Chwałowice (Rybnik)

dzielnica Rybnika

Chwałowice (niem. Chwallowitz) – dzielnica Rybnika położona na południe od centrum miasta, w latach 1945–1954 siedziba gminy Chwałowice, a w latach 1967–1973 samodzielne miasto. Chwałowice liczą ok. 7000 mieszkańców.

Chwałowice
Dzielnica Rybnika
Ilustracja
Familoki w Chwałowicach
Herb
Herb
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Miasto

Rybnik

W granicach Rybnika

1 stycznia 1973[1]

SIMC

0942825

Zarządzający

Andrzej Wojaczek

Populacja (2021)
• liczba ludności


6860[2]

Strefa numeracyjna

(+48) 032

Kod pocztowy

44-206

Tablice rejestracyjne

SR

Położenie na mapie Rybnika
Mapa konturowa Rybnika, na dole znajduje się punkt z opisem „Chwałowice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Chwałowice”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Chwałowice”
50°04′02,2800″N 18°32′58,2000″E/50,067300 18,549500
Portal Polska

NazwaEdytuj

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy’ego nazwa miejscowości pochodzi od staropolskiej nazwy "chwała" oznaczającej sławę, wielką wartość[3]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia on jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Chwalowice podając jej znaczenie "Herrlicher, gepriesener Ort" czyli po polsku "Wspaniała, chwalebna miejscowość"[3]. Niemcy zgermanizowali nazwę na Chwallowitz[3] w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie.

Jako osobna miejscowość Chwałowice zostały wymienione w łacińskich dokumentach średniowiecznych w 1228 Falevich oraz 1305 Quelowicz[4].

GospodarkaEdytuj

W dzielnicy znajduje się kopalnia węgla kamiennego KWK "Chwałowice", Wydział Zamiejscowy w Rybniku Okręgowego Urzędu Miar w Katowicach oraz Sanktuarium św. Teresy od Dzieciątka Jezus.

Na podstawie dekretu PKWN z 31 sierpnia 1944 zostały utworzone miejsca odosobnienia, więzienia i ośrodki pracy przymusowej dla „hitlerowskich zbrodniarzy oraz zdrajców narodu polskiego”. Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło w Chwałowicach obóz pracy nr 32 podlegający Centralnemu Zarządowi Przemysłu Węglowego, który działał przy KWK Chwałowice[5].

W południowej części miasta znajduje się osiedle familoków z początku XX wieku.

Przewodniczący Rady Dzielnicy: Joanna Cichecka.
Przewodniczący Zarządu Dzielnicy: Andrzej Wojaczek

SportEdytuj

21 września 1919 roku w Chwałowicach utworzone zostało gniazdo najstarszej polskiej organizacji sportowej Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Działalność rozpoczęło 10 maja 1920 roku i w momencie tym liczyło 30 członków, a pod koniec roku 42 członków[6]. Koło to podlegało organizacyjnie Towarzystwu Gimnastycznemu „Sokół” w Rybniku[7] i należało do szeregu sekcji gimnastycznych śląskiego Sokoła.

Prezesem organizacji był Antoni Szukalski, naczelnikiem Konstantyn Neuman. W latach 1922-24 działalność została zawieszona. W 1924 roku organizacja otrzymała sztandar. W 1925 roku funkcję prezesa objął Jan Raszyk, sekretarzem był Ewald Rak, skarbnikiem Leopold Kuczera, a naczelnikiem Marcin Franke[6].

Rozwój działalności Sokoła przerwał w 1939 roku wybuch II wojny światowej. W okresie powojennym nie została reaktywowana ponieważ członkowie oraz sama idea towarzystwa była prześladowana przez władze komunistyczne.

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 325
  2. Rybnik.eu – Serwis Miejski – Kamień.
  3. a b c Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 66, OCLC 456751858 (niem.).
  4. Franz Idzikowski, "Geschichte Stadt udn ehemaligen Herrschaft Rybnik in Oberschlesien", Maruschke&Berendt, Breslau 1861, str. 16.
  5. Okupacja w imię sojuszu. Armia sowiecka w Polsce 1944-1956 (fragmenty), „forumemjot”, 9 maja 2012 [dostęp 2018-10-13] [zarchiwizowane z adresu 2018-10-13] (pol.).
  6. a b Wincenty Ogrodziński 1937 ↓, s. 203.
  7. „Działalność Towarzystwa gimnastycznego „Sokół” na ziemi rybnickiej w latach 1898–1939”, Rybnicki Kurier Muzealny nr 4, czerwiec 2012.

BibliografiaEdytuj

  • Wincenty Ogrodziński: Dzieje Dzielnicy Śląskiej "Sokoła". Katowice: TG Sokół w Katowicach, 1937.