Otwórz menu główne

Cmentarz wojenny nr 164 – Tuchów

Cmentarz wojenny nr 164 w Tuchowie – zabytkowy cmentarz z I wojny światowej znajdujący się w Tuchowie w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim. Jest jednym z 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. W VI okręgu tarnowskim cmentarzy tych jest 63[2].

Cmentarz wojenny nr 164
Tuchów
Obiekt zabytkowy nr rej. A-55/M z 09.05.2006[1]
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo  Polska
Miejscowość Tuchów
Typ cmentarza wojenny
Stan cmentarza nieczynny
Powierzchnia cmentarza 2200 m²
Liczba pochówków 304
Liczba grobów 27+211
Data ostatniego pochówku 1915
Architekt Heinrich Scholz
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Cmentarz wojenny nr 164 Tuchów
Cmentarz wojenny nr 164
Tuchów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz wojenny nr 164 Tuchów
Cmentarz wojenny nr 164
Tuchów
Ziemia49°54′18,7″N 21°05′03,4″E/49,905194 21,084278

Opis cmentarzaEdytuj

 
Jedna z mogił
 
Oryginalna austriacka tabliczka
 
Plan cmentarza

Cmentarz znajduje się na wzgórzu Dział (343 m) na północny wschód od centrum Tuchowa Zlokalizowany jest przy szutrowej drodze pod drzewami, na skraju Tuchowskiego Lasu[3]. Dojście do niego wskazuje zachowany oryginalny austriacki drogowskaz w postaci betonowej tablicy na betonowym słupku. Cmentarz zaprojektowany został przez niemieckiego architekta Heinricha Scholza na planie trapezu. Wejście przez bramkę między dwoma murowanymi z kamienia słupkami. Cmentarz posiadał ogrodzenie drewniane, uległo jednak całkowitemu zniszczeniu. Granicę cmentarza wyznaczają szpalery nasadzonych drzew. Głównym elementem ozdobnym jest drewniany krzyż zwieńczony półkolistą blaszaną glorią. Pierwotnie była na nim rzeźba ukrzyżowanego Chrystusa, a pod krzyżem płaczące niewiasty Pojedyncze i zbiorowe nagrobki rozmieszczone niezbyt regularnie i obramowane betonowymi obrzeżami. Znajdują się na nich jednakowe drewniane krzyże o ramionach przykrytych drewnianym daszkiem oraz wyposażone w tabliczki imienne[2][4].

Pochowano na nim 199 żołnierzy armii austro-węgierskiej i 105 armii rosyjskiej w 211 grobach pojedynczych i 27 zbiorowych. Zidentyfikowano 42 żołnierzy[2].

Los cmentarzaEdytuj

W okresie Polski międzywojennej cmentarz jako nowy był jeszcze w dobrym stanie. Po II wojnie ranga cmentarza w świadomości społeczeństwa i ówczesnych władz zmalała, przybyły bowiem nowe, świeższe cmentarze i dramatyczne historie nowej wojny. Cmentarze ulegały w naturalny sposób niszczeniu przez czynniki pogody i roślinność, ten zaś szczególnie, gdyż elementy drewniane ze swojej natury są mało trwałe. Cmentarz nr 164 całkowicie zarósł drzewami i krzewami[2]. Został odnowiony. Uporządkowano i oczyszczono z zarośli jego teren oraz wzorując się na zachowanej dokumentacji wykonano nowe, dębowe krzyże i blaszane tabliczki. W 2015 r. nadal jednak brak ogrodzenia i rzeźb na głównym krzyżu i pod krzyżem. Cmentarz jest pod opieką władz miasta oraz Towarzystwa Miłośników Tuchowa[5]. Przy bramce wejściowej umieszczono tablicę informacyjną z planem cmentarza.

PrzypisyEdytuj

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-09-30. [dostęp 2014-08-10].
  2. a b c d Roman Frodyma: Galicyjskie cmentarze wojenne. Tom II. Okolice Tarnowa. Rewasz, 1997. ISBN 83-85557-38-5.
  3. Pogórze Ciężkowickie. Mapa 1:50 000. Kraków: Compass, 2005. ISBN 83-89165-37-6.
  4. Jerzy J.P. Drogomir: Polegli w Galicji Zachodniej 1914–1915 (1918). Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie, 2005. ISBN 83-85988-57-2.
  5. Adam Mężyk. Tuchów i okolice w ogniu wielkiej wojny. [dostęp 2015-06-14].