Czarownica powołana

Czarownica powołana abo krotka nauka y przestroga z strony czarownic – anonimowa rozprawa z 1639, napisana najprawdopodobniej przez Wojciecha Regulusa, profesora Akademii Lubrańskiego w Poznaniu. Było to pierwsze w Polsce oficjalne dzieło występujące przeciwko pławieniu czarownic, czym odbiegało radykalnie od ówcześnie przyjętych stanowisk[1].

Czarownica powołana abo krotka nauka y przestroga z strony czarownic
Ilustracja
Strona tytułowa
Autor Wojciech Regulus (anonimowo)
Typ utworu rozprawa
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Poznań, Polska
Język polski
Data wydania 1639
Wydawca Oficyna Wojciecha Regulusa

Autor, apelując do sędziów w procesach czarownic o rozsądek, krytykuje w swoim dziele nie tylko pławienie, ale też praktykę tzw. powoływania czarownic, czyli ich dalszego wskazywania przez skazaną już za czary z grona najbliższych znajomych (lęk przed torturami mógł być wówczas powodem wytykania kolejnych przypadkowych osób). Wierzy w istnienie sił diabelskich oraz ich pomocnic, tj. czarownic, jednak kpi z ogólnie przyjętych reguł egzaminowania kobiet podejrzanych o czary, wskazując też przypadki nadużyć w tym zakresie. Zachęca również do poszukiwania racjonalnych dowodów na działania czarownic i wykrywanie ich praktyk[2] (Bóg i prawo rozkazuje czary karać, ale nie zawsze ani każdego pomówionego, chyba kiedy są dowody tego pewne i dostateczne[1]).

Na autorstwo Regulusa, obawiającego się szykan ze strony stosownych urzędów, wskazuje m.in. to, że jego oficyna wydała podobny traktat - "Cautio criminalis oder rechtliches Bedenken wegen der Hexenprozesse", stworzony przez jezuickiego pisarza Friedricha von Spee. Negował on używanie tortur w procesach o czary[2]. W 1659 z ponownym postulatem zaniechania pławienia wystąpił Kazimierz Florian Czartoryski - przyszły prymas Polski, co świadczyło o słabej recepcji dzieła Regulusa[1].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Marcin J. Januszkiewicz, Adam Pleskaczyński, Podręcznik Poznańczyka, Art Media Studio, Poznań, 2002, s.91, ​ISBN 83-917912-0-3
  2. a b Cieszyn.pl, Czarownica powołana albo krótka nauka i przestroga ze strony czarownic