miasta Morvi, znajdującego się 5 km od zapory, zostały zalane falą wody o wysokości od 3,1 do 9 m[4]. Wg różnych danych liczba bezpośrednich ofiar przerwania tamy liczy od 1800 do 25 000 tysięcy ludzi[1][2][3].

Do 2005 r. Księga Rekordów Guinnessa[5] uznawała tę katastrofę za największą tego typu w historii, kiedy to została ona zdetronizowana przez przerwanie tamy Banqiao w Chinach[6].

Po katastrofie tama została przeprojektowana i odbudowana tak aby zwiększyć jej zdolność przelewu do 21 000 m³/s[4].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b A.G. Noorani, Dissolving Commissions of Inquiry, „Economic and Political Weekly”, 19 (16), 1984, s. 667–668, ISSN 0012-9976, JSTOR4373178 [dostęp 2019-05-10].
  2. a b Environmental Assessment Sourcebook: Guidelines for environmental assessment of energy and industry projects, World Bank Publications, 1991, ISBN 978-0-8213-1845-4 [dostęp 2019-05-10] (ang.).
  3. a b The Loudest Crash Of ’79, https://www.outlookindia.com/ [dostęp 2019-05-10].
  4. a b c Rao, Professor T. Shivaji, Polavaram Dam Failure Kills 45 Lakhs Of People, sites.google.com [dostęp 2019-05-10].
  5. Reyes Torrent i inni, Guinness : libro de los records, México: Lasser Press Mexicana, 1986, ISBN 968-458-366-4, OCLC 651497777 [dostęp 2019-05-10].
  6. People's Daily Online -- After 30 years, secrets, lessons of China's worst dams burst accident surface, en.people.cn [dostęp 2019-05-10].