Otwórz menu główne

Cmentarz ewangelicki w Łuczanowicach

Cmentarz ewangelicki zwany też kalwińskim, dysydenckim, a przez okoliczną ludność ariańskim – cmentarz znajdujący się przy ul. Orłowskiego, w północno-wschodniej części Krakowa, w dawnej wsi Łuczanowice, która obecnie jest osiedlem Dzielnicy XVII Wzgórza Krzesławickie.

Cmentarz ewangelicki
Obiekt zabytkowy nr rej. A-712 z 17 lipca 1987[1]
Ilustracja
Widok z południa
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres ul. Orłowskiego
Typ cmentarza wyznaniowy
Wyznanie ewangelicki
Stan cmentarza nieczynny
Data otwarcia przed 1626
Zarządca Parafia Ewangelicko-Augsburska w Krakowie
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Cmentarz ewangelicki
Cmentarz ewangelicki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz ewangelicki
Cmentarz ewangelicki
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Cmentarz ewangelicki
Cmentarz ewangelicki
Ziemia50°06′37″N 20°06′03″E/50,110278 20,100833

Założony został przed 1626 przez kalwińską rodzinę Żeleńskich, właścicieli Łuczanowic. W 1593 roku Stanisław Żeleński wybudował tam murowany grobowiec, który stał się zaczątkiem późniejszego cmentarza.

W Łucznowicach istniał zbór braci polskich, ruchu religijno-społecznego wyodrębnionego około 1563 z grupy polskich kalwinów w osobny zbór, stanowiący najbardziej radykalny odłam reformacji w Polsce. Posiadali oni tamże cmentarz, który wobec narastających profanacji dokonywanych przez gawiedź na krakowskim cmentarzu braci polskich przy ul. Wesołej służył mieszkańcom Krakowa. W 1687 wyrokiem trybunalskim zbór ten został na zawsze zamknięty i zniesiony.

Przez sto lat kaplica stała nieczynna, ale jej podziemia były rodzinnym grobowcem Żeleńskich aż do 1787. W roku tym ówczesny właściciel wsi, Marcjan Żeleński, usypał na cmentarzu, wysoki na ok. 4 m kopiec grobowy, tzw. Kopiec Arian (zwany przez okoliczną ludność Kopcem Lutrów), kryjący nową komorę grobową Żeleńskich. Przeniósł znajdujące się w kaplicy trumny do grobów w kopcu. Na kopcu stoi pięciometrowej wysokości obelisk, wykonany z piaskowca, na którego szczycie umieszczona jest kamienna urna. Na ścianach obelisku widnieje herb Ciołek oraz napisy:

Płyta z inskrypcją na obelisku na cmentarzu ewangelickim w Łuczanowicach.jpg

D.O.M.
Avorus Manibus
Pietas

Martinus Vitelius de Żelanka, Żeleński, V. S. S. C., MDCCLXXXVII.


Wokół kopca zachowało się kilka nagrobków: sarkofag Ludwika Dębickiego, oficera wojsk polskich; postument z kolumną, na której umieszczona jest urna-grób jego syna, także Ludwika, zmarłego w 1843; groby Joanny Aramowej i Karoliny Kempińskiej.

Cmentarz popadł w ruinę; w 1938 Andrzej hrabia Mycielski przekazał go w formie darowizny gminie ewangelicko-augsburskiej w Krakowie. Uporządkowanie i odrestaurowanie cmentarza było możliwe dopiero po 1989. Zbudowano ogrodzenie, postawiono na kopcu obelisk, który przewrócił się w 1972.

Podczas uroczystego nabożeństwa zwierzchnik diecezji katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego ks. bp Rudolf Pastucha ponowne poświęcił cmentarz w dniu 25 września 1993. Corocznie we wrześniu krakowscy ewangelicy gromadzą się na tym miejscu podczas ekumenicznych nabożeństw.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj