Biblia. Testamentum Novum cum prologis
Biblia. Testamentum Novum cum prologis – łaciński manuskrypt Nowego Testamentu z VIII w., przechowywany w Bibliotece Narodowej[1].
![]() Karta 4r | |
Oznaczenie |
Rps 8100 III |
---|---|
Data powstania |
VIII w. |
Zawartość | |
Język | |
Rozmiary |
34×27cm |
Liczba kart |
242 + X |
Czcionka | |
Miejsce przechowywania |
Historia
edytujRękopis powstał w VIII w., prawdopodobnie w regionie mozelskim[1]. Na karcie 6. znajduje się notka o treści: Ex Libris Imperialis Monasterii s. Maximini sugerująca, że zabytek pochodzi z opactwa benedyktynów w Trewirze[1]. W opactwie tym pozostawał przynajmniej do XV w., a możliwe, że nawet do XVIII w.[1]. W 1894 odnaleziony został na jednym ze strychów w Koblencji[1]. W 1900 Wilhelm Weißbrodt przekazał manuskrypt do biblioteki Liceum Hosianum w Braniewie[1]. Podczas II wojny światowej zbiory te zostały rozproszone i w większości zniszczone, jednak manuskrypt ocalał w rękach prywatnych[1].
W 1986 manuskrypt został zakupiony przez Bibliotekę Narodową, w której przechowywany jest pod sygnaturą Rps 8100 III (dawniej BN akc. 12400 )[2][3]. Manuskrypt został zdigitalizowany w ramach projektu Patrimonium i dostępny jest w bibliotece cyfrowej Polona[2]. Według informacji z 2003 manuskrypt był najstarszym rękopisem w zbiorach Biblioteki Narodowej, a także najwcześniejszym zachowanym w całości kodeksem w zbiorach polskich[1]. Określenie Biblia. Testamentum Novum cum prologis używane jest w katalogu Biblioteki Narodowej[2]. W publikacjach manuskrypt jest też określany jako Testamentum Novum, Nowy Testament[1]. Od 2024 manuskrypt prezentowany jest na wystawie stałej w Pałacu Rzeczypospolitej[4].
Opis
edytujManuskrypt, wykonany na pergaminie, ma wymiary 34×27cm[3]. Składa się ze 242 kart podstawowych i X dodatkowych[3]. Oprawa, składająca się z desek i skóry, pochodzi z XV wieku i była poddawana konserwacji[3]. Karty I, IV, V, X są niezapisane[3]. Kodeks jest uszkodzony – brakuje dolnego zewnętrznego rogu książki[3]. Numeracja stron widoczna jest w lewym dolnym rogu karty recto[2]. Rękopis zawiera artefakty konserwatorskie[2]. Manuskrypt spisany został przez kilku kopistów minuskułą karolińską w jednej kolumnie[1]. Tekst zdobią proste inicjały z motywami zoomorficznymi i plecionkowymi, kolorowane czerwienią, zielenią i żółcieniem[1].
Manuskrypt zawiera pełny łaciński tekst Nowego Testamentu[1]. Na kartach 1r–v znajduje się tablica kanonów, zaś na kartach II–III, VII–IX fragmenty dzieła De temporum ratione Bedy Czcigodnego[3]. Na karcie 5. umieszczona jest groźba klątwy, mająca chronić kodeks przed kradzieżą (Codex sancti Maximini. Si quis eum abstulerit anathema sit in eternum. Amen)[1].
-
Fragment De temporum ratione Bedy (karta IIv)
-
Kanony Euzebiusza (karta 2r)
-
Strona z inicjałem (karta 31v)
-
Oprawa kodeksu
-
Widok ogólny manuskrypt
Przypisy
edytuj- ↑ a b c d e f g h i j k l m Nowy Testament. W: Nad złoto droższe. Skarby Biblioteki Narodowej (wersja elektroniczna). Warszawa: Biblioteka Narodowa, 2003. ISBN 83-7009-433-3.
- ↑ a b c d e Biblia. Testamentum Novum cum prologis. Polona. [dostęp 2020-11-20].
- ↑ a b c d e f g Inwentarz rękopisów do połowy XVI wieku w zbiorach Biblioteki Narodowej. Warszawa: Biblioteka Narodowa, 2012, s. 149. ISBN 978-83-7009-619-9.
- ↑ Pałac Rzeczypospolitej. Trzy razy otwierana. Najcenniejsze zbiory Biblioteki Narodowej w Pałacu Rzeczypospolitej. Tomasz Makowski (oprac.), Patryk Sapała (współprac.). Warszawa: Biblioteka Narodowa, 2024, s. 9, 72.
Linki zewnętrzne
edytuj- Biblia. Testamentum Novum cum prologis w bibliotece Polona