Otwórz menu główne

Cmentarz Kukijski – zespół cmentarny w dzielnicy Kukia w Tbilisi, we wschodniej części miasta, na stoku wzgórza Machata. Założony w XVIII w.[2] W starej części cmentarza znajduje się kościół pw. św. Nino, patronki Gruzji[3].

cmentarz Kukijski
Państwo  Gruzja
Miejscowość Tbilisi
Adres Norio
Tbilisi[1]
Położenie na mapie Tbilisi
Mapa lokalizacyjna Tbilisi
cmentarz Kukijski
cmentarz Kukijski
Położenie na mapie Gruzji
Mapa lokalizacyjna Gruzji
cmentarz Kukijski
cmentarz Kukijski
Ziemia41°42′57″N 44°49′31″E/41,715833 44,825278

HistoriaEdytuj

Miejsce pochówku Polaków jest nazywane "Polskim wzgórzem"[4]. Zachowało się ponad 90 polskich nagrobków z których najstarsze pochodzące z XIX wieku są wykonane są z tufu i granitu, a te z XX wieku głównie z piaskowca i lastrico[4]. Na zachowanych grobach 33 inskrypcje nagrobne wykonane są w języku polskim, ponad połowa w języku rosyjskim, a pozostałe w języku gruzińskim, pomimo tego pochowane pod nimi osoby są Polakami[4]. Większość zachowanych nagrobków powstała w XX w., w tym jedna trzecia w 2 połowie wieku[4]. Tylko 18 pomników pochodzi z wieku XIX w. i ma najciekawszą formę spośród wszystkich odnotowanych[4].

LokalizacjaEdytuj

Cmentarz znajduje się niedaleko Kościoła św. Piotra i Pawła w Tbilisi[4]. W centralnej części Tbilisi, po północno-wschodniej stronie rzeki Mtkwari (Kura), na północ od linii kolejowej. Ma kształt nieregularny. „Polskie Wzgórze” znajduje się w zachodniej części cmentarza[5].

Renowacja polskich grobówEdytuj

W 2010 roku nagrobek ks. Maksymiliana Orłowskiego został poddany konserwacji przez Fundację Terpa[6]. W 2012 zostały odnowione trzy pochodzące z XIX w. nagrobki polskich inżynierów górniczych: Klemensa Ruciewicza, Józefa Arkadiusza Szmideckiego i Bronisława Stebelskiego[4]. Umieszczono na nich czarne, kamienne krzyże wieńczące nieforemne cokoły (przypominające zlepione kamienie)[4]. W 2013 roku na polu grobowym dwóch pierwszych nagrobków urządzono lapidarium polskich nagrobków usuniętych ze swoich pierwotnych lokalizacji[4]. Prace prowadzone były w ramach programu realizowanego na terenie Gruzji przez Fundację Ochrony Wspólnego Dziedzictwa Kulturowego TERPA, a finansowanego z funduszy Programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą”[5].

Pochowani na cmentarzuEdytuj

Na cmentarzu spoczywają osoby różnych narodowości i wyznań, w tym również Polacy, (głównie ci, którzy znaleźli się w Gruzji po upadku powstania listopadowego) i osoby związane z Polską[7], m.in.:

PrzypisyEdytuj

  1. Akhali Kukia Cemetery. [dostęp 20 kwietnia 2015].
  2. Old Tbilisian Gravestones – the Endangered Heritage of 19th-early 20th century Georgia. [dostęp 20 kwietnia 2015].
  3. Kukia cemetery. [dostęp 20 kwietnia 2015].
  4. a b c d e f g h i j Mróz J. Szałygin J. Polskie dziedzictwo w Gruzji http://www.tbilisi.msz.gov.pl s. 31-35 [Dostęp 2018-04-03]
  5. a b Tbilisi – polskie groby na cmentarzu Kukijskim, „dzieje.pl” [dostęp 2018-04-08] (pol.).
  6. a b Konserwacja nagrobka ks. Maksymiliana Orłowskiego na cmentarzu Kukia w Tbilisi. [dostęp 20 kwietnia 2015].
  7. Cmentarz Kukijski. [dostęp 20 kwietnia 2015].
  8. Kukia cemetery. [dostęp 20 kwietnia 2015].
  9. Kukia cemetery. [dostęp 20 kwietnia 2015].
  10. a b Janusz Mróz, TBILISI, NAGROBKI INŻYNIERÓW KLEMENSA RUCIEWICZA I JÓZEFA ARKADIUSZA SZMIDECKIEGO, www.polonika.gov.pl [dostęp 2018-04-08].

Linki zewnętrzneEdytuj