Otwórz menu główne

Derżprom

zabytkowa budowla w Charkowie, Ukraina

Derżprom (ukr. Держпром, ros. Госпром, Gosprom) – pierwszy wieżowiec w ZSRR wybudowany w stylu konstruktywizmu, znajdujący się na Placu Wolności w centrum Charkowa.

Derżprom
Держпром
Ilustracja
Zdjęcie z 2013 roku
Państwo  Ukraina
Miejscowość Charków
Adres площі Свободи
Typ budynku wieżowiec
Styl architektoniczny konstruktywizm
Architekt Siergiej Sawicz Serafimow, Samuel Mironowicz Krawiec, Mark Dawidowicz Felger
Wysokość całkowita 108 m
Wysokość do dachu 68 m
Powierzchnia użytkowa 10 760 m²
Rozpoczęcie budowy 1925
Ukończenie budowy 1928
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Derżprom
Derżprom
Ziemia50°00′24,0″N 36°13′37,5″E/50,006667 36,227083

Spis treści

NazwaEdytuj

Używane są dwie nazwy Domu Przemysłu Państwowego – ukraińska – Derżprom to skrót od derżawna promysłowist i rosyjska – Gosprom to skrót od rosyjskiego gosudarstwiennaja promyszlennost[1].

HistoriaEdytuj

Po powstaniu Ukraińskiej SRR w 1919 roku jej stolicą został Charków[2]. Powstające władze i urzędy zajmowały stare budynki administracyjne, których powierzchnia nie była wystarczająca[2]. Dlatego w 1925 roku podjęto decyzję o budowie nowego budynku. Konkurs ogłoszono 5 maja 1925 roku[2]. Zgłoszono w nim 17 projektów z terenu całego ZSRR i Nowego Jorku, którym architekci zgodnie z wymaganiami konkursu nadali ciekawe nazwy: Echo, Intruz, Plan, Wieżowiec itd[2].

Wygrali architekci z Leningradu, którzy przygotowali projekt Nieproszony gość (Незваный гость): Siergiej Sawicz Serafimow (1878–1939), Samuel Mironowicz Krawiec (1891–1966), Mark Dawidowicz Felger (1881–1962)[2]. Budowę nadzorował inżynier Paweł Pawłowicz Rotter (1880-1954)[2]. Wielopiętrowa konstrukcja z betonu i stali z 45 000 okien i 17 ha szkła została wybudowano dość szybko, bo w latach 1925–1928[2]. Pod koniec lat 20. XX wieku budynek był tak znany, że na przychodzących listach pisano zamiast adresu Charków Gosprom[2]. W latach 1919–1934, gdy Charków był stolicą Republiki Ukrainy, mieściły się tu najważniejsze instytucje rządowe, które przeniesiono, gdy Kijów odzyskał swój status w 1934 roku[2]. Po rozpoczęciu wielkiej wojny ojczyźnianej budynek został opróżniony[3]. Niemcy na pierwszym piętrze urządzili stajnię, przez pewien czas mieszkały w nim małpy, które uciekły z miejscowego zoo[3]. Odchodzący Niemcy podpalili budynek i próbowali go wysadzić[3]. Po wojnie został odnowiony. W 1954 roku na dachu zainstalowano jedną z pierwszych anten telewizyjnych w ZSRR[3].

Opis projektuEdytuj

Derżprom składa się z trzech kompleksów budynków w kształcie litery H[4]. Mają one od sześciu do jedenastu pięter, a najwyższy wysokość 68 m. Budynki pierwotnie były połączone z głównym budynkiem przejściami w formie mostków. W 1954 roku na budynku zainstalowano antenę telewizyjną i od tego czasu całkowita wysokość budynku wynosi 108 m[3]. 25 stycznia 2018 roku, na mocy dekretu Gabinetu Ministrów Ukrainy, budynek został uznany zabytkiem o znaczeniu krajowym. Derżprom jest kandydatem do włączenia na listę światowego dziedzictwa UNESCO[4].

PrzypisyEdytuj

  1. Ołeksij Musijezdow: Charkowska tożsamość: wyobrażenia o mieście i jego historii jako czynniki identyfikacji. Centrum Historii Miejskiej Europy Środkowo-Wschodniej we Lwowie, październik 2009. [dostęp 2018-05-12].
  2. a b c d e f g h i Derzhprom (Building of State Industry) (ang.). Guide Kharkiv and Kharkiv Region. [dostęp 2018-05-12].
  3. a b c d e Госпром - Город. Люди. Время (ros.). Balakliets Kharkov. [dostęp 2018-05-12].
  4. a b UNESCO World Heritage Centre: Derzhprom (the State Industry Building) - UNESCO World Heritage Centre (ang.). UNESCO. [dostęp 2018-05-12].