Otwórz menu główne

Alegoria przyjemności i cierpienia

Alegoria przyjemności i cierpienia (znana też pod tytułem Alegoria przykrości i rozkoszy) - rysunek wykonany w 1480 r. przez włoskiego artystę renesansowego Leonarda da Vinci. Znajduje się obecnie w Christ Church College w Oksfordzie.

Alegoria przyjemności i cierpienia
Ilustracja
Autor Leonardo da Vinci
Rok wykonania 1480
Muzeum Christ Church College

Spis treści

InspiracjaEdytuj

Rysunek jest owocem epidemii dżumy, której Leonardo był świadkiem w czasie pobytu w Mediolanie. Wówczas nasuwały mu się na myśl różne refleksje, których efektem były liczne alegorie.

PrzedstawienieEdytuj

Rysunek jest dość surowy i widoczny jest na nim pośpiech, z jakim tworzył go Leonardo. Przyjemność i Cierpienie mają postać męskiej hybrydy. Z jej torsu wyrastają dwie głowy i dwie pary rąk. Cierpienie jest starcem z brodą, zaś Przyjemność została przedstawiona jako długowłosy młodzieniec. Jedna stopa hybrydy stoi na złocie, a druga jest zanurzona w błocie. Leonardo zamieścił pod rysunkiem podpis: Przyjemność i Cierpienie ukazują się jako bliźnięta, gdyż jedno nigdy nie odstępuje drugiego, tak jakby były ze sobą sklejone.[1]

WymowaEdytuj

Alegoria przyjemności i cierpienia dotyczy tematu nieuchronności cierpienia w następstwie przyjemności. Rysunek stanowi komentarz do powstałych w różnych okresach szkiców Leonarda przedstawiających starca (często jako "dziadka do orzechów", z wystającą brodą i zapadniętymi, bezzębnymi ustami) znajdującego się naprzeciw młodzieńca o kręconych włosach. Na rysunku z prawej dłoni starca wypadają przedmioty z kolcami, mające stanowić odniesienie do przedmiotów ludzkiej udręki. Cierpienie wymachuje gałęzią, oznaczającą rózgę skruchy, którą trzyma w drugiej ręce. Przyjemność naśladuje te gesty. Z jej dłoni wysypują się monety, bo przyjemności "kosztują". W drugiej ręce trzyma trzcinę. Leonardo wyjaśnia, że Przyjemność jest przedstawiona trzciną w prawej dłoni, bezużyteczną i bezsilną, lecz zadającą krwawe rany.[2]

Przedstawienie Przyjemności i Cierpienia miało służyć ukazaniu ich przeciwieństwa. Leonardo pisał także: przedstawia się je w jednym ciele, gdyż mają tą samą podstawę, podstawą bowiem rozkoszy jest walka z przykrością, podstawą przykrości są rozmaite i rozwiązłe rozkosze.[3]

Część badaczy życia Leonarda przypuszcza, iż istnieje drugie przesłanie tej alegorii. Plecioną trzcinę wykorzystywano często w toskańskich łóżkach. Historycy uważają, że Leonardo oddawał się fantazjom seksualnym, leżąc rano w łóżku. Miał wyrzuty sumienia, gdyż powinien wstać i zająć się czymś bądź dlatego, że owe fantazje były homoseksualne. Łodyga trzciny w dłoni Przyjemności to symbol wzwodu. Zaś wzmianka o zatrutych ranach odnosi się do mediolańskiej dżumy.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Leonardo da Vinci, Lot wyobraźni, Drogi ucieczki, str. 222
  2. Leonardo da Vinci, Lot wyobraźni, Drogi ucieczki, str. 224
  3. Leonardo da Vinci odkodowany, Dążenie do równowagi, str. 177

BibliografiaEdytuj